Có những mái trường không chỉ lưu giữ tuổi học trò mà còn lưu giữ cả một phần lịch sử quê hương, đất nước. Có những người thầy không chỉ trao truyền tri thức mà còn thắp lên trong các thế hệ học sinh ngọn lửa lý tưởng, lòng yêu nước, ý chí cống hiến và khát vọng dựng xây tương lai. Và có những cuộc chia tay dưới mái trường không đơn thuần là lời tạm biệt của tuổi học trò, mà trở thành điểm khởi đầu cho những hành trình lớn lao: Người tiếp tục học tập, người bước vào giảng đường đại học, người khoác ba lô lên đường nhập ngũ, đem sức trẻ và nhiệt huyết của mình cống hiến cho Tổ quốc.
Trường THPT Quế Võ số 1, ngôi trường thân yêu trên miền quê Kinh Bắc, là một mái trường như thế. 60 năm xây dựng và trưởng thành (1966-2026) là sáu mươi năm kết tinh trí tuệ, tâm huyết, trách nhiệm của biết bao thế hệ cán bộ quản lý, thầy giáo, cô giáo, nhân viên và học sinh. Đó không chỉ là hành trình của một cơ sở giáo dục, mà còn là hành trình của tình yêu quê hương, truyền thống hiếu học, tinh thần vượt khó và khát vọng vươn lên của con người Quế Võ, Bắc Ninh.
 |
| Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, Bộ Quốc phòng - cựu học sinh Trường THPT Quế Võ số 1, Khóa XX (1984 - 1987). |
Đặc biệt, trong không khí tháng 11 tri ân những người làm nghề giáo, dấu mốc 60 năm thành lập nhà trường càng gợi lên những xúc cảm sâu lắng. 60 năm ấy, có biết bao mái đầu bạc đi theo năm tháng, bao thế hệ học trò trưởng thành, bao cuộc chia tay thấm đẫm lưu luyến; nhưng có một điều chưa bao giờ phai nhạt: Tình nghĩa thầy trò và niềm tự hào về mái trường đã chắp cánh cho những ước mơ.
60 năm - một hành trình vượt khó, dựng xây và trưởng thành
Năm 1966, trong bối cảnh đất nước đang tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đầy gian khổ, Trường THPT Quế Võ số 1 ra đời. Đó là thời điểm mà bom đạn chiến tranh có thể tàn phá những công trình vật chất, nhưng không thể khuất phục ý chí học tập, khát vọng khai sáng và quyết tâm xây dựng tương lai của nhân dân.
Sự ra đời của nhà trường mang ý nghĩa vượt lên trên nhiệm vụ giáo dục thông thường. Đó là minh chứng cho tầm nhìn của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương đối với sự nghiệp trồng người; là biểu hiện sinh động của truyền thống hiếu học Kinh Bắc - vùng đất văn hiến, nơi mỗi làng quê, dòng họ đều trân trọng đạo học, tôn vinh người thầy và coi trọng tri thức.
Những ngày đầu thành lập, điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn; hành trình dạy và học phải đối mặt với những khó khăn của thời chiến. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, phẩm chất đáng quý của người thầy và nghị lực của người học càng được thử thách, tôi luyện. Lớp học có thể giản dị, trang thiết bị có thể thiếu thốn, song ý chí truyền nghề, truyền chữ, truyền niềm tin thì chưa bao giờ vơi cạn.
Mỗi bài giảng khi ấy không chỉ mở ra cánh cửa tri thức, mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí độc lập, tự cường. Mỗi học sinh đến trường không chỉ mang theo ước mơ của riêng mình, mà còn mang theo niềm hy vọng của gia đình, quê hương và khát vọng về một ngày đất nước hòa bình, thống nhất.
60 năm nhìn lại, điều đáng trân trọng không chỉ là sự phát triển về quy mô, cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục hay thành tích đào tạo, mà sâu xa hơn là sự tiếp nối bền bỉ của một hệ giá trị: Dạy chữ gắn với dạy người, tri thức gắn với nhân cách, khát vọng cá nhân gắn với trách nhiệm cộng đồng. Đó chính là nền tảng làm nên bản sắc và sức sống của Trường THPT Quế Võ số 1.
