Đại biểu Quốc hội: Ưu tiên chất lượng, bảo vệ tối đa quyền lợi người lao động Việt Nam ở nước ngoài

Tại phiên họp, đa số ý kiến đại biểu nhất trí với sự cần thiết phải sửa đổi luật nhằm chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn phải đảm bảo hành lang pháp lý chặt chẽ, để bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân khi ra nước ngoài làm việc theo hợp đồng.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội. Ảnh: TRỌNG HẢI

Tránh “chảy máu chất xám” với lao động kỹ thuật cao

Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm của đại biểu Quốc hội là chính sách ưu tiên đưa lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài. Đại biểu Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) bày tỏ sự băn khoăn khi các ngành mũi nhọn như AI, bán dẫn, công nghệ số, năng lượng, y tế, công nghiệp chế tạo... đang thiếu hụt nhân lực trong nước.

Đại biểu đề nghị chỉ nên ưu tiên khi nguồn nhân lực trong nước đã đáp ứng hoặc vượt nhu cầu, hoặc là khi Nhà nước đã xác định rõ việc đưa người đi là để đào tạo, tích lũy kinh nghiệm cho một lĩnh vực chiến lược mà đất nước đang rất cần.

Cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Chu Lương Trí (Quảng Ninh) cho rằng mục tiêu không chỉ là đưa được bao nhiêu người đi, mà người lao động được đi với chi phí hợp lý, được bảo vệ trong thời gian làm việc và khi trở về phát huy được kỹ năng.

Đại biểu Quốc hội Chu Lương Trí phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Siết chặt kẽ hở “lách luật” và minh bạch chi phí

Về quản lý doanh nghiệp dịch vụ, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) thẳng thắn cho rằng, việc chỉ hạn chế cấp giấy phép trong thời hạn 5 năm đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép, không mở rộng sang chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông chi phối, với lý do đảm bảo quyền tự do kinh doanh, là chưa thuyết phục. 

Theo đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, trách nhiệm pháp lý không chỉ dừng lại ở người đại diện theo pháp luật, mà phải mở rộng sang cả chủ sở hữu, cổ đông chi phối để tránh tình trạng “lách luật”, thay người đại diện, để "chủ thể thực chất kiểm soát doanh nghiệp không bị thay đổi".

Vấn đề chi phí - nỗi lo lớn nhất của người lao động - cũng được "mổ xẻ" kỹ lưỡng. Nhiều đại biểu đề nghị luật phải quy định rõ nguyên tắc hoàn trả chi phí đào tạo nếu người lao động không được tuyển chọn vì lý do khách quan. 

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Diệu Thúy (TP Hồ Chí Minh) đề xuất bổ sung quy định trường hợp người lao động đã nộp phí nhưng không thể đi làm việc ở nước ngoài, mà nguyên nhân không thuộc về lỗi của người lao động, thì doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả khoản phí đã thu tương ứng với chi phí chưa phát sinh trên thực tế; đồng thời, quy định rõ thời hạn hoàn trả và trách nhiệm cung cấp chứng từ, bảng kê các khoản chi phí thực tế đã phát sinh để đảm bảo quyền lợi của người lao động.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Diệu Thúy phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Để quản lý hiệu quả trong bối cảnh mới, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông là “trung tâm của lần sửa đổi này”.

Đại biểu đề xuất thiết lập hệ thống cảnh báo sớm dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Khi một doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường như lịch sử vi phạm, khiếu nại, phản ánh đã được xác minh; việc thu và quản lý tiền của người lao động, tỷ lệ lao động về nước trước hạn, tình trạng cư trú bất hợp pháp, việc chậm hoặc không cập nhật dữ liệu và kết quả khắc phục sau thanh tra, kiểm tra, hệ thống phải tự động nâng mức giám sát và cảnh báo cho người lao động.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải giải trình trước Quốc hội. Ảnh: TRỌNG HẢI

Bộ trưởng Bộ Nội vụ: Sẽ cắt giảm 50% điều kiện vật chất để hỗ trợ doanh nghiệp

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu nghiêm túc các ý kiến để hoàn thiện dự thảo. 

Về lo ngại “chảy máu chất xám”, Bộ trưởng làm rõ đây là chính sách kép "đưa lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài, nhưng đồng thời phải có cơ chế thu hút và phát huy hiệu quả của nhóm lao động này khi về nước".

Về điều kiện cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Bộ trưởng cho biết, dự kiến sẽ cắt giảm 50% điều kiện về quy mô cơ sở vật chất cho doanh nghiệp dịch vụ.