Nằm giữa vùng biển Nam Bộ, Côn Đảo nổi tiếng với cảnh quan hoang sơ và những giá trị lịch sử đặc biệt. Đây cũng là một trong những khu vực sinh sản quan trọng của rùa biển ở Việt Nam, chiếm khoảng 90% số lượng rùa biển của cả nước. Hằng năm, từ tháng 5 đến tháng 10, rùa mẹ vượt hàng nghìn hải lý trên đại dương trở về các bãi cát yên tĩnh để đẻ trứng. Sau khi rùa mẹ trở lại đại dương, rùa con tiếp tục đối mặt với hành trình sinh tồn khắc nghiệt. Theo các nghiên cứu, cứ khoảng 1.000 đến 10.000 rùa con mới có một con sống sót đến tuổi trưởng thành. Vì vậy, mỗi ổ trứng được bảo vệ, mỗi cá thể rùa con được đưa an toàn về biển đều góp phần duy trì quần thể và cân bằng hệ sinh thái biển.

Du khách thả rùa con về biển tại Hòn Bảy Cạnh, đặc khu Côn Đảo. Ảnh: LINH HUỲNH

Trong ánh sáng ban mai, những chú rùa con lần lượt rời khu vực ấp, bò trên nền cát rồi hướng ra biển. Khoảnh khắc chỉ kéo dài vài phút nhưng để lại ấn tượng sâu sắc với người chứng kiến. “Đây là lần đầu tôi được trực tiếp thả rùa con về biển. Nhìn những chú rùa nhỏ tự tìm đường ra đại dương, tôi cảm nhận rõ hơn sự mong manh của thiên nhiên và trách nhiệm của con người với môi trường”, du khách Huỳnh Thị Kim Ngọc chia sẻ.

Từ yêu cầu bảo tồn, Côn Đảo đang hình thành cách tiếp cận mới khi đưa các hoạt động bảo vệ rùa biển trở thành trải nghiệm du lịch. Trong Chương trình “Bảo tồn thiên nhiên-Đồng hành cùng rùa biển” và tour “Bảo tồn thiên nhiên” 3 ngày 2 đêm do Vườn Quốc gia Côn Đảo tổ chức, dưới sự hướng dẫn của lực lượng kiểm lâm, du khách có thể đến Hòn Bảy Cạnh, Hòn Cau, Hòn Tài tìm hiểu mùa sinh sản của rùa. Chương trình cho phép người tham gia trực tiếp trải nghiệm một số công việc của lực lượng bảo tồn, như trực đêm theo dõi rùa mẹ lên bãi đẻ, di chuyển rùa con mới nở, vệ sinh tổ rùa, thu gom rác thải đại dương và hỗ trợ, hướng dẫn du khách thả rùa con về biển.

Theo Thạc sĩ Dương Văn Tính, giảng viên Trường Đại học Văn Lang, những trải nghiệm như quan sát rùa đẻ, tìm hiểu hệ sinh thái, thả rùa con về biển nếu được tổ chức phù hợp có thể trở thành sản phẩm du lịch sinh thái đặc trưng. Hướng đi này vừa thu hút nhóm du khách yêu thiên nhiên, vừa tạo thêm nguồn thu từ các trải nghiệm gắn với giá trị bảo tồn. Tuy nhiên, đơn vị tổ chức cũng cần thực hiện những quy định nghiêm ngặt để bảo tồn khu vực sinh thái của rùa biển.

Một hoạt động khác đang góp phần mở rộng cách tiếp cận du lịch gắn với bảo tồn tại Côn Đảo là Chương trình “Chạy bộ vì rùa biển”. Được tổ chức từ năm 2022, chương trình hướng tới gây quỹ cho công tác bảo tồn rùa biển và lan tỏa thông điệp về du lịch có trách nhiệm, kết nối du khách với thiên nhiên và hệ sinh thái biển, đảo. Sau 4 mùa tổ chức, chương trình thu hút hơn 2.000 vận động viên, quyên góp hơn 400 triệu đồng cho hoạt động bảo tồn rùa biển. Năm 2026, mùa thứ năm tiếp tục được tổ chức với cung đường ven biển vào thời điểm bình minh cùng nhiều cự ly phù hợp với các nhóm người tham gia. Qua đó, hoạt động thể thao được kết hợp với truyền thông môi trường, tạo thêm một sản phẩm trải nghiệm gắn với hình ảnh rùa biển và không gian tự nhiên Côn Đảo.