Kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) 2026: Thử sức với những con số và dữ liệu thiên văn

Trong 4 giờ làm bài, các thí sinh phải xử lý lượng thông tin lớn, thực hiện các phép tính, phân tích dữ liệu và đưa ra lập luận khoa học. Đây là nội dung đòi hỏi sự chính xác, khả năng tập trung và phân bổ thời gian hợp lý, đồng thời đưa các em đến gần hơn với cách làm việc của một nhà thiên văn học.

Bốn giờ với những con số

Từ 8 giờ ngày 1-10, hơn 300 thí sinh tham dự IOAA 2026 bước vào ngày tranh tài thứ tư với phần thi phân tích dữ liệu. Sau những bài toán lý thuyết, nhiệm vụ đồng đội và các nội dung quan sát, các thí sinh trở lại với những con số, bảng dữ liệu và cách lập luận khoa học.

Trong IOAA, phân tích dữ liệu là một trong 4 nội dung thi chính của kỳ thi. Nếu bài thi lý thuyết kiểm tra khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết các bài toán chuyên sâu về thiên văn học và vật lý thiên văn, phần thi này đặt thí sinh trước những dữ liệu thiên văn và yêu cầu các em tự tìm cách đọc, xử lý và diễn giải.

Thí sinh IOAA trước giờ vào thi lý thuyết về thiên văn.

Các bảng số liệu có thể liên quan đến độ sáng của sao, quang phổ, tọa độ thiên thể... Từ những dữ liệu được cung cấp, thí sinh phải thực hiện các phép tính cần thiết, vẽ và phân tích đồ thị, đồng thời đánh giá sai số của kết quả. Đằng sau những con số là những hiện tượng vật lý mà thí sinh phải hiểu để đưa ra lập luận phù hợp.

Lê Gia Hồng Minh, thí sinh nữ duy nhất trong số 10 thí sinh Việt Nam chia sẻ, em và các thành viên đội tuyển bước vào kỳ thi với sự tự tin và quyết tâm cao. Những ngày qua, các em có cơ hội cọ xát trong môi trường quốc tế, làm quen và trao đổi với bạn bè đến từ nhiều quốc gia, qua đó học hỏi thêm về kiến thức, kỹ năng và cách làm việc. Với Minh, mỗi phần thi đều mang đến những trải nghiệm riêng, giúp các thành viên đội tuyển hiểu hơn về khả năng của mình và có thêm những kỷ niệm đáng quý tại IOAA 2026.

Các thí sinh IOAA quan sát bầu trời qua kính thiên văn.

Còn James Palmer, thí sinh Vương quốc Anh cho rằng, những phần thi tại IOAA 2026 không chỉ là thử thách về kiến thức mà còn đem lại cơ hội làm việc cùng những người bạn đến từ nhiều quốc gia. Ở phần thi đồng đội ngoài trời, các thành viên lần đầu phối hợp với nhau nên việc trao đổi và tin tưởng lẫn nhau rất quan trọng. Trong điều kiện thời gian có hạn, mỗi người cần phát huy thế mạnh của mình, đồng thời phối hợp để hoàn thành nhiệm vụ. Với James, đó là một trải nghiệm thú vị và đáng nhớ tại kỳ thi.

Những ngày thi nhiều trải nghiệm

Những chia sẻ của các thí sinh cho thấy một phần khác của IOAA 2026: Bên cạnh những bài thi chuyên môn, các em còn có cơ hội gặp gỡ, trao đổi và làm việc với những người bạn có cùng niềm yêu thích thiên văn nhưng đến từ nhiều nơi trên thế giới.

Trong những ngày qua, các thí sinh đã trải qua những nội dung đòi hỏi khả năng quan sát, thực hành và phối hợp.

Nhà chiếu hình vũ trụ tại Đại học Phenikaa - nhìn từ bên ngoài.

Ở bài thi đồng đội tại Đại học Phenikaa, các đội được ghép từ thí sinh của nhiều quốc gia. Những người lần đầu gặp nhau phải nhanh chóng làm quen, trao đổi và phối hợp để hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian quy định. Với James Palmer, điều thú vị của phần thi này còn nằm ở việc học cách tin tưởng vào những người lần đầu làm việc cùng mình.

Các nội dung quan sát cũng mang đến một trải nghiệm khác. Thí sinh được làm quen với thiết bị, quan sát bầu trời và tham gia các hoạt động tại Nhà chiếu hình vũ trụ. Những trải nghiệm này giúp các em tiếp cận thiên văn không chỉ qua bài toán và dữ liệu, mà còn bằng quan sát và thực hành.

Trải nghiệm với bầu trời trong Nhà chiếu hình vũ trụ tại Đại học Phenikaa.

Để phục vụ kỳ thi, Đại học Phenikaa đã đầu tư hệ thống cơ sở vật chất, trong đó riêng Nhà chiếu hình vũ trụ có kinh phí hơn 60 tỷ đồng, cùng ký túc xá và các hạng mục phục vụ thí sinh, đoàn quốc tế. GS, TS Phạm Thành Huy, Phó tổng giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, mục tiêu của Nhà trường không chỉ là đáp ứng yêu cầu của một kỳ thi quốc tế mà còn xây dựng cơ sở vật chất có thể tiếp tục phục vụ đào tạo, nghiên cứu về thiên văn học và vật lý thiên văn sau kỳ thi.

Cùng với cơ sở vật chất là một lực lượng hỗ trợ khá đông đảo. Hơn 100 sinh viên đã tham gia tập huấn về thiên văn, kính thiên văn dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia; 70 sinh viên được tuyển chọn để hỗ trợ cuộc thi. Các kỹ thuật viên, tình nguyện viên được tập huấn về nhiệm vụ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống để đồng hành cùng các đoàn.

Vũ Hiền Anh, sinh viên năm thứ tư chuyên ngành Răng - Hàm - Mặt, Trường Đại học Y Dược, Đại học Phenikaa đã có nhiều ngày đồng hành cùng các thí sinh quốc tế. Từ những buổi tập huấn trước kỳ thi đến công việc hỗ trợ hằng ngày, Hiền Anh có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi và hiểu hơn về bạn bè đến từ nhiều quốc gia.

Sau những giờ thi nhiều thử thách, các thí sinh có nhiều thời gian vui vẻ cùng nhau.

“Em rất vui và hạnh phúc khi được tham gia, trở thành một phần của IOAA 2026”, Hiền Anh chia sẻ. Theo em, quá trình tập huấn không chỉ giúp các tình nguyện viên hiểu rõ công việc mà còn có thêm kiến thức về văn hóa của các nước tham dự, thuận lợi hơn khi giao tiếp và hỗ trợ thí sinh.

Sau bốn giờ làm bài ngày 1-10, các thí sinh rời phòng thi, tiếp tục những hoạt động của một kỳ thi kéo dài nhiều ngày. Có những con số cần chờ kết quả, có những bài làm cần được chấm, nhưng với nhiều thí sinh, những cuộc gặp gỡ và trải nghiệm có được trong những ngày ở Hà Nội cũng đã là một phần đáng nhớ của IOAA 2026.

Ngày mai (2-10), các thí sinh tiếp tục các nội dung quan sát với những yêu cầu chuyên môn và nhiều trải nghiệm mới.