Phóng viên (PV): Thời gian qua nhiều người hoài nghi về chất lượng du học tự túc hay việc đào tạo theo chương trình quốc tế tại Việt Nam, ý kiến của ông về vấn đề này thế nào?

PGS, TS Trần Văn Nghĩa: Việc theo học các chương trình liên kết đào tạo quốc tế (ĐTQT) hay đi du học nước ngoài để nâng cao trình độ là xu thế tất yếu. Điều này, giúp người học tiếp cận kiến thức rộng hơn, bảo đảm đạt được trình độ mong muốn. Tuy nhiên, hiện trên thế giới đang có xu hướng đào tạo theo kiểu thương mại hóa giáo dục. Vì thế, chúng ta không ngần ngại thừa nhận rằng, có cả những cơ sở giáo dục nước ngoài đào tạo mang tính chất bán bằng. Việc kiểm soát các đơn vị thực hiện có đúng luật, đúng chương trình cam kết hay không cũng còn khó khăn. Chúng ta cũng rất khó để kiểm soát hết được cả người học lẫn người đào tạo đối với loại hình du học tự túc, nhất là với nhiều người mang tâm lý học vì bằng cấp hay sính mác quốc tế. Vì thế, việc có người hoài nghi về chất lượng ĐTQT cũng là điều dễ hiểu.

PGS TS Trần Văn Nghĩa.

PV: Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã làm gì để kiểm soát chất lượng của các chương trình ĐTQT nhằm bảo vệ quyền lợi học tập của công dân Việt Nam, thưa ông?

PGS, TS Trần Văn Nghĩa: Trước sự phát triển của công nghệ thông tin hiện nay thì việc liên kết với các cơ sở giáo dục quốc tế trong đào tạo đang được các nước trên thế giới, trong đó có nước ta quan tâm. Để có được chất lượng, về cơ bản việc tổ chức đào tạo phải được kiểm định đánh giá và công nhận theo quy trình tiêu chuẩn chặt chẽ. Chúng ta cũng đã có các giải pháp để kiểm soát chất lượng liên kết ĐTQT, như: Bắt buộc chương trình đào tạo và cơ sở đào tạo (CSĐT) phải được Bộ GD&ĐT cho phép; phải có sự liên kết với một đơn vị giáo dục trong nước để đào tạo. Với các hình thức du học, các cơ quan chức năng có sự định hướng và công khai thông tin về chương trình, các CSĐT uy tín ngay từ đầu để người học lựa chọn. Kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu ra qua quy trình công nhận bằng do các tổ chức giáo dục nước ngoài cấp.

PV: Với các loại hình học này, đa phần văn bằng được các tổ chức đào tạo nước ngoài cấp, việc công nhận bằng cho học viên có khó khăn gì không, thưa ông?

PGS, TS Trần Văn Nghĩa: Đúng là theo học các chương trình liên kết với các tổ chức quốc tế thì văn bằng sẽ do các CSĐT nước ngoài cấp. Muốn sử dụng văn bằng này trong nước thì phải được công nhận. Cái khó nhất hiện nay khi tiến hành quy trình công nhận là sự khác biệt trong hệ thống văn bằng đào tạo của các nước. Chẳng hạn, có văn bằng có trong hệ thống của quốc gia có CSĐT, nhưng ở nước ta lại không có. Mặt khác, quá trình liên hệ với một số cơ sở giáo dục nước ngoài để có thông tin kiểm tra quy trình đào tạo cấp bằng cũng mất nhiều thời gian.

Quang cảnh Hội thảo tham vấn các chuyên gia quốc tế về giáo dục đại học. Ảnh: MINH ANH.

PV: Theo ông, quy trình công nhận bằng cấp này cần chú ý những gì?

PGS, TS Trần Văn Nghĩa: Quy trình công nhận văn bằng của các tổ chức giáo dục nước ngoài đã được Bộ GD&ĐT tính toán kỹ lưỡng và thực hiện chặt chẽ. Việc đầu tiên là kiểm tra CSĐT nước ngoài đó có chất lượng không, đã được nước sở tại chứng nhận kiểm định chất lượng đào tạo hay chưa? Nếu nước sở tại không có chủ trương kiểm định chương trình đào tạo thì quốc gia đó có cho phép đào tạo hay không? Cơ sở đó làm có đúng luật hay không, đào tạo có cắt chương trình hay không? Một số cơ sở trong nước đào tạo rất chặt chẽ, tuy nhiên khi đào tạo liên kết ở một số nước thì sẽ cắt giảm chương trình, đào tạo chất lượng thấp hơn. Và quan trọng không kém là chúng ta phải kiểm tra xem đối tượng được cấp văn bằng có học thật không? Sau đó, căn cứ đề nghị của người học, cơ quan chức năng của Bộ GD&ĐT sẽ thực hiện công nhận bằng cấp đó tại Việt Nam.

PV: Nhìn từ thực tế hiện nay, ông có lời khuyên nào cho các công dân Việt Nam khi muốn du học tự túc hoặc theo học chương trình quốc tế?

PGS, TS Trần Văn Nghĩa: Để bảo đảm theo học các cơ sở thực sự chất lượng và uy tín, công dân cần tham khảo đầy đủ thông tin trước khi theo học. Hiện nay, chương trình đào tạo của các nước có chất lượng đã được đưa lên các kênh thông tin của Bộ GD&ĐT. Công dân có thể kiểm tra, tìm hiểu thông tin chính thống tại đây. Ngoài ra, người học cần cảnh giác với những lời mời học tập theo thời gian ngắn, chi phí thấp. Với các hình thức đào tạo chưa được cấp phép tại Việt Nam thì bằng cấp sẽ không được công nhận.

Bên cạnh đó, cả đơn vị sử dụng lao động và người dân cũng cần hiểu rằng, trước kia khi được lựa chọn cử đi học nước ngoài là danh giá và chất lượng. Tuy nhiên, ngày nay phải căn cứ vào chất lượng của các CSĐT. Thực tế, cũng có những CSĐT nước ngoài, thậm chí chương trình và chất lượng đào tạo chưa chắc đã tốt hơn nhiều CSĐT của Việt Nam.

PV: Xin cảm ơn ông!

DUY VĂN (thực hiện)