QĐND - Cách đây 65 năm, ngày 15-7-1950, thực hiện Chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng đoàn Thanh vận Trung ương và Ban Thường vụ Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc Việt Nam thành lập “Đội Thanh niên xung phong công tác Trung ương”-tiền thân của Lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) Việt Nam. Đến tháng 12-1952, theo sự chỉ đạo của Bác Hồ về kiện toàn tổ chức, bộ máy của Lực lượng TNXP, Đoàn TNXP (mang mật danh Đoàn XP) ra đời. Đoàn XP được biên chế thành 4 đội (34, 36, 38 và 40) với tổng số hơn 30.000 người. Đội 36 tham gia bảo vệ, phục vụ Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ tại An toàn khu (ATK) Việt Bắc.

Các cựu TNXP Đội 36 thắp hương tại Nhà bia đồi Thành Trúc (xã Bản Ngoại, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên).  Ảnh: NGUYỄN TƯ

Khi thành lập Đội 36, Bác Hồ chỉ đạo cử đồng chí Tạ Quang Chiến (bảo vệ của Bác), Đoàn phó Đoàn XP, kiêm Đội trưởng Đội 36 để lãnh đạo đội thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao ở ATK như: Tham gia với các lực lượng chức năng bảo vệ tuyệt đối an toàn, giữ bí mật các hoạt động của Bác và các đồng chí lãnh đạo; đào hầm trú ẩn, đường thoát hiểm để đề phòng địch phát hiện, tập kích; xây dựng và bảo vệ hệ thống thông tin liên lạc thông suốt phục vụ các hoạt động; làm nhà ở, nhà làm việc của Bác, của các đồng chí Trung ương và Chính phủ bảo đảm “thuận tiện, an toàn” về mọi mặt (việc đội chọn kiểu nhà để Bác ở và làm việc ở Sơn Dương, Yên Sơn, Tuyên Quang và Vai Cày, Đại Từ, Thái Nguyên được Bác rất ưng ý và khen ngợi); tiếp nhận, vận chuyển lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm bảo đảm bí mật an toàn, kịp thời từ các địa phương xa về ATK. Thời gian thực hiện nhiệm vụ ở ATK, Đội 36 vinh dự được 7 lần Bác Hồ đến thăm, động viên và trao 20 Huy hiệu của Người tặng các cán bộ, đội viên có thành tích xuất sắc.

Sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở ATK, Đội 36 nhận nhiệm vụ về tiếp quản thủ đô Hà Nội (năm 1954), tham gia khắc phục hậu quả do quân đội Pháp để lại như: Thu dọn những nơi ô nhiễm đạn, bom, mìn của địch để bảo đảm an toàn cho nhân dân và các đoàn về tiếp quản Thủ đô. Khi Hà Nội xảy ra mất điện, mất nước, theo sự điều động của cấp trên, Đội 36 cử cán bộ, đội viên gấp rút xuống Quảng Ninh vận chuyển 5.000 tấn than về cho Nhà máy điện Yên Phụ hoạt động, đồng thời đội được giao nhiệm vụ tham gia làm lễ đài mít tinh ở Quảng trường Ba Đình phục vụ ngày lễ lớn chào mừng giải phóng Thủ đô, đón Bác Hồ, Trung ương Đảng, Chính phủ về thủ đô Hà Nội (năm 1955).

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc của Đội 36, mới đây, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng “Đội TNXP 36 phục vụ ATK Việt Bắc” danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

NGUYỄN CAO VÃNG