Sau tiếng trống tan trường...
Tiếng trống tan trường ngân vang, học sinh ùa ra khỏi lớp, khép lại một ngày học. Nhưng với nhiều giáo viên, khi sân trường dần vắng bóng học trò, phía sau cánh cửa lớp học vẫn còn những bài kiểm tra cần chấm điểm, những giáo án cần hoàn thiện, những tài liệu phải nghiên cứu, những học sinh cần được quan tâm và không ít công việc hành chính đang chờ xử lý.
Với cô Ngô Thị Thu Hương, giáo viên chủ nhiệm Lớp 9A9, Trường THCS Quang Trung, phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên, một bài giảng muốn có chất lượng đòi hỏi người thầy phải nghiên cứu, chuẩn bị, lựa chọn phương pháp, tìm kiếm học liệu, điều chỉnh nội dung phù hợp với từng đối tượng học sinh. Lịch làm việc của cô bắt đầu từ 7 giờ, 12 giờ mới rời trường; đầu giờ chiều lại tiếp tục và thường kết thúc công việc vào 17 giờ. Có những công việc không thể hoàn thành trong giờ hành chính, bởi đòi hỏi sự theo sát, cân nhắc và trách nhiệm với từng học sinh. Sau bữa tối, khoảng từ 19 giờ 30 phút đến 20 giờ, cô lại trở về với công việc, có hôm kéo dài đến 23 giờ, thậm chí nửa đêm. Đó là khoảng thời gian cô chấm bài, nhận xét, hướng dẫn học sinh, trả lời phụ huynh, cùng nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác...
 |
| Cô và trò Trường Phổ thông nội trú tiểu học và THCS Mường Khương (xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai) trong ngày khai giảng năm học 2026-2027. Ảnh: MINH HẰNG |
Với giáo viên ở những địa bàn miền núi, khó khăn còn nhiều hơn bởi điều kiện dạy học, khoảng cách địa lý... Là người dân tộc Mông, từng là sinh viên Lớp A1K69, Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sau khi tốt nghiệp loại giỏi, cô Lầu Thị Dợ trở về quê hương, lựa chọn đứng lớp ở nơi mình sinh ra. Sáu tháng sau khi sinh con, cô chính thức trở thành giáo viên Trường THCS Pắc Ngà, xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Thời gian đầu, cô là giáo viên tiếng Anh duy nhất phụ trách các lớp học trong trường. Hiện nay, trường có thêm một giáo viên ở điểm trường khác, nhưng công việc vẫn đòi hỏi sự chủ động và nỗ lực lớn. Ngoài giờ dạy, cô Dợ dành thời gian soạn bài, chấm bài, tìm kiếm học liệu để bài giảng phù hợp hơn với học sinh vùng cao. Việc chăm sóc con nhỏ phần lớn phải nhờ ông bà hai bên hỗ trợ. Điều níu giữ cô với nghề là mong muốn đưa tiếng Anh đến gần hơn với học sinh vùng khó, giúp các em có thêm cơ hội tiếp cận tri thức và thế giới rộng lớn. Với cô, niềm vui đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Một học sinh mạnh dạn giơ tay, tự giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh hay đọc được một đoạn hội thoại ngắn.
Rõ ràng áp lực của giáo viên không chỉ nằm ở số tiết dạy. Phía sau mỗi bài học là sự tận tụy dành cho từng học sinh, phía sau mỗi yêu cầu đổi mới là thời gian tự học, tự bồi đắp chuyên môn. Xen giữa những công việc ấy còn là những văn bản chỉ đạo từ nhiều cấp, nhiều ngành, những thông tin cần chuyển tải đến phụ huynh, học sinh, những biểu mẫu, số liệu phải cập nhật, thống kê, những tình huống nảy sinh cần xử lý... Từng việc có thể không quá nặng nề, nhưng cứ nối tiếp nhau, đan xen vào công việc chuyên môn, khiến quỹ thời gian và sức lực của người giáo viên ngày càng bị chia nhỏ. Đôi khi, điều bị lấy đi không chỉ là những giờ nghỉ ngơi sau ngày lên lớp mà còn là khoảng lặng cần thiết.
Tri ân bằng những thay đổi thực chất
Trong thư chúc mừng nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam (20-11) năm nay, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn ghi nhận những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời thẳng thắn chia sẻ rằng giáo viên đang đối diện với nhiều áp lực trong công việc và cuộc sống. Bức thư cũng đề cập đến thực tế một số chế độ, chính sách chưa được thực hiện đầy đủ, kịp thời; mong mỏi chính đáng của thầy cô được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ danh dự, uy tín nghề nghiệp; những nỗ lực, cống hiến chưa được ghi nhận đầy đủ hoặc phải đối diện với những đánh giá thiếu công bằng.
Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành nhằm nâng cao vị thế, cải thiện chế độ đãi ngộ và bảo đảm quyền lợi của nhà giáo. Luật Nhà giáo và các văn bản liên quan đã xác định tiền lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp, đồng thời quy định các chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng nhà giáo; phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo công lập; phụ cấp thâm niên khi đủ thời gian công tác; hỗ trợ đào tạo, chăm sóc sức khỏe và điều kiện công tác; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp và hỗ trợ đối với người công tác ở địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn... Ngay trong Quyết định số 2623/QĐ-BGDĐT ngày 3-9-2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027 của ngành giáo dục cũng yêu cầu cắt giảm cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp không cần thiết để giáo viên tập trung cho chuyên môn.
Điều thầy, cô giáo chờ đợi là những chủ trương, chính sách ấy sớm đi vào đời sống nhà trường, trở thành sự hỗ trợ thiết thực cho đội ngũ nhà giáo. Ngày 20-11 là dịp để nhắc nhớ truyền thống tôn sư trọng đạo. Nhưng một lời chúc mừng sẽ có ý nghĩa hơn khi đi cùng những việc làm cụ thể; một bó hoa thêm trọn vẹn khi thầy cô có điều kiện giảng dạy trong sự an tâm, được chia sẻ và bảo vệ. Có lẽ, món quà thiết thực dành cho thầy cô không chỉ là sự tôn vinh mà còn là một ngày làm việc bớt đi những giấy tờ không cần thiết, một buổi tối ở bên gia đình đầm ấm... Muốn có những thầy cô tận tâm với học trò, trước hết phải tạo điều kiện để họ được toàn tâm toàn ý với nghề nghiệp.