Có phải trường nào cũng là "University" hay không?

Năm 2012, để thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hơn công tác GDĐH, lần đầu tiên, Quốc hội nước ta thông qua Luật GDĐH. Đánh giá việc thi hành luật này thời gian qua, Phó chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng: Luật GDĐH năm 2012 đã góp phần nâng cao chất lượng GDĐH nước ta, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, hiệu quả của việc thực hiện luật có nhiều tiến bộ. Chính phủ cũng như Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) có nhiều đổi mới trong tổ chức thi, tuyển sinh đại học, cao đẳng, được dư luận xã hội đồng thuận. Việc tự chủ trong các trường đại học cũng có những bước tiến quan trọng.

Khẳng định Luật GDĐH năm 2012 là bước tiến quan trọng trong xây dựng hành lang pháp lý tiến bộ và hiện đại cho GDĐH ở nước ta, nhưng Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cũng nêu ra những hạn chế; đặt ra yêu cầu phải sửa đổi, bổ sung Luật GDĐH. Việc sửa đổi, bổ sung Luật GDĐH cũng là để thực hiện Hiến pháp năm 2013 và Nghị quyết số 29/NQ-TW, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa XI. Cùng với đó, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang đặt ra những đòi hỏi mới, phức tạp và biến động về cơ cấu, trình độ, chất lượng nhân lực ở các nước trên thế giới.

Hoạt động nghiên cứu khoa học ở Trường Đại học Y Hà Nội. Ảnh: TTXVN

Đa số các ý kiến phát biểu tại Phiên họp thứ 22 của UBTVQH trong sáng 13-3 đều nhất trí cần thiết phải tiến hành sửa đổi, bổ sung, thậm chí có ý kiến đề nghị phải sửa đổi, bổ sung toàn diện hơn Luật GDĐH năm 2012.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đặt vấn đề, việc phân định các mô hình đại học, trường đại học, học viện, viện được tiến hành theo tiêu chí nào, có phù hợp với xu thế của thế giới không?

Trả lời câu hỏi do Chủ tịch Quốc hội đặt ra, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam nhấn mạnh: Lần này, việc sửa đổi, bổ sung Luật GDĐH được tiến hành “một cách bài bản, tạo sự đồng thuận và xu thế là phải theo quốc tế”. Trên thế giới, về cơ bản, một cơ sở GDĐH chỉ được gọi là University khi đáp ứng những điều kiện cần thiết, tùy mỗi quốc gia, nhưng cơ bản có ba tiêu chí: Đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, phải có đào tạo khoa học cơ bản; có đào tạo sau đại học lên đến tiến sĩ; có hoạt động nghiên cứu khoa học. “Nhưng ở mình, tất cả các trường từ trường đào tạo chuyên kỹ thuật đơn ngành cũng đòi là University hết”, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nói.

“Lần này, chúng tôi mong rằng, nếu mình làm được theo đúng quốc tế thì mới phát triển được và mới không còn các vấn đề tranh cãi nhau về thế nào là viện, học viện, đại học, trường đại học”, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam kết thúc ý kiến sau khi nêu ra một loạt ví dụ cụ thể liên quan đến khái niệm đại học, trường đại học.

Giáo dục đại học phải thâm nhập vào cuộc sống 

Liên quan đến việc đáp ứng nhu cầu hội nhập và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình nêu quan điểm: Muốn đáp ứng được điều này, các trường đại học phải thâm nhập vào cuộc sống và địa phương, không phải chỉ đứng bên cạnh địa phương. “Nếu đất nước không phát triển, nếu địa phương không phát triển, đại học phải chịu trách nhiệm”, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội nói.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình, một trường công nghệ, một trường khoa học xã hội và nhân văn, một trường y tế không giải quyết được vấn đề thì hãy kết lại với nhau để cùng chịu trách nhiệm về sự phát triển của mỗi địa phương. “Hiện nay, Bỉ đã đưa vào hiến pháp, Pháp cũng đã đưa vào luật vấn đề đó. Luật Giáo dục của Pháp quy định anh nào kết lại thì được quyền thỏa thuận, trao đổi hằng năm với Bộ Giáo dục, tôi được cái gì và anh phải giao tôi cái gì”, Chủ nhiệm Phan Thanh Bình nêu ví dụ.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đặc biệt quan tâm tới vấn đề làm thế nào để nâng cao chất lượng GDĐH, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước. Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát lại dự án luật để giải quyết những bất cập trong công tác GDĐH hiện nay, đáp ứng được mong muốn, mục đích là nâng cao chất lượng GDĐH.

Phát biểu ý kiến tiếp thu, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam khẳng định lại sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật GDĐH để nâng cao chất lượng GDĐH theo xu thế quốc tế và hội nhập, đồng thời để gỡ ngay một số điều vướng mắc. Ví dụ được Phó thủ tướng nêu ra là đào tạo một bác sĩ mất 6 năm đại học, cộng với 1,5 năm thực tập là 7,5 năm, nhưng thế giới vẫn chưa công nhận bằng bác sĩ của Việt Nam. Bác sĩ ra trường vẫn xếp ngạch lương cử nhân như người học 3,5 năm.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng sau khi tóm lược những ý kiến được phát biểu tại buổi họp đã khẳng định, dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật GDĐH đủ điều kiện để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ năm sắp tới.

* Chiều 13-3, UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi); xem xét, quyết định việc cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội đối với ông Ngô Đức Mạnh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận, để nhận nhiệm vụ mới.

CHIẾN THẮNG