Những năm qua, Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, có nhiều chính sách để phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) từ xây dựng hạ tầng “điện, đường, trường, trạm” đến xóa đói, giảm nghèo, nâng cao dân trí, phát triển văn hóa. Nhờ đó, KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN có những bước phát triển vượt bậc, đời sống người dân được cải  thiện, an ninh, quốc phòng được bảo đảm. Tính đến hết tháng 8-2018, đã có 1.052 xã vùng DTTS&MN được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, đạt tỷ lệ 22,29%.

Phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 7 năm 2019. Ảnh: Chinhphu.vn

Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, các vùng DTTS&MN vẫn là những nơi khó khăn nhất, vẫn là “lõi nghèo của cả nước”, chất lượng nguồn nhân lực thấp, đội ngũ cán bộ còn nhiều bất cập, tồn tại nhiều hủ tục, tệ nạn xã hội, tiềm ẩn những nguy cơ mất ổn định an ninh chính trị... Vấn đề đáng lo ngại là tình trạng mù chữ trong vùng DTTS&MN, khi còn tới 20,8% người DTTS từ 15 tuổi trở lên (tương đương với khoảng 2,79 triệu người) chưa biết đọc, biết viết tiếng Việt. Cùng với đó, tình trạng thấp còi, suy dinh dưỡng xảy ra ở 32% đồng bào DTTS. Như thế, cả thể lực và trí lực của con người vùng DTTS&MN vẫn còn ở mức hạn chế. Khi nhiều người dân còn chưa biết đọc, biết viết thì việc phổ biến kiến thức pháp luật, kiến thức về kinh tế, lối sống văn hóa mới cho người dân cũng khó đạt hiệu quả cao. Thực trạng trên là rào cản cho quá trình xóa đói, giảm nghèo, phát triển bền vững ở những khu vực này.

Nhà nước và xã hội đã quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng giáo dục, y tế vùng đồng bào DTTS&MN. Cụ thể như, 100% xã vùng DTTS&MN đã có trường tiểu học, THCS, hầu hết các xã có trường mầm non. Học sinh là người DTTS ở vùng đặc biệt khó khăn được hỗ trợ chi phí ăn ở, học tập­­. Chính phủ đã đầu tư xây dựng 433 trạm y tế xã vùng DTTS&MN; cấp miễn phí thẻ bảo hiểm y tế cho 20,7 triệu người DTTS... Tuy nhiên, có thể thấy hiệu quả đầu tư vẫn chưa đủ để giải quyết được triệt để những vấn đề đặt ra. Nguyên nhân của tình trạng mù chữ, thấp còi ở vùng đồng bào DTTS&MN có cái gốc chính từ điều kiện KT-XH còn khó khăn, người dân sinh sống phân tán, ở sâu trong núi, lối sống du canh, du cư, đường sá đi lại không thuận lợi, còn cái đói, cái nghèo nên khó bảo đảm dinh dưỡng; cùng với đó là nạn tảo hôn, điều kiện chăm sóc thai nhi của phụ nữ khi mang thai chưa bảo đảm...

Đầu tư cho con người luôn là khoản đầu tư có tính cốt lõi nhất, bền vững nhất. Do đó, giai đoạn sắp tới rất cần có những đánh giá, nhìn nhận lại thật kỹ càng việc đầu tư cho con người vùng đồng bào DTTS&MN, cụ thể là đối với 4 khía cạnh: Giáo dục, bảo đảm dinh dưỡng, chăm sóc y tế, khả năng tiếp cận thông tin. Cần giải quyết tốt 4 khía cạnh cơ bản này thì con người vùng đồng bào DTTS&MN mới có điều kiện để phát triển tốt, từ đó khu vực miền núi mới không bị tụt lại phía sau trong quá trình phát triển. Muốn có đủ nguồn lực để giải quyết vấn đề nêu trên thì bên cạnh vốn đầu tư của Nhà nước, cần có sự chung tay của toàn xã hội. 

HỒ QUANG PHƯƠNG