Bộ Khoa học và Công nghệ: Tập trung xử lý lõm sóng, sóng yếu

Tập trung xử lý dứt điểm các thôn, bản chưa có sóng

Tại buổi làm việc mới đây của Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long với Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La, một trong 13 địa phương còn thôn bản thiếu sóng, lõm sóng, đồng chí Đặng Ngọc Hậu, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La cho biết do đặc thù địa hình miền núi rộng, dân cư phân tán, nhiều khu vực nằm xa trung tâm và bị địa hình che khuất, tình trạng lõm sóng vẫn còn. Đây cũng là thực trạng chung của các địa phương còn lại.

Theo Cục Viễn thông, trong giai đoạn 2021-2025, Sơn La đã phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông phủ sóng cho 534 thôn, bản, chiếm khoảng 16,5% tổng số thôn, bản được phủ sóng trên toàn quốc trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, do đặc thù địa hình miền núi rộng, dân cư phân tán, nhiều khu vực nằm xa trung tâm và bị địa hình che khuất, tình trạng thiếu sóng, lõm sóng vẫn còn phát sinh. Qua các đợt rà soát, số liệu về các khu vực cần tiếp tục xử lý cũng được cập nhật, bổ sung theo các tiêu chí mới.

Tại cuộc họp, các bên thống nhất cần tách bạch giữa khu vực hoàn toàn chưa có sóng và khu vực đã có sóng nhưng chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu. Đây là cơ sở quan trọng để lựa chọn giải pháp đầu tư phù hợp, tránh tình trạng một địa bàn đã được phủ sóng nhưng tiếp tục được tính như điểm trắng để đầu tư lại.

Theo số liệu được đối soát tại cuộc họp, trong danh sách 77 địa bàn Sơn La đã báo cáo trước đây có 35 thôn, bản hoàn toàn trắng sóng. Sau quá trình cập nhật, rà soát theo các tiêu chí mới, địa phương xác định thêm các khu vực có chất lượng kết nối chưa đáp ứng yêu cầu. Các điểm này sẽ được phân loại riêng để có phương án tối ưu, nâng cấp chất lượng mạng thay vì xử lý như một điểm trắng sóng mới.

Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh, mục tiêu trước mắt là phải giải quyết dứt điểm các thôn, bản chưa có sóng, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng tại các khu vực đã có hạ tầng nhưng còn lõm sóng.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh Sơn La.

Theo kế hoạch được thống nhất, Viettel phấn đấu hoàn thành thêm 17 thôn, bản trong tháng 9-2026 và hoàn thành 38 thôn, bản còn lại trong quý IV-2026. Một trong những phương án đáng chú ý được đưa ra tại buổi làm việc là sử dụng thiết bị vệ tinh quỹ đạo thấp để phát wifi tạm thời tại những khu vực chưa thể triển khai ngay trạm BTS.

Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến trang bị tạm thời từ 1 đến 2 bộ thiết bị vệ tinh cho mỗi thôn chưa có sóng, ưu tiên bố trí tại nhà văn hóa hoặc khu vực trung tâm để tạo vùng phủ kết nối bước đầu cho người dân. Phương án này nhằm giải quyết nhu cầu kết nối trước mắt trong thời gian chờ doanh nghiệp hoàn thành hạ tầng viễn thông. Khi các trạm BTS được triển khai và phủ sóng ổn định, thiết bị vệ tinh sẽ được thu hồi, điều chuyển tới các cụm dân cư vùng sâu, vùng xa khác.

Cách làm này không chỉ nhằm giải quyết nhanh những khu vực chưa có kết nối, mà còn hướng tới sử dụng hiệu quả hạ tầng và thiết bị, hạn chế đầu tư dàn trải trong điều kiện địa hình miền núi có nhiều khu vực dân cư thưa và phân tán. Đối với hạ tầng băng rộng cố định, các đơn vị thống nhất tiếp tục triển khai cáp quang tới những điểm trung tâm như nhà văn hóa thôn, bản, điểm trường, cơ sở y tế; hộ dân có nhu cầu có thể tiếp tục kéo cáp từ điểm kết nối đến gia đình.

