Trồng sa nhân tím giữa tán rừng

QĐND Online - Dưới tán rừng già râm mát thuộc thôn 3, xã Sơn Lang (huyện Kbang), những chùm quả sa nhân tím nằm chen dưới gốc cây sa nhân hứa hẹn mùa bội thu…                                                                  

Từ hưởng lộc rừng đến tự trồng

 Nhiều năm qua, người dân ở xã Sơn Lang chủ yếu vào rừng hái sa nhân tự nhiên, chưa bao giờ họ nghĩ đến chuyện có ngày sa nhân sẽ được trồng và cho thu hoạch như hiện nay. Câu chuyện bắt đầu từ 3 năm trước, khi Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương-Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp duyên hải Nam Trung Bộ chọn Sơn Lang (vốn là vùng đất sa nhân) làm nơi để thử nghiệm trồng sa nhân tím trong đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu gây trồng sa nhân trên địa bàn tỉnh Gia Lai nhằm bảo vệ, phát triển nguồn gen quý, sử dụng hiệu quả vùng đất dốc và nâng cao thu nhập cho nhân dân vùng núi” của mình. Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu chọn 4 loại sa nhân tím có xuất xứ từ Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định, Gia Lai.

Ban đầu, hộ gia đình anh Đinh Dũng, người Ba Na ở thôn Hà Nừng, xã Sơn Lang và hộ gia đình chị Nguyễn Thị Huệ thôn 3, xã Sơn Lang là hai hộ được chọn thực hiện việc trồng thử nghiệm sa nhân tím. Anh Dũng được Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp cung cấp cây giống từ vườn ươm, trồng dưới tán rừng xoan 4 năm tuổi của mình, còn chị Huệ được trả 1 triệu đồng để lên rừng tìm 1.000 mặt giống sa nhân tím về ươm vô tính, đồng thời chị được giao 10 khoảnh rừng 6m x 14m để trồng, trung bình mỗi khoảnh trồng khoảng 26 mắt giống.

Sa nhân tím được người dân xã Sơn Lang phơi khô

Nhìn những luống sa nhân tím lên xanh mướt dưới tán rừng, chị Huệ khấp khởi mừng thầm trong lòng. Quả thật, trời không phụ lòng người, từ tháng 5 đến hết tháng 10 (âm lịch) những khoảnh sa nhân tím cho thu hoạch hơn 50 kg quả khô với giá thương lái mua 160 nghìn/kg, chị Huệ thu về 8 triệu đồng. Hộ gia đình anh Đinh Dũng và các hộ gia đình trồng thử nghiệm sa nhân tím khác cũng được dự án cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, được cán bộ kỹ thuật trực tiếp hướng dẫn trồng và chăm sóc sa nhân tím. Với 2 ha sa nhân tím trồng dưới tán rừng xoan, anh Dũng thu được 80 triệu đồng từ hơn 5 tạ quả khô.

Cần nhân rộng mô hình

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương cho biết: “Các mô hình trồng sa nhân tím ở Sơn Lang đã cho kết quả tốt hơn mong đợi, chứng tỏ điều kiện sinh thái ở đây thích hợp cho sa nhân tím sinh trưởng, phát triển. Nếu được giao rừng, hàng chục ngàn hộ dân ở KBang sẽ có thêm một nghề mới, phù hợp với tập quán canh tác, nâng cao hiệu quả của công tác bảo vệ rừng”.

Hiệu quả của việc trồng sa nhân tím giữa tán rừng, trồng xen giữa vườn xoan đã được khẳng định và được đông đảo người dân trong vùng ủng hộ. Chị Huệ cho biết: “Hiện nay nhiều hộ muốn được tham gia trồng sa nhân tím. Nếu được giao đất rừng, người dân sẵn sàng nhận khoán để giữ rừng cũng như trồng sa nhân tím”. Để tiếp tục phát triển mô hình này, các cơ quan chức năng cần chuyển giao kỹ thuật giâm hom, thu hái, chế biến, bảo quản tới người dân, đồng thời tìm đầu ra cho sản phẩm sa nhân tím nhằm đảm bảo lợi ích cho người dân. UBND tỉnh Gia Lai cũng cần xem xét lại việc giao rừng cho dân để trồng sa nhân tím bởi hiện tại việc giao rừng theo đề án 108 và 134 đã chấm dứt. Thực hiện tốt các cơ chế chính sách ưu đãi sẽ góp phần thúc đẩy việc phát triển vùng chuyên canh cây dược liệu quý, cải thiện thu nhập, ổn định đời sống người dân tại Gia Lai.

Bài, ảnh: Hoài Nhơn