1.482 giáo viên tham gia thực nghiệm

GS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng Chủ biên chương trình giáo dục phổ thông mới cho biết: Đây là lần đầu tiên việc thực nghiệm chương trình được thực hiện tại Việt Nam. Nội dung thực nghiệm là những điểm mới về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục trong CT môn học. Việc thực nghiệm CT môn học được tiến hành ngay trong quá trình hoàn thiện dự thảo các CT môn học.

GS Nguyễn Minh Thuyết chia sẻ về kết quả thực nghiệm.

Trong thời gian 1 tháng đã thực hiện hơn 6.000 tiết dạy. Nội dung bài dạy thực nghiệm có hai loại: Bài học là nội dung mới, không có trong chương trình hiện hành; bài học là nội dung có trong chương trình, SGK hiện hành nhưng được thực hiện theo phương pháp dạy học mới. Thực hiện các bài học thực nghiệm là 528 giáo viên tiểu học, 602 giáo viên THCS và 352 giáo viên THPT, tổng cộng 1.482 người.

Phạm vi thực nghiệm tại một số trường phổ thông thuộc 6 tỉnh, thành phố là Lào Cai, Hà Nội, Bình Định, Lâm Đồng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cần Thơ đại diện 6 vùng kinh tế - xã hội trên phạm vi cả nước. Mỗi vùng chọn 1 tỉnh, mỗi tỉnh chọn 3 trường tiểu học, 3 trường THCS và 2 trường THPT đại diện cho các địa bàn phát triển khác nhau để thực nghiệm.

Bên cạnh đó còn khảo sát ý kiến giáo viên, cán bộ quản lý các trường tham gia thực nghiệm về 6 tiêu chí đánh giá CT môn học; khảo sát thông qua online và phỏng vấn sâu. Ban phát triển các CT môn học đã dạy thực nghiệm các CT môn học tổng cộng 372 tiết ở cả 3 cấp học. Mỗi bài được dạy từ 1 đến 2 lượt.

Kết quả sau một tháng thực nghiệm cho thấy, một số tiết học thành công, một số tiết học thất bại. “Các tiết học thành công do ba yếu tố, trong đó đặc biệt do thầy cô nắm vững được nội dung vấn đề, bài soạn ấy vừa đủ thời lượng nên không quá tải. Phần lớn các bài học thực nghiệm đã xác định đúng những yêu cầu cần đạt ở mỗi bài học, chú trọng tổ chức các hoạt động học tập, tương tác của học sinh”, GS Nguyễn Minh Thuyết cho hay.

Vẫn còn thói quen truyền thụ kiến thức

Thay mặt Ban Phát triển các chương trình môn học, GS Nguyễn Minh Thuyết nhận định phần lớn các tiết dạy thực nghiệm diễn ra sôi nổi, mới mẻ. Nhiều giáo viên đã vận dụng tốt phương pháp tổ chức hoạt động, trao quyền chủ động cho học sinh, tạo tâm thế hào hứng và các hoạt động học tập hiệu quả ở học sinh.

Nhiều giáo viên đã mạnh dạn thay đổi ví dụ được gợi ý trong tài liệu thực nghiệm cho phù hợp với điều kiện của địa phương. Một số còn linh hoạt thay đổi cách bố trí lớp học, không gian học, dùng hình thức trò chơi để học sinh học một cách thoải mái, hứng thú. Các hình thức thảo luận nhóm, thảo luận cặp đôi... được sử khá dụng hợp lý và hiệu quả.

Thực tế cho thấy giờ dạy chỉ thành công khi giáo viên nắm vững nội dung chương trình và vận dụng được phương pháp dạy học mới để tổ chức hoạt động học tập của học sinh. Ví dụ về bài dạy thực nghiệm Lịch sử và Sử học, một chủ đề mới được coi là khó và khô trong chương trình Lịch sử lớp 10 nhưng khi được dạy tại Trường THPT số 2 Lào Cai được đánh giá là rất thành công do giáo viên nắm chắc nội dung bài học và có phương pháp tổ chức hoạt động tốt, khơi gợi được sự hứng thú của học sinh.

