Thông qua kiểm tra hồ sơ, sổ sách, đoàn thanh tra cũng có thể đánh giá được năng lực quản lý, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động của nhà trường.

Điều mà các nhà trường lo ngại nhất là thanh tra công tác tài chính; còn những sai sót, hạn chế về quản lý chuyên môn thì thường chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở, phê bình. Chính vì vậy, nhiều cơ sở giáo dục mong muốn đoàn thanh tra chỉ tập trung vào hồ sơ chuyên môn của tổ trưởng, giáo án của giáo viên. Tưởng đơn giản chỉ là như thế, nhưng đó chính là biểu hiện của tình trạng đối phó với cấp trên, đối phó với thanh tra. Điều đó hình như đang trở thành căn bệnh khá phổ biến ở các cơ sở giáo dục. Bên cạnh đa phần cán bộ quản lý, thầy cô giáo làm việc trách nhiệm, nhiệt tình, bài bản thì vẫn còn một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên làm việc thiếu ý thức, cầm chừng, mang nặng tính đối phó, hình thức… Và nếu như không có thanh tra, kiểm tra để chấn chỉnh kịp thời thì chính những việc làm này sẽ cản trở, ảnh hưởng đến công tác giáo dục. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động của nhà trường nếu không có thanh tra, kiểm tra, khảo sát thì không thể bảo đảm chất lượng. Ví như công nhận trường đạt chuẩn, kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng cơ sở vật chất phục vụ dạy học, nếu không có thanh, kiểm tra sẽ dễ dẫn đến đối phó hay thất thoát tài chính. Nếu để mỗi nhà trường là một "lãnh địa riêng", thì có thể xảy ra những tiêu cực khó lường.

Thực tế cho thấy, không ít nhà trường vẫn giữ thái đội e ngại, dẫn đến đối phó với công tác thanh tra. Nhưng nhìn nhận một cách khách quan thì cũng còn có những thanh tra viên chưa thực sự công tâm, khách quan, chuyên “vạch lá tìm sâu”, hay vẽ vời, đòi hỏi thế này, thế khác. Thực tế vẫn có những đoàn thanh tra đến chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”, chiếu lệ, hình thức, làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả thanh tra.

Để công tác thanh tra, kiểm tra trong giáo dục không còn là đối phó, trước hết các cơ sở giáo dục cần trung thực. Khi đó, dù cho người thực thi công tác thanh tra có muốn "làm khó" cũng không có gì đáng ngại. Muốn vậy, mỗi nhà trường cần không ngừng nâng cao năng lực quản lý cũng như nâng cao ý thức, tác phong, trách nhiệm làm việc của đội ngũ nhà giáo, nhân viên. Mặt khác, muốn công tác thanh tra thực sự có hiệu lực, hiệu quả thì sự công tâm, mẫu mực của những người làm công tác thanh tra phải được đặt lên hàng đầu.

ĐỖ TẤN NGỌC