QĐND Online – Ngày 30-9, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) tổ chức Hội thảo “Thực thi Luật Bảo vệ và phát triển rừng ở Việt Nam: Một số phát hiện và khuyến nghị từ các tổ chức xã hội".

Hội thảo nhằm tìm ra những khuyến nghị để bảo vệ cộng đồng và hộ gia đình sống ở vùng nông thôn, miền núi, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận công bằng, quản lý sử dụng hiệu quả và hưởng lợi bền vững từ rừng và đất rừng để ổn định phát triển sinh kế kết hợp với quản lý tài nguyên bền vững.

Quang cảnh hội thảo.

Các ý kiến tham vấn tại 5 tỉnh có giao rừng cho cộng đồng cho rằng, Nhà nước nên công nhận cộng đồng là một chủ rừng để họ có quyền lợi và gắn trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ và phát triển rừng.

Cùng với đó, cần tăng cường sự tham gia của đại diện cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng trong lập quy hoạch, kế hoạch phát triển rừng. Hiện vai trò của người dân, cộng đồng, chính quyền cấp xã, thôn là rất hạn chế trong qui hoạch, phát triển rừng nên kết quả qui hoạch ở nhiều nơi không phù hợp.

Một số diện tích đất rừng đã giao cho người dân trước đây hoặc đất rừng truyền thống của họ đang sử dụng lại quy hoạch thành các loại đất rừng có chức năng sử dụng khác. Điều này gây nhiều khó khăn cho người dân và cơ quan quản lý địa phương trong việc quản lý và sử dụng đất rừng.

Ngoài ra, mối quan hệ pháp lý giữa quyền sử dụng rừng và quyền sử dụng đất là một “rào cản” trong bảo vệ và phát triển rừng. Hiện một số địa phương sau khi giao đất rừng cho người dân vẫn chưa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ).

Kết quả tham vấn cho thấy, có 12 cộng đồng (52% cộng đồng được khảo sát) chưa được cấp GCNQSDĐ sau  khi được giao rừng. Vì vậy, cần có quy định cấp GCNQSDĐ khi giao rừng cho cộng đồng vừa để khẳng định về chủ quyền đất rừng được giao, vừa là cơ sở để giải quyết khi có tranh chấp xảy ra.

Cũng có ý kiến quan ngại, giao “sổ đỏ” đất rừng tự nhiên cho dân thì nguy cơ mất rừng càng nhanh vì giao sổ hôm trước, hôm sau dân bán ngay. Nhưng thực tế, vì quyền sử dụng đất rừng rất hạn chế, “sổ đỏ” đất rừng tự nhiên không được “cắm” để vay vốn nên người dân cho là không có giá trị như “sổ đỏ” đất sản xuất nông nghiệp, đất thổ cư hay đất trồng rừng sản xuất. Do vậy, tác động của hộ gia đình đối với rừng tự nhiên là rất ít, chủ yếu là hoạt động trông coi rừng.

Các vấn đề này cần được nghiên cứu, xem xét khi sửa đổi để khắc phục những bất cập hiện nay, giúp bảo vệ và phát triển rừng hiệu quả.

Tin, ảnh: HƯƠNG TRỊNH