Sắp xếp trường học hiệu quả, nâng cao chất lượng giáo dục

Phóng viên (PV): Ông đánh giá như thế nào về chủ trương sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục công lập trong bối cảnh hiện nay?

TS Nguyễn Tùng Lâm: Việc sắp xếp lại cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp công lập là một xu thế tất yếu khi mô hình chính quyền địa phương có sự thay đổi; chuyển từ việc quản lý giáo dục sang quản lý phát triển giáo dục. Việc sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối quản lý mà hướng đến xây dựng mạng lưới cơ sở giáo dục phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện phát triển kinh tế-xã hội của từng địa phương.

TS Nguyễn Tùng Lâm.

Tại Hà Nội, UBND thành phố cũng đã ban hành kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại hệ thống trường học công lập trên địa bàn, yêu cầu các địa phương hoàn thành việc thành lập đơn vị mới và kiện toàn bộ máy trước ngày 10-8-2026. Trong đó, giữ nguyên 124 trường THPT công lập hiện có, đồng thời rà soát hệ thống trường mầm non, tiểu học, THCS và các trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên để bảo đảm hoạt động ổn định sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Nhiều năm qua, có những địa bàn dân số tăng nhanh khiến trường học quá tải, trong khi một số nơi khác quy mô học sinh giảm nhưng vẫn duy trì bộ máy cồng kềnh. Vì vậy, việc rà soát và sắp xếp lại sẽ giúp sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực của Nhà nước. Việc sắp xếp này không đặt mục tiêu giảm số lượng trường bằng mọi giá, mà chuyển sang xây dựng mạng lưới giáo dục hợp lý hơn; giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy. Đây là cách tiếp cận phù hợp, bởi mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh.

PV: Thưa ông, trong quá trình triển khai sắp xếp lại các cơ sở giáo dục, cần lưu ý những vấn đề gì?

TS Nguyễn Tùng Lâm: Việc sắp xếp lại hệ thống trường học cần được nhìn nhận như một bước đổi mới trong quản trị giáo dục thay vì chỉ là thay đổi về tổ chức. Do đó, trước hết cần tạo được sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và toàn xã hội để quá trình triển khai diễn ra thuận lợi, hiệu quả.

Giờ thuyết trình và giới thiệu sách của học sinh Trường THCS Giảng Võ, phường Giảng Võ, TP Hà Nội. Ảnh: HÀ VÂN

Điều quan trọng là mọi sự điều chỉnh cần phải hướng tới quyền lợi của học sinh. Khi quy hoạch mạng lưới trường học được thực hiện trên cơ sở dân cư, khoảng cách đi lại và nhu cầu học tập thực tế, học sinh sẽ được học trong môi trường thuận lợi hơn, đồng thời các trường cũng có điều kiện phát huy hiệu quả đầu tư về cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ, giáo viên tại trường. Trong quá trình triển khai, các địa phương cần xây dựng lộ trình phù hợp để không làm xáo trộn hoạt động dạy học cũng như tâm lý của giáo viên, học sinh và phụ huynh. Bên cạnh đó, cùng với việc sắp xếp tổ chức, cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên. Khi quy mô trường học thay đổi, yêu cầu về năng lực quản trị và sự phối hợp giữa các cấp quản lý cũng sẽ cao hơn.

PV: Để việc sắp xếp lại hệ thống trường học phát huy hiệu quả, theo ông cần tập trung vào những giải pháp nào?

TS Nguyễn Tùng Lâm: Việc sắp xếp chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là tạo động lực để các cơ sở giáo dục phát triển sau khi được tổ chức lại. Theo tôi, trước hết cần tăng cường cơ chế tự chủ cho các nhà trường, giúp các trường chủ động hơn trong quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và linh hoạt giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Cùng với đó, cần có cơ chế huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư cho giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Các nhà trường cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý và giảng dạy, đồng thời tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế để tiếp cận các mô hình quản trị và phương pháp giáo dục tiên tiến. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh mới.

Việc sắp xếp lại hệ thống trường học công lập không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp mà còn là cơ hội để xây dựng một mạng lưới giáo dục hiện đại, tinh gọn, hiệu quả và thực sự lấy người học làm trung tâm. Nếu được triển khai đồng bộ, công khai, minh bạch và nhận được sự đồng thuận của xã hội, chủ trương này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân trong thời gian tới.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!