Hạ tầng viễn thông mặt đất vẫn là giải pháp căn bản

Theo phương án được Cục Viễn thông xây dựng, trước mắt 254 địa điểm tại 13 tỉnh, thành phố được xác định cần hỗ trợ bằng internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp gồm: Cao Bằng, Đà Nẵng, Điện Biên, Gia Lai, Huế, Lai Châu, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Sơn La, Thái Nguyên, Thanh Hóa và Tuyên Quang.

Trước đó, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Starlink Services Việt Nam phối hợp với Cục Viễn thông tổ chức bàn giao thiết bị đầu cuối và dịch vụ internet vệ tinh Starlink cho Sở Khoa học và Công nghệ 13 tỉnh, thành phố trên. Trong đợt đầu, 254 bộ thiết bị Starlink Standard 4X được bàn giao, kèm gói dịch vụ với tốc độ truy cập tối đa 400 Mbps, miễn phí trong 6 tháng. Mỗi thôn hoặc điểm lõm sóng, sóng yếu thuộc diện hỗ trợ được bố trí một bộ thiết bị và gói dịch vụ.

Sử dụng Starlink cho các điểm lõm sóng cho thấy cách tiếp cận linh hoạt hơn trong phát triển hạ tầng số. Thay vì chờ hoàn tất toàn bộ hạ tầng mặt đất mới đưa dịch vụ đến người dân, những công nghệ mới có thể được huy động để giải quyết ngay những điểm nghẽn cấp thiết. Do vậy đây không phải giải pháp mang tính thay thế cho hạ tầng mặt đất.

Theo định hướng của Cục Viễn thông, hạ tầng viễn thông mặt đất vẫn là giải pháp căn bản; vệ tinh được sử dụng tại những nơi khó triển khai trong ngắn hạn nhằm bảo đảm kết nối trước mắt.

Về lâu dài, để xóa lõm sóng vẫn cần một cơ chế ổn định về đầu tư và viễn thông công ích. Quyết định số 777/QĐ-TTg ngày 30-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 đặt mục tiêu phấn đấu 100% địa bàn thuộc phạm vi hỗ trợ được cung cấp dịch vụ viễn thông công ích, trong đó có cả hỗ trợ dịch vụ trên mạng vệ tinh tầm thấp tại các điểm cộng đồng đặc biệt khó khăn.

Chiến dịch xóa lõm sóng của Viettel sẽ đưa sóng di động tới những vùng sâu, vùng xa của Tổ quốc.

Từng bước xóa các điểm lõm sóng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các địa phương đang đẩy mạnh chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Khi kết nối được bảo đảm, người dân ở vùng sâu, vùng xa mới có điều kiện tiếp cận các dịch vụ số, dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích thiết yếu của xã hội số.

Việc Sơn La đặt mục tiêu hoàn thành các thôn, bản còn lại trong năm 2026, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu và tiếp tục xử lý các khu vực lõm sóng, sẽ tạo cơ sở để địa phương từng bước thu hẹp khoảng cách số giữa khu vực đô thị với vùng sâu, vùng xa, góp phần bảo đảm người dân ở những địa bàn khó khăn cũng được hưởng các thành quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Để phủ kín các điểm lõm sóng, Viettel lên kế hoạch xây dựng gần 1.400 trạm phát sóng mới đến hết tháng 11-2026, phần lớn nằm ở những vị trí mà xe cơ giới không thể tiếp cận, khoảng 200 trạm chưa có điện lưới quốc gia. Hết quý III-2026, hơn 800 trạm đã chính thức phát sóng, giúp xóa lõm sóng cho gần 940 điểm lõm, vào đúng thời gian mùa mưa lũ bắt đầu ở khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.

Khi chiến dịch hoàn tất, vùng phủ sóng 4G toàn quốc dự kiến đạt gần 99,7% ngoài trời. Đằng sau con số đó là hàng trăm nghìn người dân lần đầu tiên tiếp cận internet tốc độ cao: Học sinh vùng cao học được trên mạng, trạm y tế xã kết nối với bệnh viện tuyến trên, chính quyền cơ sở nhận tin nhanh hơn và những người con đi làm xa gọi được về nhà.