Hiện vật biết nói

Bộ Quần áo và Tóc giả của đồng chí Tư Mâu trong Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. Ảnh: TL

Đó là chiếc áo trấn thủ của Bác Hồ tặng đồng chí Nguyễn Văn Thòa; là lá cờ “Quyết chiến Quyết thắng”; cũng có thể là chiếc nòng súng AK47 còn sót lại của trung đội Mai Quốc Ca anh hùng, khẩu súng ngắn, bộ quần áo cải trang của những chiến sĩ tình báo… Mỗi kỷ vật là một câu chuyện cảm động của những người từng đi qua chiến tranh.

Kính đề nghị các đồng chí TTV, CTV và bạn đọc tham gia viết bài cho chuyên mục. Bài, ảnh xin gửi về địa chỉ: Trang “Tiếp lửa truyền thống”, báo Quân đội nhân dân, số 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội. (ĐT: 069554.119, Email: chinhtri@qdnd.vn)

Bộ đồ cải dạng

Đến thăm Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, khách tham quan sẽ có cơ hội được nghe hướng dẫn viên kể về một bộ Quần áo và Tóc giả đã đi vào huyền thoại.

Bộ Quần áo và Tóc giả này là tư trang của đồng chí Tư Mâu, nguyên Đoàn trưởng Đoàn vận tải 371, thuộc S.950, Quân khu 9 - một trong những đoàn tàu không số tham gia vận chuyển vũ khí chi viện từ miền Bắc vào miền Nam trên biển Đông.

Ngày ấy, năm 1964, chiến trường miền Nam đã bắt đầu nhận được nhiều vũ khí chi viện từ miền Bắc bằng những con tàu biển bí mật. Đến cuối năm 1969, đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn đẩy mạnh chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh, âm mưu “bình định” đồng bằng sông Cửu Long, tấn công, đánh phá căn cứ U Minh của Quân Giải phóng. Vào thời điểm quyết liệt ấy thì công tác chi viện vũ khí bằng đường Hồ Chí Minh trên biển của Đoàn 125 (Quân chủng Hải quân) lại bị lộ... Để khắc phục khó khăn, lãnh đạo, chỉ huy Quân khu 9 đề xuất dùng những con tàu đánh cá hợp pháp che mắt địch, từ miền Nam ra miền Bắc, nhận hàng chi viện rồi quay về đổ hàng vào nơi bí mật.

Tháng 1-1970, đồng chí Tư Mâu cùng một số đồng chí khác được cử ra Bắc để báo cáo Quân ủy Trung ương về kế hoạch này. Quân ủy Trung ương đã chuẩn y kế hoạch và nêu phương châm vận chuyển mới bằng phương thức công khai là: “khẩn trương, vững chắc, bí mật, đơn tuyến”. Từ đó, Đoàn vận tải 371 được thành lập do đồng chí Tư Mâu làm Đoàn trưởng. Từ cuối năm 1971, Đoàn 371 bắt đầu hoạt động. Cán bộ, chiến sĩ trong Đoàn học cách sinh hoạt của ngư dân miền Tây Nam bộ, cải trang làm ngư dân chuyên sinh sống trên biển, sử dụng giấy tờ của địch, có lúc đi đánh cá, buôn bán làm ăn như thật để ngụy trang rồi bí mật ra Bắc nhận hàng. Vùng biển Rạch Giá là nơi bà con ngư dân đi lại, làm ăn khá đông, lính ngụy thường cầu an và tham tiền nên ta có thể mua chuộc được. Đoàn 371 dùng loại thuyền có hai ngăn đáy để hoạt động, ngăn dưới để vũ khí, ngăn trên để đồ dùng, hàng hóa như một thuyền dân bình thường. Nhờ chiếc thuyền hai ngăn đáy này, Đoàn 371 đã hoạt động an toàn được hai năm. Đến cuối năm 1973, bị lộ, địch đã bắt mất 5 thuyền của ta. Đoàn trưởng Tư Mâu bị địch truy lùng rất gắt gao nên hoạt động của Đoàn phải tạm ngừng.

Trước tình hình đó, đồng chí Tư Mâu đã tìm cách ra Bắc để làm phẫu thuật chỉnh hình, thay đổi khuôn mặt để có thể tiếp tục nhiệm vụ. Nhờ bàn tay phẫu thuật của các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng chí Tư Mâu đã thay đổi hoàn toàn: mắt từ một mí thành hai mí, cằm vuông thành cằm hơi nhọn, mảnh da trước trán được cấy bằng một mảng da sau gáy... Để che đi phần da gáy đã bị bóc, mỗi lần ra ngoài, đồng chí Tư Mâu phải đội tóc giả. Cải dạng xong, đồng chí Tư Mâu quay vào miền Nam, tiếp tục chỉ huy Đoàn 371 hoạt động trở lại cho tới ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối.

Hôm nay, toàn bộ hoạt động của đoàn tàu không số, trong đó có hoạt động của đồng chí Tư Mâu và Đoàn 371 đã đi vào lịch sử như một huyền thoại. Bộ Quần áo và Tóc giả của đồng chí Tư Mâu được lưu giữ trong Bảo tàng Cách mạng Việt Nam như một vật chứng sống động về trí thông minh, lòng dũng cảm và sự hy sinh quên mình vì nền độc lập, tự do cho Tổ quốc.