Người thầy - người gieo hạt giống tri thức và đánh thức khát vọng cống hiến
Tháng 11 lại về, mang theo những tình cảm thiêng liêng dành cho các thế hệ nhà giáo Việt Nam. Ngày 20-11 không chỉ là dịp tôn vinh một nghề cao quý, mà còn là dịp để mỗi người nhìn lại hành trình trưởng thành của chính mình, nhớ về những người đã tận tụy trao truyền tri thức, nâng đỡ tâm hồn và định hướng tương lai.
 |
| Trường THPT Quế Võ số 1 là ngôi trường có bề dày truyền thống. |
Với các thế hệ học sinh Quế Võ số 1, hình ảnh người thầy, người cô luôn gắn với những ký ức không thể phai mờ: Ánh mắt nghiêm nghị mà bao dung, lời giảng tận tâm, nét phấn trắng trên bảng đen, những trang giáo án được chuẩn bị trong lặng lẽ và cả những lời nhắc nhở tưởng chừng bình dị nhưng theo học trò suốt cuộc đời.
Người thầy không thể đi thay con đường của học trò, nhưng có thể giúp học trò nhận ra con đường đúng đắn. Người cô không thể trao sẵn thành công, nhưng có thể truyền cho học trò niềm tin để vượt qua thất bại. Một bài học có thể khép lại sau tiết học, nhưng giá trị của một nhân cách đẹp, một lời khuyên đúng lúc, một tấm gương tận tụy có thể theo học trò suốt cả cuộc đời.
Đặc biệt, ở một vùng đất giàu truyền thống cách mạng và văn hóa như Quế Võ, trách nhiệm của người thầy còn mang ý nghĩa bồi dưỡng tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc, ý thức công dân và lý tưởng sống cao đẹp. Giáo dục không chỉ nhằm giúp học sinh có kiến thức để lập thân, lập nghiệp, mà còn phải giúp các em biết sống có trách nhiệm, biết trân trọng lịch sử, biết yêu thương con người và sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần.
Từ mái trường Kinh Bắc - những thế hệ học trò xếp bút nghiên lên đường tranh đấu
Có lẽ, một trong những ký ức thiêng liêng nhất của lịch sử giáo dục Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh là hình ảnh những thế hệ thanh niên gác lại trang sách, rời mái trường, tình nguyện lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trên quê hương Quế Võ, truyền thống ấy được hun đúc từ lòng yêu nước, tinh thần cách mạng và ý thức trách nhiệm của tuổi trẻ trước vận mệnh dân tộc. Trong những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, tiếng trống trường có lúc hòa cùng tiếng còi báo động; những trang sách có lúc phải tạm khép lại trước tiếng gọi thiêng liêng của non sông.
Hình ảnh người học trò rời mái trường, người thanh niên tạm biệt gia đình, bè bạn, thầy cô để lên đường nhập ngũ đã trở thành biểu tượng đẹp của một thế hệ biết đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân. Có người mang theo những cuốn sách chưa học hết, những ước mơ còn dang dở; có người chưa kịp nói lời chia tay đầy đủ với thầy cô, bạn bè. Nhưng tất cả đều có chung một niềm tin: Độc lập, tự do của Tổ quốc là giá trị thiêng liêng nhất. Đó là tinh thần của một thời đại mà câu nói “Xếp bút nghiên lên đường tranh đấu” không chỉ là khẩu hiệu, mà là sự lựa chọn bằng hành động, bằng tuổi trẻ, bằng cả cuộc đời của biết bao người con đất Việt.
 |
| Tự hào được là học sinh Trường THPT Quế Võ số 1. |
Trong dòng chảy ấy, những học sinh trưởng thành từ mái trường Quế Võ số 1 cũng mang theo hành trang tri thức, lòng tự hào quê hương và ý chí của tuổi trẻ Kinh Bắc để bước vào những môi trường công tác, chiến đấu và cống hiến khác nhau. Có người trở thành cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam; có người công tác trong lực lượng Công an nhân dân; có người tiếp tục sự nghiệp nghiên cứu, giảng dạy, lao động sản xuất, xây dựng quê hương.
