Trước tiên là việc Sở Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội và nhiều địa phương yêu cầu các trường học tổ chức KG năm học chỉ được kéo dài không quá một giờ đồng hồ. Chuyện tưởng chừng đơn giản và xem ra chẳng liên quan mấy đến chất lượng giáo dục đào tạo lại nhận sự quan tâm, đồng thuận cao của toàn xã hội; mang đến tín hiệu mới và niềm tin về việc nỗ lực siết chặt kỷ cương, hướng đến tính thực chất trong tổ chức các hoạt động của ngành giáo dục.
Dư luận càng đặc biệt hoan nghênh khi Sở GD&ĐT Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý, diễn văn của lãnh đạo các nhà trường đọc tại lễ KG năm học tuyệt đối không được báo cáo thành tích. Ở nhiều địa phương, ngành giáo dục yêu cầu lễ KG phải trên tinh thần ngắn gọn, tiết kiệm, tổ chức hoạt động dạy và học ngay sau lễ KG để đảm bảo chương trình, kế hoạch năm học.
Những chỉ đạo trên được dư luận đánh giá cao bởi nó thể hiện đúng bản chất của lễ KG và sự quan tâm thiết thực của toàn xã hội dành cho các em học sinh; tránh biểu hiện phô trương, hình thức, gây lãng phí không đáng như nhiều mùa KG trước. Chắc hẳn, trong ký ức của nhiều thế hệ người dân Việt Nam vẫn không thể quên những lễ KG kéo dài nhiều giờ đồng hồ với những nghi lễ rườm rà, không những gây tốn kém, mà còn tạo tâm lý ức chế, mệt mỏi cho học sinh, thầy cô và cả các đại biểu về dự. Thậm chí, ở nhiều nơi, phần lớn các nghi lễ không hướng về chủ thể của buổi KG là học sinh và giáo viên, mà chủ yếu là "dành" cho các đại biểu cấp trên. Nhiều trường được thông báo sẽ có lãnh đạo đến dự KG nên trước đó rất lâu, ban giám hiệu đã huy động lượng lớn học sinh tập dượt lễ KG trong thời gian dài, áp lực cao, khiến học sinh mất đi sự hào hứng chào đón ngày khai trường. Đồng thời, bài diễn văn của phần lớn lãnh đạo các nhà trường trong lễ KG thường dài, nặng về báo cáo thành tích, như chỉ để “khoe” với đại biểu cấp trên... càng khiến buổi lễ thêm nặng nề, hình thức.
Xét về bản chất, lễ KG là ngày hội khai trường của thầy và trò - dịp đánh dấu sự bắt đầu của một năm học mới - nhằm tạo ra tâm thế, sự phấn khởi thi đua học tập, rèn luyện. Vì vậy, phần lễ nghi nhất thiết cần gọn nhẹ, trang trọng, ý nghĩa, lấy học sinh làm chủ thể trung tâm. Trong buổi KG, nên chú trọng phần nghi lễ thầy cô đón chào học sinh mới nhập trường (học sinh đầu cấp), giúp xây dựng thiện cảm ban đầu với mái trường, thầy cô, bạn bè, tạo niềm hứng khởi bước vào năm học mới cho học sinh. Do vậy, việc các sở GD&ĐT nhiều địa phương có chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể về công tác tổ chức lễ KG như thời gian qua là cách làm quyết liệt, đúng đắn.
Bám sát các định hướng này, cộng với sự theo dõi, chỉ đạo trực tiếp của ngành giáo dục, tin chắc, các nhà trường sẽ tổ chức lễ KG năm học mới đảm bảo về thời lượng, sáng tạo về nội dung, phù hợp tâm lý học sinh. Ngay sau ngày tựu trường, việc rút kinh nghiệm tổ chức lễ KG cần được tiến hành theo phân cấp, giúp các đơn vị tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm chỉ đạo tổ chức lễ KG các năm học kế tiếp thực sự trang trọng, ý nghĩa, ngắn gọn, tiết kiệm, đúng nghĩa là ngày hội tựu trường của học sinh.
Về trước mắt, chính những chỉ đạo quyết liệt như vừa nêu được cho là luồng gió mới về thái độ kiên quyết đấu tranh, xóa bỏ những thủ tục rườm rà, bệnh hình thức, thành tích của ngành giáo dục hiện nay. Điều này đang mang đến những kỳ vọng, triển vọng tốt đẹp về chất lượng đào tạo quốc dân trong năm học 2017-2018 và các năm tiếp theo.
NGUYỄN TẤN TUÂN