Phóng viên (PV):  Dù nhận được sự tín nhiệm của Hội đồng Quản trị ĐH Hoa Sen với 16/18 phiếu đồng ý, Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT không đủ cơ sở để đề xuất UBND TP Hồ Chí Minh công nhận GS Trương Nguyện Thành là hiệu trưởng. Nguyên nhân, theo quy trình công nhận hiệu trưởng của Luật Giáo dục Đại học, GS Trương Nguyện Thành chưa đủ tiêu chuẩn 5 năm kinh nghiệm quản lý khoa/phòng của một cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Có ý kiến cho rằng, đây là điều “đáng tiếc” cho giáo dục Việt Nam. Ông nghĩ sao về ý kiến này?

PGS, TS Hoàng Minh Sơn: Tôi hơi ngạc nhiên về cách làm của Trường ĐH Hoa Sen và quyết định của anh Trương Nguyện Thành. Tôi còn nhớ, đầu năm 2017 khi mới nhận lời về làm Phó hiệu trưởng của Trường ĐH Hoa Sen, anh Thành đã viết rằng vì Luật Giáo dục của Việt Nam nên trong giai đoạn đầu chỉ có thể giữ vị trí Phó hiệu trưởng điều hành. Nếu như Hội đồng quản trị Trường ĐH Hoa Sen thực sự muốn bổ nhiệm anh Thành làm hiệu trưởng ngay ở thời điểm này thì đó là một điều đáng tiếc cho trường. Còn điều thực sự đáng tiếc đối với giáo dục đại học Việt Nam là qua sự việc này, một số người suy nghĩ rằng, người Việt Nam ở nước ngoài có tài sẽ khó có cơ hội trở về và đóng góp cho đất nước.

Tất cả chúng ta đều phải làm theo luật pháp, nếu luật chưa đáp ứng được những yêu cầu chính đáng từ thực tế thì có thể góp ý đề nghị sửa luật. Tôi cũng xin đính chính là Luật Giáo dục Đại học yêu cầu “5 năm kinh nghiệm quản lý cấp khoa, phòng của một cơ sở giáo dục đại học”, chứ không yêu cầu “của một cơ sở giáo dục đại học Việt Nam”. Thực ra, quy định này cũng đã có từ nhiều năm nay (trước khi có Luật Giáo dục Đại học) và từ trước tới nay hiếm thấy trường hợp nào bị “vướng” như lần này.

PGS, TS Hoàng Minh Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa Hà Nội.  

PV:  Có người đặt câu hỏi: Tại sao không để các trường đại học ngoài công lập tự quyết về việc tuyển dụng hiệu trưởng với những tiêu chí của riêng mình, phù hợp với yêu cầu của nhà trường, bởi họ phải tự bỏ tiền túi ra để duy trì hoạt động của trường cũng như trả lương cho hiệu trưởng? Quan điểm của ông thì sao?

PGS, TS Hoàng Minh Sơn: Chúng ta đang cố gắng xóa bỏ sự phân biệt đối xử trong luật giữa các trường công và trường tư, vì vậy theo tôi đề xuất này không phải là một ý tưởng hay. Dù lấy kinh phí từ nguồn đầu tư của khu vực tư nhân hay của nhà nước (từ tiền thuế của người dân), từ học phí của người học hay của xã hội thì trường tư thục hay trường công lập cũng phải có trách nhiệm sử dụng hiệu quả kinh phí đó.

Trường tư thục hay trường công lập đều phải đảm bảo năng lực quản trị tốt giống như các doanh nghiệp, bên cạnh đó phải đảm bảo thực hiện sứ mạng cung cấp chất lượng đào tạo và nghiên cứu đáp ứng yêu cầu của người học và của xã hội trong tương lai lâu dài, trong đó vai trò và năng lực của hiệu trưởng rất quan trọng. Mỗi trường, tùy theo đặc điểm và sứ mạng của mình hoàn toàn có thể đặt ra những yêu cầu, tiêu chí riêng, nhưng theo tôi tất cả hiệu trưởng trường đại học đều cần có những năng lực tối thiểu mà luật pháp có thể quy định.

PV: Theo ông, việc quy định cứng những tiêu chuẩn của hiệu trưởng trường ĐH trong Luật Giáo dục Đại học, trong đó có tiêu chuẩn về kinh nghiệm quản lý có là điều cần thiết? Từ câu chuyện của GS Trương Nguyện Thành, Luật Giáo dục Đại học sửa đổi tới đây có nên đưa ra điều kiện “mở” hơn hay không?

PGS, TS Hoàng Minh Sơn: Chúng ta đều thống nhất rằng hiệu trưởng một trường đại học cần có năng lực lãnh đạo và quản lý tốt, bên cạnh phẩm chất đạo đức, năng lực và uy tín chuyên môn. Tuy nhiên, năng lực là một tiêu chí mềm rất khó đo đếm vì vậy việc Luật Giáo dục Đại học 2012 đưa ra quy định về “kinh nghiệm quản lý” thay cho “năng lực quản lý” theo tôi cũng là để đảm bảo khả năng thực thi.

Tất nhiên, một tiêu chí “dễ đo” như “thời gian làm công tác quản lý” thì sẽ khá cứng, nên luật sửa đổi sắp tới cũng nên đưa vào một nội dung để có thể vận dụng cho những trường hợp xuất sắc “ngoại lệ”; đây là cơ hội để xã hội cùng đóng góp những ý kiến cụ thể. Bên cạnh đó, theo tôi luật cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học phải tự xây dựng và công bố công khai quy định riêng về tiêu chuẩn hiệu trưởng của mình phù hợp với quy định của luật.

PV: Xin cảm ơn ông!

THU HÀ (thực hiện)