Nhớ lại cách đây ngót ba chục năm, thuở còn là một chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn Trinh sát 20 của Quân đoàn 29, rồi chiến sĩ trinh sát của Trung đoàn 752 (Sư đoàn 355) tôi phải chuyển đơn vị tới mấy lần. Mỗi lần chuyển đơn vị lại có cảm giác như phải bắt đầu lại từ đầu mọi thứ, từ quan hệ với chỉ huy, anh em đồng đội, cho đến tìm hiểu môi trường thực hiện nhiệm vụ. Tóm lại mỗi lần chuyển đơn vị lại thấy mình như một anh lính mới. Thật may là thời đó, tôi được các anh Tiểu đội trưởng như anh Nguyễn Hồng Thái, anh Bạch Duy An, anh Nguyễn Văn Đính và các anh chiến sĩ cũ tích cực giúp đỡ, nên khoảng thời gian làm quen với đơn vị mới dường như ngắn lại, công việc cũng hanh thông hơn. Giờ nghĩ lại càng thấy rõ, vai trò của các trung đội trưởng, tiểu đội trưởng và các chiến sĩ cũ khi tiếp nhận chiến sĩ mới về đơn vị mới quan trọng làm sao. Nếu không có họ, chắc chắn các chiến sĩ khi chuyển về đơn vị mới sẽ mất rất nhiều thời gian để làm quen, rồi cũng có chiến sĩ phát sinh những hành động không đúng khi môi trường đơn vị thay đổi, tư tưởng đang trong lúc “chông chênh”.
Hiện nay, sau 3 tháng thực hiện các nội dung huấn luyện chiến sĩ mới, các đơn vị trong toàn quân đang tổ chức sắp xếp lại biên chế đối với các chiến sĩ mới. Nghĩa là các chiến sĩ mới sẽ được điều động về các đơn vị để tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ tiếp theo ở tầm mức cao hơn. Sự thay đổi môi trường đơn vị sẽ ít nhiều làm xáo trộn về tâm lý đối với bộ đội. Do đó giúp bộ đội, giúp chiến sĩ mới vượt qua rào cản về tâm lý, tư tưởng trong các giai đoạn chuyển đổi đơn vị là rất cần thiết. Thông thường thì khi chiến sĩ chuyển về đơn vị mới, điều đầu tiên xảy đến với họ là sự “lạ nhà, lạ người”. Để giúp bộ đội vượt qua yếu tố tâm lý này thì đòi hỏi cán bộ trực tiếp quản lý bộ đội, từ tiểu đội đến đại đội phải thật sự gần gũi chiến sĩ. Cán bộ, nhất là các chính trị viên cần gặp gỡ, động viên bộ đội kịp thời, tận tình hướng dẫn họ những điều cần thiết trong cuộc sống hằng ngày ở đơn vị mới. Những quy định ở đơn vị mới, nhất thiết phải được phổ biến cặn kẽ cho các chiến sĩ mới, để họ biết và chấp hành. Hệ thống chỉ huy đơn vị cũng cần phải được giới thiệu để chiến sĩ mới liên hệ khi cần thiết. Trò chuyện với chiến sĩ mới như những người anh, những người đi trước truyền thụ kinh nghiệm cho người đi sau, sẽ tạo ra sự yên tâm cho chiến sĩ mới, bởi họ biết là mình đang có một chỗ dựa vững chắc về tư tưởng. Sau giai đoạn huấn luyện chiến sĩ mới, việc học tập, huấn luyện, rèn luyện yêu cầu cao hơn, nội dung khó hơn, vì vậy trong khi huấn luyện bộ đội, cán bộ cũng cần kiên trì, nhiệt tình hướng dẫn bộ đội tiếp thu những kiến thức mới. Đây là yếu tố quan trọng để các chiến sĩ không cảm thấy nản trước môi trường, nhiệm vụ mới.
Sự hòa đồng với chiến sĩ mới còn phải đến từ các chiến sĩ cũ (chiến sĩ năm thứ hai). Trong thực tế đã xảy ra không ít chuyện người cũ bắt nạt người mới, để lại những hậu quả khôn lường. Vì vậy, các chiến sĩ cũ cần thấy được việc tiếp nhận thêm chiến sĩ mới có nghĩa là công việc, nhiệm vụ của mình có thêm người san sẻ, gánh vác. Thế nên việc giúp đỡ các chiến sĩ mới nhanh hòa vào môi trường học tập, công tác của đơn vị là một phần trách nhiệm của các chiến sĩ cũ. Những kinh nghiệm trong học tập, sinh hoạt hằng ngày cần được san sẻ cho đồng đội, những lời động viên kịp thời của chiến sĩ cũ cũng như những liều thuốc bổ giúp các chiến sĩ mới không thấy mình bị lạc lõng trong môi trường mới. Sự giúp đỡ của chiến sĩ cũ với chiến sĩ mới chính là cái gốc để tạo tình đoàn kết giữa các chiến sĩ với nhau và cũng là cơ sở để xây tình đoàn kết, thống nhất trong mỗi đơn vị.
Điều sau cùng chúng tôi muốn nói, đó là lãnh đạo, chỉ huy đơn vị phải sâu sát, nắm chắc diễn biến tư tưởng của bộ đội, kịp thời giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh trong đơn vị. Tuyệt đối không để nảy sinh mâu thuẫn giữa chiến sĩ mới với chiến sĩ cũ. Các đơn vị cũng cần tổ chức, duy trì các hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh, đẩy mạnh các hoạt động văn hóa thể thao để thu hút bộ đội, nhất là vào những ngày nghỉ, giờ nghỉ. Đồng thời phải phối hợp chặt chẽ với gia đình, địa phương để thường xuyên động viên bộ đội. Khi người chiến sĩ thấy mình được quan tâm, chăm sóc cả từ phía đơn vị, cả từ phía hậu phương thì tư tưởng của họ sẽ luôn vững vàng và chắc chắn họ sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ.
TRẦN VŨ