Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet

Thi là khâu quan trọng để đánh giá quá trình dạy và học. Tổ chức thi thật nghiêm túc mới đánh giá được thực chất trình độ của người thi. Muốn đạt kết quả cao, người dự thi phải học thật. Mỗi năm, ở nước ta  có rất nhiều kỳ thi, nào là thi hết môn, thi hết học kỳ, thi hết khóa học, thi hết năm, thi tuyển công chức, thi nâng bậc…Nhưng tại Việt Nam, có 3 kỳ thi gây sự quan tâm đặc biệt của xã hội là  thi tốt nghiệp trung học phổ thông; tuyển sinh đại học, cao đẳng và tuyển sinh vào các trường trung học phổ thông.

Trước năm 2006, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông của cả nước luôn ở mức hơn 90% số người dự thi, nhiều địa phương có 100% học sinh thi đỗ tốt nghiệp. Đến năm 2007, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, tổ chức thi tốt nghiệp phổ thông thật nghiêm túc, kết quả thi năm đó gây sốc cho nhiều người. Cả nước đã có tới 1/3 số thí sinh bị trượt mặc dù đề thi so với các năm trước là tương đương. Cá biệt, có tỉnh quá nửa số thí sinh bị trượt, có trường chẳng có học sinh nào đỗ. Kết quả của kỳ thi đó đã chứng tỏ việc dạy, học và thi những năm trước có những điểm chưa thực chất.

Năm nay, còn gần một tháng nữa mới đến kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và gần hai tháng nữa mới đến kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng, nhưng không khí của mùa thi đã nóng bỏng từ nông thôn tới thành thị. Học sinh nào cũng muốn mình được điểm cao, gia đình nào cũng muốn con em mình thi đỗ, chính vì vậy, việc bảo đảm công bằng, minh bạch trong thi cử phải được đặt lên hàng đầu.

Theo hướng dẫn mới đây của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2010, về cơ bản vẫn như năm trước. Có hai điểm mới quan trọng của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay là việc chọn môn thi và khâu kiểm tra hồ sơ dự thi của các thí sinh. Nhiều học sinh đăng ký dự thi khối A hoặc B trong thi tuyển sinh đại học, cao đẳng năm nay sững sờ khi trong danh sách môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông có cả môn Lịch sử và môn Địa lý. Những ai không học tốt hai môn này chắc chắn sẽ không thể đạt điểm cao. Năm ngoái, các hội đồng coi thi (phần lớn không phải là giáo viên trong trường có học sinh thi) đều phải kiểm tra hồ sơ của tất cả thí sinh dự thi,  đặc biệt là các loại giấy tờ ưu tiên cộng điểm... Năm nay, khâu kiểm tra hồ sơ của thí sinh được giao cho các trường đảm nhiệm. Vấn đề khiến nhiều người lo ngại là nếu không có sự giám sát chặt chẽ thì việc kiểm tra hồ sơ có bảo đảm khách quan hay không? Trong trường hợp nhà trường, thí sinh cố tình khai man (ví dụ như chứng chỉ học nghề đạt loại trung bình được cộng 1 điểm, nhưng cố tình ghi vào hồ sơ là loại giỏi để được cộng 2 điểm ?) thì ai sẽ là người phát hiện?.  Chính vì vậy, nhiều học sinh mong muốn các trường phải kiểm tra hồ sơ thật và Bộ Giáo dục và Đào tạo phải có cơ chế “hậu kiểm” đối với các trường.

Để bảo đảm cho các kỳ thi đạt kết quả thực chất, cũng cần  xây dựng cơ chế, chế tài cụ thể để các địa phương và các ngành phải thực sự có trách nhiệm với ngành giáo dục khi phối hợp tổ chức thi.

Học thật và thi thật có quan hệ chặt chẽ với nhau. Phải học thật, thi thật mới có cán bộ có trình độ thật và cả xã hội mới tiến bộ thật.

Đỗ Phú Thọ