Mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân và nền kinh tế thị trường đã được định hình, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội. Cải cách hành chính cũng là vấn đề được nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương lựa chọn trở thành khâu đột phá trong nhiều nhiệm kỳ qua. Tuy nhiên, so với mục tiêu, yêu cầu đặt ra, cải cách hành chính, xây dựng một nền hành chính pháp quyền xã hội chủ nghĩa vì dân vẫn còn nhiều vấn đề đáng bàn, như: Chưa tạo lập được hệ thống thể chế đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; chất lượng các văn bản luật còn nhiều hạn chế; văn bản hướng dẫn thi hành luật ban hành chậm, nhiều văn bản mâu thuẫn với chính luật và các quy định của luật khác; thủ tục hành chính tuy có những tiến bộ, rút ngắn quy trình, thời gian cho người dân và doanh nghiệp, nhưng nhìn chung vẫn còn phức tạp, rườm rà; cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính còn nhiều điểm chưa phù hợp; bộ máy hành chính còn cồng kềnh, chức năng, nhiệm vụ có lúc, có nơi còn chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ quản lý... Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế nêu trên, nhưng nguyên nhân quan trọng nhất là chưa phát huy tốt mối quan hệ biện chứng giữa phát huy dân chủ và cải cách hành chính theo nghĩa: Đẩy mạnh cải cách hành chính để bảo đảm thực hiện ngày một tốt hơn quyền dân chủ của người dân và ngược lại, phát huy tinh thần dân chủ của người dân để nâng cao hiệu lực, hiệu quả của cải cách hành chính.
Đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp cách mạng là 1 trong 10 nhiệm vụ tổng quát được Đảng ta xác định trong Báo cáo chính trị Đại hội XII. Để thực hiện tốt chủ trương nêu trên, một trong những vấn đề đặt ra đầu tiên là phải thay đổi nhận thức, thái độ làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức trong thực thi nhiệm vụ phải tuân thủ nguyên tắc hướng đến hoàn thiện quan hệ giữa khách hàng (công dân) và người phục vụ (Nhà nước); đồng thời thực hành một nền hành chính phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội minh bạch, rõ ràng, ổn định; phân định rõ hoạt động quản lý hành chính nhà nước với hoạt động sản xuất-kinh doanh, trước hết của các cơ sở kinh tế do Nhà nước làm chủ sở hữu....
Cùng với đó, việc cải cách hành chính phải chuyển mạnh từ mô hình “Nhà nước quản lý” sang mô hình “Nhà nước phục vụ” và kiến tạo phát triển; áp dụng các nguyên tắc của thị trường trong cung cấp hàng hóa và dịch vụ công; chịu trách nhiệm đến cùng với công dân với tư cách là khách hàng của dịch vụ công do Nhà nước cung cấp; trao quyền trực tiếp nhiều hơn cho công chức; đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền địa phương; bảo đảm tiếp cận công bằng cho mọi người đến các loại dịch vụ công; xây dựng chính phủ điện tử; áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng tiên tiến trong toàn bộ hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cơ bản thông qua bộ tiêu chuẩn quản lý hành chính nhà nước của các ngành, các cấp...
Có thể liệt kê ra rất nhiều vấn đề, nhiều phần việc phải làm nhằm đẩy mạnh thực hiện cải cách hành chính, xây dựng một nền hành chính vì dân, nhưng điều cốt tử vẫn phải trở về với “cái gốc của mọi công việc”. Cho dù chủ trương có đúng đến đâu; cho dù các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định sách lược, chiến lược đưa ra hàng trăm giải pháp phù hợp, cuối cùng hiệu quả tới mức độ nào vẫn phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy công quyền. Bởi vậy, để nâng cao chất lượng, hiệu quả việc cải cách hành chính, trước hết phải nâng cao nhận thức, xác định rõ trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức là phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội. Đó phải trở thành mục tiêu cao nhất và duy nhất của cán bộ, công chức, viên chức. Chỉ lúc nào và khi nào xây dựng được đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức giỏi về nghiệp vụ, có phẩm chất đạo đức trong sáng, thái độ phục vụ nhân dân tận tình, chu đáo, thì khi đó việc thực hiện một nền hành chính pháp quyền xã hội chủ nghĩa minh bạch, thông thoáng, thuận tiện mới đạt được hiệu quả thiết thực.
LÊ LONG KHÁNH