Phong trào nghiên cứu khoa học (NCKH) của học sinh THCS và THPT những năm gần đây có nhiều công trình, sản phẩm sáng tạo được công nhận. Đây là tín hiệu đáng mừng, bởi những "hạt giống" trẻ sẽ là tương lai để nền khoa học phát triển.
Việc ưu tiên tuyển thẳng hoặc cộng điểm cho những học sinh có thành tích, giải thưởng NCKH khi tuyển sinh vào lớp 10 và đại học nhằm khuyến khích học sinh NCKH, qua đó phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận vẫn có không ít đề tài, công trình NCKH vượt hẳn tầm nhận thức của học sinh, khiến dư luận nửa mừng nửa lo. Mừng vì nếu thật thế thì tốt quá, con hơn cha là nhà có phúc; nhưng cũng canh cánh nỗi lo nếu như có sự hà hơi tiếp sức quá đà của người lớn. Thực tế đã có những giải thưởng NCKH của học sinh bị thu hồi bởi phát hiện sự gian dối với mục đích giành giải thưởng để được ưu tiên tuyển thẳng hoặc cộng điểm khi tuyển sinh vào lớp 10, vào đại học... Điều đó gióng lên hồi chuông báo động về tính trung thực, về sự lệch lạc trong nuôi dưỡng đam mê NCKH.
 |
| Ảnh minh họa: vtcnews.vn |
Bởi vậy, cùng với việc khuyến khích tuổi trẻ NCKH, cần phải có quy chế chặt chẽ, làm rõ đóng góp của học sinh, tăng cường thẩm định, kiểm chứng để đánh giá thực chất, khách quan; kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi gian dối. Chỉ khi mỗi công trình, sản phẩm khoa học được thực hiện nghiêm túc, nghiên cứu thực chất và đánh giá công tâm, khách quan, phản ánh đúng tâm huyết và năng lực của học sinh thì mới có giá trị khuyến khích đam mê sáng tạo, làm cơ sở cho bồi dưỡng, tạo nguồn về khoa học và hoàn thiện nhân cách.
Khoa học cơ bản một lần nữa được định vị chính xác vai trò, vị trí, tầm quan trọng khi mới đây, tại buổi làm việc với Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, nghiên cứu khoa học cơ bản là nền tảng chiến lược của phát triển quốc gia. Đầu tư cho khoa học cơ bản là đầu tư cho tương lai lâu dài của dân tộc, cho năng lực tự chủ và chiều sâu phát triển của đất nước.
Chỉ thị số 20/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học theo hướng “giữ ổn định, giảm áp lực, giảm chi phí...” nhận được sự đồng thuận của xã hội bởi chạm đúng vào nỗi lo kéo dài nhiều năm qua: Áp lực thi cử ngày càng vượt quá sức chịu đựng của học sinh và phụ huynh.
Kết quả khảo sát mới đây của Trường THPT Nguyễn Du, tỉnh Bắc Ninh cho thấy, chỉ 28/679 học sinh chọn môn khoa học tự nhiên (KHTN), một số trường khác cũng trong tình trạng đó.