Thực tế cho thấy, không riêng gì ngành giáo dục mà hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực hoạt động khác cũng đều xây dựng các chỉ tiêu thi đua tháng, quý, năm để đánh giá, từ đó nhắc nhở, phê bình người chưa hoàn thành, đồng thời biểu dương, khen thưởng cá nhân hay tập thể hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu. Đây chính là động lực cho sự phát triển.

Vẫn biết, ngành giáo dục có đặc thù riêng với đối tượng tác động là kiến thức, nhận thức của con người, vì thế khó cân đong đo đếm được, song vẫn cần có các chỉ tiêu thi đua. Chỉ tiêu là định lượng, là cụ thể, là cái đích cần hướng tới của từng cá nhân, tập thể nhà trường trong năm học. Điều quan trọng là phải xây dựng được chỉ tiêu thi đua sao cho phù hợp với tình hình thực tế, điều kiện dạy và học của từng vùng, từng địa phương, tránh bệnh “sính thành tích”. Cũng không nên bóp méo, làm sai lệch bản chất, ý nghĩa tích cực của việc thi đua, để rồi biến chỉ tiêu thi đua thành “vũ khí” để hù dọa, trù dập, cắt thi đua và khen thưởng,... khiến các giáo viên không đồng tình, thậm chí phản ứng gay gắt.

Tôi cho rằng, việc xây dựng phong trào, chỉ tiêu thi đua là việc làm rất công phu, đòi hỏi nghiêm túc, bám sát thực tế dạy và học của nhà trường. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu gặp trở ngại và chỉ tiêu kế hoạch ban đầu đề ra khó có khả năng thực hiện thì cần họp bàn, thống nhất điều chỉnh cho phù hợp với diễn biến thực tiễn. Chính vì vậy, không chỉ có ban giám hiệu mà mọi thành viên trong trường đều phải có trách nhiệm góp ý, xây dựng chỉ tiêu thi đua, đồng thời đấu tranh với những biểu hiện áp đặt, duy ý chí vì lợi ích cá nhân hay lợi ích nhóm. Người có trách nhiệm là phải thẳng thắn khi họp bàn, xây dựng chỉ tiêu chứ không nên bàng quan, im lặng, sợ mất lòng, để rồi đến cuối học kỳ, cuối năm học, khi thấy không đạt được chỉ tiêu lại kêu ca, phàn nàn, quay sang đổ lỗi cho lãnh đạo nhà trường áp đặt, thiếu dân chủ…

Còn việc đăng ký các danh hiệu, hình thức thi đua, khen thưởng các cấp của cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường ở đầu năm học cũng cần thực hiện dân chủ và linh hoạt. Cần động viên, khuyến khích mọi người đăng ký theo nguyện vọng chứ không nên ép buộc, áp đặt. Mặt khác, cũng không nên khống chế, giới hạn số lượng, tỷ lệ đăng ký thi đua để tránh tình trạng các thành viên Ban giám hiệu, tổ trưởng bộ môn thì năm nào cũng có thành tích, được khen thưởng, còn các giáo viên, nhân viên trong trường thì không mấy khi có cơ hội để được xem xét, khen thưởng. Quan trọng nhất là việc đăng ký các danh hiệu thi đua phải thực sự tạo động lực, khí thế dạy và học trong tập thể sư phạm nhà trường.

ĐỖ TẤN NGỌC (Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng - Sơn Tịnh, Quảng Ngãi)