Nhận diện “nấm độc” giữa rừng xanh

Giữa những ngày sương phủ trên các dãy núi biên giới, vẻ tĩnh lặng của đại ngàn dễ đánh lừa cảm giác bình yên. Nhưng với người lính quân hàm xanh và lực lượng an ninh cắm bản, đó chưa bao giờ là tín hiệu an toàn. Ẩn dưới những tầng rừng rậm rạp, các thế lực thù địch vẫn tìm cách gieo rắc mầm độc tư tưởng, lợi dụng đời sống tín ngưỡng để chia rẽ khối đại đoàn kết.

Tà đạo là hình thức tinh vi nhất của “diễn biến hòa bình”. Không còn chống phá công khai, chúng chuyển sang đánh thẳng vào niềm tin, làm suy yếu nền tảng văn hóa - vốn là “lá chắn mềm” nơi biên cương.

Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh.

Tại Cao nguyên đá Đồng Văn, tà đạo “San sư khẻ tọ” từng lôi kéo hơn 5.800 người, tạo thành điểm nóng về an ninh văn hóa. Tà đạo “Dương Văn Mình” suốt ba thập kỷ gieo rắc tư tưởng ly khai, núp bóng “tín ngưỡng mới”, thậm chí nuôi ảo tưởng lập “nhà nước Mông”. Dù bị xử lý, tổ chức này vẫn tồn tại trên không gian mạng, liên kết với các tổ chức phản động nước ngoài để xuyên tạc, kích động chia rẽ. Nguy hiểm hơn, chúng tìm cách mua chuộc già làng, trưởng bản, người có uy tín - những “trụ cột tinh thần” của cộng đồng.

Song hành với tà đạo, hủ tục cũng là loại “giặc nội xâm” âm ỉ trong cộng đồng, cản trở sự phát triển và làm suy yếu nội lực vùng biên. Tuyên Quang - nơi có đông đồng bào Mông sinh sống - vẫn tồn tại nhiều hủ tục tang khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh nợ nần kéo dài...

Ở cộng đồng người Dao, sự hiểu lầm về ý nghĩa “trưởng thành” sau lễ cấp sắc khiến nhiều trẻ vị thành niên bị ép kết hôn sớm. Toàn tỉnh (Hà Giang cũ) giai đoạn 2021-2024 ghi nhận gần 1.000 cặp tảo hôn, hơn 620 trường hợp trẻ em gái sinh con trước 18 tuổi - con số cho thấy đây là vấn đề nghiêm trọng, tác động trực tiếp tới chất lượng dân số, nguồn nhân lực, an ninh xã hội và tương lai phát triển vùng cao.

Nhận diện rõ những “nấm độc” này chính là bước đầu để lực lượng chức năng, chính quyền và nhân dân cùng củng cố “phòng tuyến lòng dân”, giữ vững sự bình yên của biên cương Tổ quốc.

“Mưa dầm” thắng “gió độc”

Âm mưu "diễn biến hòa bình" luôn là hiểm họa khó lường trong thời bình, khiến nơi biên cương chưa bao giờ thực sự yên ả. Trong cuộc đấu tranh ấy, không phải vũ khí hiện đại, mà chính sự gần dân, bám dân, hiểu dân của đội ngũ cán bộ cơ sở mới là “lá chắn thép” hiệu quả nhất.

Tình quân dân gắn bó, tạo "bức tường thép" ngăn chặn sự xâm nhập của thông tin độc hại.

Câu chuyện của anh Sùng Mí Nô, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Lũng Chinh, nay là xã Sủng Máng, là minh chứng. Đối diện tà đạo cực đoan, anh không dùng mệnh lệnh khô cứng mà chọn con đường nhân văn: Nhận ông Vàng Chá Pó - kẻ cầm đầu tà đạo - làm bố nuôi. Bằng sự kiên trì giải thích, bằng những lần túc trực giúp gia đình ông Pó vượt qua bệnh tật và khó khăn, anh dần phá tan lớp vỏ cực đoan. Tháng 11-2023, ông Pó tự tháo bỏ biểu tượng tà đạo, công khai từ bỏ niềm tin lệch lạc. “Hiệu ứng Pó” nhanh chóng lan rộng: Hàng nghìn người quay lại bàn thờ tổ tiên, cam kết sống văn minh.

