Tăng thu ngân sách là điều kiện quan trọng để Nhà nước có thêm nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển, tạo nền tảng để KT-XH đất nước tăng trưởng nhanh, bền vững.
 
Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, đến tháng 11-2019, tổng thu NSNN của năm đạt gần 1,3 triệu tỷ đồng, bằng 92,1% dự toán năm. Dự kiến, tổng thu NSNN cả năm ước vượt 46.000 tỷ đồng (tăng 3,3% so với dự toán); tỷ lệ huy động vào NSNN đạt 23,7% GDP. Đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện nỗ lực trong công tác chỉ đạo, điều hành của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương. Với việc thu NSNN liên tục vượt dự toán càng khẳng định đây là giai đoạn thu ngân sách tốt nhất trong nhiều năm trở lại đây. Bên cạnh đó, các cấp, các ngành cũng thực hiện nhiều giải pháp để giảm chi thường xuyên, quản lý chặt chẽ bội chi NSNN nhờ vậy có điều kiện để tăng chi cho đầu tư phát triển. Các công trình, dự án về hạ tầng cơ sở, hạ tầng xã hội có thêm nguồn vốn, góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc đặt ra, nâng cao hơn nữa đời sống nhân dân.
Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN

Trong cơ cấu nguồn thu, có thể thấy, đóng góp lớn nhất là thu nội địa với hơn 1 triệu tỷ đồng, thu từ dầu thô chỉ khoảng 50.000 tỷ đồng. Trong đó, thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh giữ vị trí là khoản thu quan trọng, cốt lõi của NSNN. Những nguồn thu từ tài nguyên, khoáng sản, đất đai chỉ còn chiếm tỷ lệ nhỏ. Khu vực doanh nghiệp, gồm cả doanh nghiệp nhà nước (DNNN), doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân không chỉ là nguồn thu lớn mà còn giúp thu NSNN ngày càng bền vững hơn. Rõ ràng, việc tăng thu NSNN thời gian qua chính là kết quả phản ánh bức tranh kinh tế đất nước có nhiều điểm sáng. Hoạt động sản xuất, kinh doanh đạt được những khởi sắc đã tạo điều kiện để doanh nghiệp đóng góp nhiều hơn cho ngân sách.

Cùng với bám sát tình hình thực tiễn và tính toán hợp lý cơ cấu thu NSNN để có điều chỉnh kịp thời, yêu cầu hàng đầu hiện nay là phải nuôi dưỡng nguồn thu. Ngoài bảo đảm nghĩa vụ nộp ngân sách, các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNN cần được tái đầu tư tương xứng. Nguồn lực của DNNN cũng là nguồn lực của toàn dân. Việc sử dụng hiệu quả nguồn lực này, tạo ra lợi nhuận cũng là giải pháp để thu NSNN được bảo đảm, từ đó, phục vụ những mục tiêu chung của xã hội. Với các doanh nghiệp khác, nhằm tăng thêm đóng góp cho ngân sách, cần tạo cơ hội để doanh nghiệp "sống khỏe", mở rộng sản xuất, kinh doanh. Muốn như vậy, công tác cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cần được tiếp tục thực hiện quyết liệt hơn nữa. Qua đó, có thể giảm chi phí cho doanh nghiệp, tăng hiệu quả, lợi nhuận, giúp doanh nghiệp có điều kiện thực hiện nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ khác.

Thời gian qua, dư luận xã hội đã nhiều lần lên tiếng về tình trạng chuyển giá, trốn thuế của doanh nghiệp. Đây là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm xói mòn nguồn thu NSNN. Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng này, khung khổ pháp lý về chống chuyển giá cần được hoàn thiện một cách căn cơ. Chế tài và hình thức xử phạt cần được xây dựng theo hướng tăng nặng, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Bên cạnh đó, muốn quản lý hiệu quả, cơ quan chức năng phải có hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đủ tin cậy cùng với tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát. Đây cũng là những giải pháp thiết thực để bảo đảm kỷ cương tài chính, ngân sách, góp phần giữ vững đà tăng trưởng của kinh tế đất nước.

ĐỖ MẠNH HƯNG