Vào năm 2011, trong một cuộc khảo cổ tại hang Blombos, cách thành phố Cape Town của Nam Phi khoảng 300km về phía Tây, một nhóm các nhà khoa học từ Đại học Bordeaux (Pháp), Đại học Bergen (Na Uy) và Đại học Leiden (Hà Lan) vô tình tìm thấy hiện vật này.

Hang Blombos đã từng cung cấp cho các nhà khoa học nhiều bằng chứng quan trọng về đời sống và nhận thức của con người cổ đại kể từ khi được phát hiện vào đầu những năm 1990.

Mảnh đá có những nét vẽ được xác định có niên đại 73.000 năm. 

Trên mảnh đá có kích cỡ bằng hai ngón tay cái, dường như là một phần bị vỡ của một miếng đá mài dùng để nghiền những viên đất thành bột màu, là những đường rõ nét màu đỏ đun đan chéo nhau. Quan sát những đường vẽ đứt đoạn đột ngột ở các góc của mảnh đá, các nhà nghiên cứu tin rằng chúng nằm trong tổng thể một hình vẽ nào đó ở trên miếng đá mài.

Tiếp đó, phải mất đến 7 năm tiến hành thí nghiệm, nhóm nghiên cứu mới kết luận rằng, những nét vẽ được tìm thấy trên mảnh đá ở hang Blombos được vẽ bằng “bút đất son”. Để tạo ra được hình vẽ như vậy, những nghệ sĩ cổ xưa chắc chắn phải có một chiếc “bút” đủ cứng và có đầu nhọn từ 1-3mm.

Đất son được hình thành do sự biến đổi địa chất và sự biến đổi sinh học của đất đai, thường có màu đỏ hoặc màu cam do chúng chứa nhiều khoáng sắt. Các thí nghiệm trên nét vẽ ở hang Blombos đã chỉ ra rằng chúng có chứa hê-ma-tít (haematite) - một dạng khoáng vật của ôxít sắt.

Hình ảnh đồ họa của các nét vẽ được đăng trong bài báo trên tạp chí Nature của nhóm nghiên cứu.

Giáo sư Christopher Henshilwood, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng đây là một tác phẩm nghệ thuật của người Homo Sapien (người tinh khôn), sống cách chúng ta khoảng 300.000 năm. Nó lưu lại dấu ấn tiến hóa của loài người. Kết quả nghiên cứu trên đã được đăng trên tạp chí chuyên ngành Nature số ra ngày 12-9.

“Chắn chắn hình vẽ này phải mang một ý nghĩa nào đó của người vẽ. Chúng tôi chỉ có thể khẳng định rằng, nó là một sản phẩm của trí óc con người. Người xưa thực hiện tác phẩm này hoàn toàn có chủ tâm và sự tỉ mỉ,” ông Henshilwood nói thêm.

Trước khi có phát hiện khảo cổ này, các bức vẽ tiền sử có niên đại ít nhất 40.000 năm trên vách hang El Castillo ở Tây Ban Nha và các hang ở đảo Sulawesi, Indonesia được coi là những bản vẽ lâu đời nhất của con người từ trước tới nay.

MINH ANH (theo The Guardian)