Ở vùng cao, dòng họ có sức nặng hơn mọi văn bản. Khi trưởng họ thay đổi tư duy, cộng đồng sẽ chuyển mình. Thôn Chúng Mung (Đồng Văn) từng là “vùng lõi hủ tục”, 100% hộ để thi thể nhiều ngày, mổ nhiều bò khi làm tang. Bước ngoặt đến khi ông Vàng Chìa Ly, Bí thư Chi bộ, người uy tín dòng họ Vàng, có việc hiếu. Nén nỗi đau riêng, ông quyết định “phá lệ”: Đưa thi thể mẹ vào áo quan ngay. Hành động dũng cảm ấy lan tỏa mạnh mẽ: Đến nay 4/6 dòng họ trong thôn làm theo, xóa bỏ tập tục tồn tại hàng trăm năm.

Từ Chúng Mung, thay đổi lan tới các dòng họ Sùng ở Mèo Vạc, Giàng ở Sà Phìn, Ly ở Yên Minh, Sùng - Giàng - Mua ở Đường Thượng, họ Hầu ở Phố Cáo... Các nghi lễ rườm rà dần được giản lược, thay vào đó là nếp sống văn minh, tiết kiệm.

Nghị quyết của Đảng soi sáng vùng biên

Nếu cán bộ cơ sở là “đốm lửa” thắp lên trong sương mờ biên viễn, thì các nghị quyết, chỉ thị của Đảng bộ tỉnh chính là “ngọn gió lớn” đưa đốm lửa lan xa. Chỉ thị 09 (10-5-2021) và Nghị quyết 27 của Tỉnh ủy Hà Giang (cũ) về bài trừ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh đã phá vỡ rào cản bảo thủ, mở đường cho chuyển biến từ nhận thức đến hành động.

 Đồng bào Tày xã Quản Bạ tổ chức đám cưới theo nếp sống mới.

Triển khai nghị quyết, 100% xã, phường thành lập Ban Chỉ đạo bài trừ hủ tục; 100% cán bộ, đảng viên ký cam kết thực hiện nếp sống văn minh. Lực lượng Bộ đội Biên phòng cử 177 đảng viên cùng sinh hoạt tại 172 chi bộ thôn bản, 346 đảng viên phụ trách 1.589 hộ gia đình, phối hợp với 346 tổ vận động thôn bản - tạo nên thế trận lòng dân đồng bộ và bền chắc.

Nhiều chi bộ cơ sở cũng có cách làm sáng tạo, phù hợp đặc thù văn hóa. Điển hình, Chi bộ thôn 2, xã Yên Minh ban hành nghị quyết chuyên đề cải tiến tang lễ với nội dung “5 không”: Không để thi thể quá 48 giờ; không đi lễ - trả lễ bằng gia súc; không nhận vòng hoa, bức trướng; không dùng quá hai cây nêu; không rắc tiền vàng mã trên đường đưa tang. Những quy định giản dị nhưng đánh trúng căn nguyên, tạo chuyển biến rõ rệt trong nếp sống.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, những “quả ngọt đầu mùa” đã xuất hiện. Đến tháng 3-2025, toàn tỉnh đã “xóa trắng” tà đạo San sư khẻ tọ. Tỷ lệ đám tang tổ chức không quá 48 giờ đạt 91,4%; các hủ tục “treo xác”, “phơi nắng” của người Mông gần như chấm dứt; gần 50% đám tang người Mông đưa người chết vào áo quan. Toàn tỉnh đã có hơn 8.000 đám tang không giết mổ hoặc chỉ mổ một con gia súc; 9.910 cặp đôi tổ chức cưới theo nếp sống văn minh; 330 cặp tảo hôn đã được vận động thành công.