Cô Ngô Thị Hồng Liên, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Tây Hồ, Hà Nội nhận xét về CT thực nghiệm.

Tuy nhiên, một số thầy cô vẫn chưa thay đổi được thói quen truyền thụ kiến thức đơn thuần nên chưa tạo ra được những giờ học hiệu quả, trong đó mỗi học sinh đều được hoạt động để tự mình tìm tòi kiến thức, rèn luyện kỹ năng và vận dụng những điều đã học để phát hiện, giải quyết vấn đề trong cuộc sống phù hợp với lứa tuổi.

Một số giáo viên thiên về áp dụng phương pháp phát vấn, chủ yếu là hỏi đáp giữa giáo viên với một vài học sinh. Một số tuy có tổ chức cho học sinh làm việc nhóm nhưng cách làm việc còn mang tính hình thức, chưa tạo điều kiện để mỗi học sinh trong nhóm hoạt động, tự tạo ra sản phẩm của mình, đóng góp vào kết quả làm việc chung.

“Các giáo viên tiểu học rất tích cực đổi mới trong khi các thầy cô lớp trên bị hạn chế hơn. Không phải họ không hào hứng tham gia mà còn phải tập trung vào các kỳ thi”, GS Nguyễn Minh Thuyết nhận xét.

Qua thực nghiệm cho thấy, nhiều nội dung CT khó, thiên về truyền thụ kiến thức, dẫn đến quá tải. Quá tải về chất (yêu cầu vượt quá năng lực học sinh) thì ít nhưng quá tải về lượng (yêu cầu học sinh làm quá nhiều thứ trong khoảng thời gian nhất định) là điều đáng chú ý. Thêm vào đó, việc bố trí nhiều đơn vị kiến thức trong một bài học không tạo điều kiện cho học sinh thực hiện các hoạt động khám phá, luyện tập và vận dụng kiến thức vào đời sống. “Đây là những hạn chế, bất cập cần được mỗi nhóm tác giả chương trình môn học nghiêm túc xem xét và kiên quyết khắc phục trong thời gian tới”, GS Nguyễn Minh Thuyết thừa nhận.

Bộ GD-ĐT tổ chức 17 đoàn công tác của Bộ đến 17/48 trường tham gia thực nghiệm. Tại mỗi trường, đoàn công tác dự các giờ dạy thực nghiệm và trao đổi trực tiếp với lãnh đạo nhà trường, giáo viên về bài dạy thực nghiệm và dự thảo các chương trình môn học. Kết quả thực nghiệm và khảo sát ý kiến giáo viên, cán bộ quản lý đem lại những bài học bổ ích đối với công tác hoàn thiện chương trình và tập huấn giáo viên, cán bộ quản lí về chương trình và về SGK sắp tới. Sau khi thực nghiệm, thành viên Ban soạn thảo đã chỉnh sửa chương trình sao cho hoàn chỉnh và nhẹ nhàng cho học sinh.

Từ kết quả thực nghiệm này, GS Thuyết cho hay, Ban Phát triển chương trình phổ thông tổng thể, Ban Phát triển các chương trình môn học kiến nghị Bộ chỉ đạo xây dựng kế hoạch, nội dung, phương pháp tập huấn giáo viên, cán bộ quản lý thật chu đáo, hiệu quả. Sau thực nghiệm CT, bước tiếp theo, Bộ GD-ĐT sẽ hoàn thiện CT, Hội đồng thẩm định sẽ họp để Bộ GD-ĐT đủ điều kiện công bố chính thức chương trình GDPT, tiếp đến là tập huấn CT. Bộ GD-ĐT cũng sẽ tiến hành tập huấn việc viết sách giáo khoa. Chậm nhất đến năm học 2020-2021 phải triển khai dạy ở lớp 1.

Bài, ảnh: THU HÀ