Có những người đã trở về trong niềm vinh quang của chiến thắng; cũng có những người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, để lại tuổi xuân cho đất nước. Sự hy sinh của họ là một phần ký ức thiêng liêng của quê hương, là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và trách nhiệm đối với lịch sử.
Nhìn từ chiều sâu ấy, mái trường không chỉ là nơi chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống, mà còn là nơi bồi dưỡng những con người biết sống vì những giá trị lớn lao hơn chính mình. Đó là đóng góp đặc biệt của giáo dục đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.
Tiếp nối truyền thống - tuổi trẻ hôm nay sẵn sàng lên đường bảo vệ Tổ quốc
Chiến tranh đã lùi xa, đất nước bước vào thời kỳ hòa bình, đổi mới và hội nhập. Nhưng trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc chưa bao giờ kết thúc. Nếu thế hệ cha anh xếp bút nghiên lên đường chiến đấu để giành độc lập, tự do, thì thế hệ thanh niên hôm nay tiếp tục mang theo tri thức, bản lĩnh, khát vọng và tinh thần cống hiến để xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Hằng năm, khi mùa tuyển quân đến, hình ảnh những thanh niên Quế Võ trong bộ quân phục chỉnh tề, mang ba lô, lưu luyến chia tay gia đình, thầy cô và bạn bè để lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự lại gợi lên những xúc cảm đặc biệt. Đó không chỉ là một hoạt động thực hiện nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật, mà còn là biểu hiện sinh động của lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và sự tiếp nối truyền thống quê hương.
Với học sinh Trường THPT Quế Võ số 1, những cuộc tiễn đưa ấy có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Các em được nhìn thấy những người bạn cùng trang lứa lựa chọn môi trường quân ngũ để rèn luyện, trưởng thành; được hiểu rằng bảo vệ Tổ quốc không phải là điều gì xa xôi, mà bắt đầu từ nhận thức, trách nhiệm và hành động cụ thể của mỗi công dân.
Môi trường Quân đội giúp thanh niên rèn luyện ý chí, tính kỷ luật, tinh thần đoàn kết, khả năng vượt khó, tác phong chính quy và ý thức đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân. Từ những chàng trai, cô gái còn nhiều bỡ ngỡ trong cuộc sống, môi trường quân ngũ góp phần tôi luyện thành những con người trưởng thành hơn, bản lĩnh hơn, có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội.
Vì thế, nhà trường có trách nhiệm quan trọng trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, nâng cao nhận thức về quốc phòng, an ninh và khơi dậy khát vọng cống hiến trong học sinh. Đó cũng là cách thiết thực để truyền thống “Xếp bút nghiên lên đường tranh đấu” tiếp tục được kế thừa trong điều kiện mới.
Nếu ngày trước, người học trò lên đường với khát vọng giành độc lập, thống nhất non sông, thì hôm nay, tuổi trẻ lên đường với trách nhiệm giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và kiến tạo tương lai phát triển bền vững của đất nước.
Tự hào Quế Võ - Kinh Bắc, vững bước vào tương lai
60 năm là một chặng đường đủ dài để một mái trường khẳng định vị thế, tạo dựng truyền thống và bồi đắp niềm tự hào. Nhưng sáu mươi năm cũng là điểm khởi đầu cho những khát vọng mới. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, chuyển đổi số, kinh tế tri thức, hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với giáo dục phổ thông. Trường THPT Quế Võ số 1 cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ và thực chất hơn nữa; xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, nhân văn, kỷ cương, sáng tạo; chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực, tư duy độc lập và khả năng thích ứng của học sinh.
