Các sĩ tử cùng người nhà đang được các tình nguyện viên hướng dẫn đường vào các trường thi. Ảnh: Vân Anh

Đầu tháng bảy, anh tôi tất tả từ Thanh Hóa đưa con ra Hà Nội dự thi đại học. Mấy người nhà bên vợ cũng từ Hải Dương đưa con lên “ở nhờ cô chú” với mục đích không gì khác là thi đại học. Mặc dù nhà chật, người đông, nhưng vợ chồng tôi vẫn cố gắng bố trí cho các cháu một chỗ thuận lợi nhất để mong các cháu “vượt vũ môn” tốt đẹp; còn các bậc phụ huynh, xin “tùy cơ ứng biến”, kể cả việc trải chiếu ra sàn ngủ qua đêm.

Nhìn cảnh ấy tôi bỗng nghĩ, cả nước ta, với hơn 1,3 triệu lượt học sinh đi thi đại học năm nay thì cũng sẽ có hàng triệu lượt ông bố, bà mẹ đưa con đi thi. Nếu tính cả số học sinh đi thi vào các trường cao đẳng trung học thì con số đó là hơn 2 triệu. Bình quân mỗi đợt thí sinh đi thi mất khoảng 4 ngày, như vậy tối thiểu chúng ta đã mất gần chục triệu ngày công lao động mỗi năm. Chưa hết, mỗi thí sinh đi thi phải kèm theo chi phí đi lại, ăn ở... trung bình mỗi người cũng lên đến hàng trăm nghìn đồng. Tổng số ngày công, kinh phí mà hàng triệu thí sinh và gia đình bỏ ra rất lớn, đòi hỏi các cấp, các ngành, các nhà quản lý giáo dục phải tính đến.

Ai nuôi con ăn học cũng đều mong con đỗ đạt, vì thế việc xin nghỉ ít ngày để đưa con đi thi đại học cũng là lẽ thường tình. Đó cũng là lý do dễ được các cơ quan, đơn vị chấp thuận, thông cảm. Nhưng ở góc độ quản lý xã hội thì chúng ta không thể không đặt câu hỏi và phải thấy rằng cần mạnh dạn đổi mới thi cử. Trước hết, ngành giáo dục phải đổi mới cách thi tuyển sinh ở bậc đại học theo hướng giảm phiền hà cho người dân mà vẫn bảo đảm chất lượng tuyển sinh. Cần mạnh dạn đưa công tác tuyển sinh đại học về các địa phương, trước hết làm thí điểm, rút kinh nghiệm, rồi nhân rộng. Cần gắn trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc đào tạo nhân lực cho đất nước, chứ không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành giáo dục. Vẫn biết rằng, thay đổi một thói quen vốn đã ăn sâu là việc khó, nhưng nếu nó không còn phù hợp thì vẫn phải mạnh dạn đổi mới, như chúng ta đang thực hiện cải cách hành chính, một cửa, một dấu…
TRẦN ANH TUẤN