Giảm gánh nặng và chuẩn hóa chất lượng dạy, học

Giảm áp lực cho giáo viên và nhà trường

Việc thống nhất một bộ SGK được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng mỗi địa phương, mỗi cơ sở giáo dục lựa chọn một bộ sách khác nhau như thời gian qua, vốn gây khó khăn trong tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và khi học sinh chuyển trường. Một bộ SGK chung sẽ tạo nên “xương sống” thống nhất về chuẩn kiến thức, kỹ năng và phương pháp tiếp cận, bảo đảm tính liên thông của chương trình giáo dục phổ thông.

Học sinh lựa chọn sách giáo khoa tại một hiệu sách trên địa bàn TP Hà Nội.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trên cơ sở nghiên cứu các bộ SGK hiện hành và đối chiếu với tiêu chí lựa chọn, bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” đáp ứng đầy đủ yêu cầu và có nhiều ưu thế nổi trội. Đây là bộ sách đồng bộ tất cả các môn học và hoạt động giáo dục ở cả 3 cấp học, có chất lượng khoa học, sư phạm đã được kiểm chứng qua thực tiễn triển khai tại 34 tỉnh, thành phố, với quy mô học sinh sử dụng lớn nhất hiện nay.

Đối với giáo viên, việc sử dụng một bộ SGK thống nhất giúp giảm tình trạng phân mảnh học liệu, tạo thuận lợi trong tổ chức dạy học. Nội dung chương trình được thiết kế theo cùng một cấu trúc sư phạm, thống nhất thuật ngữ, chuẩn kiến thức và kỹ năng, qua đó giảm áp lực lựa chọn tài liệu, hạn chế chênh lệch giữa các địa phương. Cô giáo Vũ Thị Huyền Trang, Trường THPT Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, cho biết việc thống nhất SGK giúp công tác tập huấn, bồi dưỡng giáo viên được triển khai đồng bộ, tiết kiệm chi phí và hiệu quả hơn. Khi không phải liên tục thích ứng với nhiều bộ sách khác nhau, giáo viên có điều kiện dành nhiều thời gian hơn cho đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng học liệu bổ trợ phù hợp với học sinh.

Theo chuyên gia giáo dục Đỗ Cao Sang, nguyên giảng viên Học viện Khoa học Quân sự, việc lựa chọn một bộ SGK thống nhất là quyết định đúng đắn. Trước đây, sự tồn tại của nhiều bộ sách gây ra những bất cập như đứt gãy kiến thức khi học sinh chuyển trường, khó khăn trong lựa chọn sách, lãng phí nguồn lực xã hội và phát sinh tranh cãi không cần thiết. Việc chuyển sang một bộ SGK thống nhất có thể cần thời gian thích nghi, song với đội ngũ giáo viên có trình độ, kinh nghiệm, việc triển khai là hoàn toàn khả thi. Quan trọng là coi SGK như nền tảng cốt lõi, trên cơ sở đó giáo viên linh hoạt khai thác thêm học liệu mở để phát triển năng lực học sinh.

Bảo đảm quyền lợi và sự bình đẳng của học sinh

Đối với học sinh, một bộ SGK thống nhất góp phần bảo đảm sự bình đẳng trong tiếp cận tri thức giữa các vùng, miền, hạn chế chênh lệch nội dung học tập. Học sinh được học theo mạch kiến thức xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12, tạo nền tảng liên thông, đồng bộ trong phát triển năng lực. Lộ trình tiến tới miễn phí SGK vào năm 2030 được kỳ vọng mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh và gia đình, nhất là các hộ còn khó khăn. Khi SGK được số hóa, học sinh có thêm điều kiện tiếp cận kho học liệu mở với bài tập, video, mô phỏng, qua đó nâng cao hứng thú học tập, khả năng tự học và năng lực học tập suốt đời.

Học sinh Trường THCS Ngọc Lâm (phường Bồ Đề, TP Hà Nội) trong một giờ học.

PGS, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng việc sử dụng một bộ SGK chung giúp giảm gánh nặng lựa chọn cho phụ huynh và giáo viên, đồng thời bảo đảm đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá, khắc phục bất lợi khi học sinh cùng cấp học nhưng học theo các bộ sách khác nhau. Cùng quan điểm, PGS, TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, nhấn mạnh giáo dục phổ thông cần có chuẩn mực cốt lõi thống nhất trên phạm vi cả nước. Việc lựa chọn một bộ SGK chuẩn, đầy đủ kiến thức nền tảng là cần thiết nhằm bảo đảm công bằng trong dạy và học, đồng thời giúp công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục chính xác hơn, tiết kiệm ngân sách nhà nước và chi phí cho người dân.

Việc thống nhất SGK cũng tạo điều kiện thuận lợi để chỉnh lý, số hóa học liệu, xây dựng kho học liệu số mở và hệ sinh thái học liệu quốc gia. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương, cơ sở giáo dục và đội ngũ giáo viên để triển khai hiệu quả bộ SGK thống nhất, tiếp tục lắng nghe ý kiến của chuyên gia, nhà giáo và xã hội, bảo đảm SGK thực sự là công cụ hỗ trợ dạy và học, không tạo thêm áp lực cho nhà trường và người học.