Điều quan trọng là đổi mới không có nghĩa là rời xa truyền thống. Trái lại, càng hiện đại càng phải biết trân trọng cội nguồn; càng hội nhập càng phải giữ vững bản sắc; càng phát triển khoa học, công nghệ càng phải coi trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội.
Đó cũng là yêu cầu để nhà trường tiếp tục xứng đáng với truyền thống hiếu học của quê hương Bắc Ninh - Kinh Bắc, vùng đất của những làn điệu dân ca Quan họ đằm thắm, của những di sản văn hóa đặc sắc, của những con người trọng nghĩa tình, giàu ý chí và khát vọng vươn lên.
Và hơn hết, cần xây dựng một thế hệ thanh niên có lý tưởng sống đẹp, có tri thức, sức khỏe, bản lĩnh, lòng nhân ái và tinh thần phụng sự Tổ quốc; sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn, sẵn sàng nhập ngũ, tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong mọi tình huống.
Mái trường còn mãi trong trái tim những người đi xa
Thời gian có thể làm phai màu trang vở, đổi thay dáng hình sân trường, làm tóc thầy cô bạc trắng, nhưng không thể xóa nhòa những tình cảm chân thành được vun đắp từ mái trường. Có lẽ, trong sâu thẳm mỗi người, hình ảnh đẹp nhất vẫn là những ngày được trở lại lớp học, nghe tiếng trống trường, gặp lại bạn bè và được gọi hai tiếng thân thương: thầy, cô!
Với những cựu học sinh từng “xếp bút nghiên lên đường tranh đấu”, từng khoác ba lô nhập ngũ, từng trải qua những năm tháng quân ngũ gian lao, mái trường còn là nơi khởi nguồn của lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm. Với những người đang tiếp tục công tác trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đó còn là nơi đã gieo những hạt giống đầu tiên của lý tưởng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
 |
| Xúc động, tự hào khi về thăm mái trường xưa - Trường THPT Quế Võ số 1. |
Tri ân Trường THPT Quế Võ số 1 trong dịp kỷ niệm 60 năm thành lập và 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, vì thế, không chỉ là tri ân một địa chỉ giáo dục, mà còn là tri ân những con người đã âm thầm góp phần làm nên lịch sử quê hương; tri ân những thế hệ thầy cô tận tụy, những học trò giàu nghị lực, những người đã hy sinh tuổi trẻ cho độc lập, tự do và những người đang tiếp nối truyền thống bằng công sức, trí tuệ, trách nhiệm của mình.
Xin được cúi đầu tri ân các thế hệ thầy giáo, cô giáo đã dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp trồng người; trân trọng những thế hệ học sinh đã làm rạng danh mái trường; tưởng nhớ những người con Quế Võ đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương cho Tổ quốc.
60 năm - một chặng đường lịch sử, một hành trình của tri thức, niềm tin và khát vọng. 60 năm để những hạt giống được gieo trồng thành những cánh rừng xanh; để những trang sách ngày nào tiếp tục được viết bằng những thành tựu của các thế hệ học trò hôm nay và mai sau. Mái trường Quế Võ số 1 - nơi lưu giữ ký ức, hun đúc nhân cách, thắp sáng lý tưởng và chắp cánh những ước mơ.
Dẫu đi muôn phương, dẫu ở bất cứ cương vị nào, mỗi người con trưởng thành từ mái trường vẫn có quyền tự hào và có trách nhiệm viết tiếp truyền thống vẻ vang ấy. Bởi có một điều không bao giờ thay đổi: quê hương là cội nguồn, thầy cô là ân nghĩa, mái trường là ký ức và Tổ quốc là nơi để mỗi thế hệ sẵn sàng cống hiến, dựng xây, bảo vệ bằng tất cả trí tuệ, tình yêu và trách nhiệm của mình.
Quế Võ ơi, mái trường xưa vẫn đó!
Sáu mươi năm - sáng mãi những ước mơ.
Từ trang sách đến những miền biên ải,
Tuổi trẻ hôm nay tiếp bước cha anh!