Những con số ấy khẳng định sức sống của nghị quyết khi đi vào cuộc sống: Đảng lãnh đạo - nhân dân đồng lòng - biên giới bình yên - văn hóa được hồi sinh. Đây chính là nền tảng để xây dựng vùng biên ổn định, phát triển, vững vàng trước mọi nguy cơ an ninh phi truyền thống

Tăng cường nội lực biên cương: Không để khoảng trống, không để bị động, bất ngờ

Trong bối cảnh biên giới đối mặt nhiều thách thức an ninh phi truyền thống, việc lồng ghép phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng - an ninh đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Kinh tế cửa khẩu không chỉ tạo động lực tăng trưởng mà còn là “phòng tuyến mềm”, gắn nhân dân với biên giới và tạo thế ổn định bền vững.

Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy (Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam) hội đàm định kỳ quý III năm 2025 với Trạm kiểm soát Biên phòng xuất, nhập cảnh Thiên Bảo (Trung Quốc).

Tỉnh có hơn 277km đường biên giới giáp Vân Nam và Quảng Tây (Trung Quốc), với hệ thống cửa khẩu đa dạng gồm cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy - Thiên Bảo, các cửa khẩu song phương Xín Mần - Đô Long, Săm Pun - Điền Bồng và nhiều lối mở. Mục tiêu năm 2025 là nâng kim ngạch xuất nhập khẩu lên 500 triệu USD, hướng tới tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026-2030. 9 tháng đầu năm 2025, giá trị xuất khẩu đạt 568,8 triệu USD (tăng 974% so với cùng kỳ 2024), đạt hơn 105% kế hoạch; nhập khẩu ước đạt 153,5 triệu USD, tăng 58,7%. Những con số này phản ánh sức bật mạnh mẽ của kinh tế tỉnh trong giai đoạn hậu sáp nhập.

Song hành phát triển kinh tế, công tác đối ngoại biên phòng được triển khai bài bản. Từ năm 2016 đến nay, tỉnh Hà Giang (cũ) và các địa phương Vân Nam, Quảng Tây (Trung Quốc) đã đẩy mạnh kết nghĩa cấp huyện (cũ), cấp xã và cụm dân cư. 34/34 xã, thị trấn biên giới (cũ), của Việt Nam đã ký kết hữu nghị với 11 hương, trấn đối đẳng; 12/12 Đồn Biên phòng ký kết mô hình “Đồn-Trạm hữu nghị, biên giới bình yên”.

Tiêu biểu là cụm dân cư các xã Thanh Thủy, Minh Tân kết nghĩa với các trấn Thiên Bảo, Malypho (Vân Nam). Hoạt động thăm hỏi, giao lưu văn hóa, tuyên truyền pháp luật biên giới, phối hợp phòng chống dịch bệnh, đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ đường biên mốc giới được triển khai thường xuyên, góp phần củng cố lòng tin và tạo thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Một Tuyên Quang - một phên giậu Tổ quốc đang hiện lên với một diện mạo mới: Biên giới vững an ninh, đời sống kinh tế khởi sắc, văn hóa được hồi sinh, lòng dân quy tụ. Đó không chỉ là thành quả của một địa phương, mà là biểu hiện sinh động của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Và chính nơi đầu sóng ngọn gió này, một “lũy thép” thời bình đang được xây dựng bền vững từng ngày - lũy thép của ý Đảng hòa quyện với lòng dân, vững chãi trước mọi thách thức, làm điểm tựa cho sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.

* Mời bạn đọc vào chuyên mục Cuộc thi viết Vững bước dưới cờ Đảng xem các tin, bài liên quan.