Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Sửa Luật Hải quan phải thay đổi tư duy quản lý, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện

Đơn giản hoá các thủ tục hành chính và thành phần hồ sơ thủ tục hải quan

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quan điểm sửa đổi luật nhằm thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về chuyển đổi số, hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý nhà nước về hải quan. Cùng với đó, đơn giản hoá các thủ tục hành chính, rà soát, cắt giảm, đơn giản hoá thành phần hồ sơ thủ tục hải quan; bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Luật cũng hướng tới xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan hải quan cũng như doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu; bảo đảm mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế, nội luật hóa các Điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế tốt nhất…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu góp ý dự thảo luật.

Theo đó dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định về tên gọi, chức danh; thủ tục hải quan; khu vực, kho, địa điểm hải quan; quản lý rủi ro; kiểm tra sau thông quan; tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và một số nội dung liên quan. Đối tượng áp dụng được giữ nguyên như Luật Hải quan hiện hành.

Trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như Chính phủ trình; cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi của dự án Luật.

Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định còn bất cập nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Đối với các chính sách mới, cần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đánh giá đầy đủ tác động và yêu cầu về hạ tầng số trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Thúc đẩy doanh nghiệp tuân thủ tự nguyện

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, lần sửa đổi này không chỉ nhằm hoàn thiện quy trình mà phải đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro, từ quản lý hồ sơ sang quản lý dữ liệu, từ quản lý hành chính sang phục vụ phát triển, đồng thời thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp. Theo đó, việc sửa đổi lần này cần góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Quang cảnh phiên họp.

Góp ý cụ thể, Chủ tịch Quốc hội cho biết, đối với quy định bổ sung về quản lý hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới, Chủ tịch Quốc hội đánh giá đây là một trong những nội dung đột phá của dự thảo luật, góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý trước sự phát triển nhanh của hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.

Thời gian qua, khối lượng đơn hàng rất lớn nhưng giá trị nhỏ khiến phương thức thông quan truyền thống không còn phù hợp; tình trạng chia nhỏ đơn hàng để lợi dụng chính sách miễn thuế, gây thất thu ngân sách diễn ra ngày càng tinh vi. Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo Luật quy định theo hướng bắt buộc liên thông dữ liệu và xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên dụng phục vụ quản lý hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tại phiên họp.

Đối với nội dung thể chế hóa quản lý tuân thủ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng dự thảo đã chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên phân luồng xanh, vàng, đỏ tại thời điểm thông quan sang quản lý doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình hoạt động. Theo Chủ tịch Quốc hội, thay đổi quan trọng nhất là chuyển cách tiếp cận từ coi doanh nghiệp là đối tượng bị kiểm tra, giám sát sang đối tác tự nguyện tuân thủ được cơ quan hải quan hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý. Đây là nội dung sẽ tạo sự phấn khởi và đồng thuận trong cộng đồng doanh nghiệp.

Liên quan đến quy định về khai bổ sung hồ sơ hải quan, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là quy định cần thiết nhằm ngăn chặn hành vi hợp thức hóa hồ sơ hoặc tẩu tán chứng cứ khi phát hiện vi phạm. Tuy nhiên, cần phân định rõ giữa trường hợp doanh nghiệp vô ý sai sót và hành vi cố tình lách luật. Đồng thời, cần quy định rõ thời hạn xử lý của cơ quan chức năng để tránh kéo dài thủ tục, ảnh hưởng đến dòng tiền và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Về nội dung pháp lý hóa hải quan số và chia sẻ dữ liệu liên ngành, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần công nhận đầy đủ giá trị pháp lý của chứng từ điện tử, đồng thời thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan để xây dựng nền hải quan số đồng bộ, hiện đại.