QĐND - Năm 1941 Bác Hồ về nước, ở Pác Bó (Cao Bằng). Ngay sau đó, Người đề ra nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Người chỉ thị thành lập Đội du kích Pác Bó và do đồng chí Lê Quảng Ba làm Đội trưởng; đồng chí Hoàng Sâm làm Đội phó; đồng chí Lê Thiết Hùng làm Chính trị viên. Điều đặc biệt, đồng chí Lê Thiết Hùng lúc đó đang là một sĩ quan cao cấp của quân đội Tưởng Giới Thạch nhưng đã nhanh chóng từ bỏ, tìm về Pác Bó nhận nhiệm vụ của Bác Hồ lãnh đạo đội du kích non trẻ.

Đồng chí Lê Thiết Hùng (ngoài cùng, bên trái) tại Đại hội lần thứ II của Đảng. Ảnh tư liệu

Đồng chí Lê Thiết Hùng tên thật là Lê Văn Nghiêm, sinh năm 1908, quê làng Đông Thôn, xã Thông Lang (Hưng Nguyên, Nghệ An). Lê Thiết Hùng là cháu gọi đồng chí Lê Hồng Phong là chú. Tháng 2-1924, Lê Văn Nghiêm, Lê Hồng Phong, Phạm Hồng Thái, Lê Quang Đạt, Trương Văn Lĩnh… sang Xiêm (Thái Lan) tìm tổ chức cách mạng. Lúc ra đi, cha đổi tên anh là Lê Như Vọng. Ngày 5-2-1925, Lê Như Vọng đến Quảng Châu, được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc kết nạp vào Hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng. Lúc này, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đổi tên cho anh là Lê Quốc Vọng (với ý nghĩa ước vọng của Tổ quốc) và cử đi học tập lớp "vận động nông dân cải cách điền địa”. Học xong, Bác Hồ đặt tên mới cho anh là Lê Thiết Hùng và đồng ý để anh gia nhập Quân đội cách mạng Trung Hoa, tham gia khóa đào tạo tại Trường Quân chính Hoàng Phố. Sau khi tốt nghiệp anh tham gia Quân đoàn Bắc Phạt của Hồng quân Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Sau đó, Tưởng Giới Thạch phản bội cách mạng, liên minh “Quốc Cộng hợp tác” tan vỡ, Lê Thiết Hùng nhận chỉ thị của Bác Hồ tham gia Quân đội Quốc dân đảng để nắm nội bộ tình hình địch. Năm 1930, Lê Thiết Hùng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1940 trên đường về Pác Bó, Bác Hồ viết thư gọi Lê Thiết Hùng đến Tĩnh Tây (Trung Quốc) để tổ chức Hội giải phóng đồng minh và giao cho anh đặc trách quân sự, đại diện Việt Nam Giải phóng đồng minh nhằm tranh thủ sự ủng hộ của nước ngoài. Năm 1941, Lê Thiết Hùng về nước ở Pác Bó, được Bác giao nhiệm vụ làm chính trị viên Đội du kích Pác Bó. Do có kinh nghiệm huấn luyện quân sự nên mặc dù là chính trị viên, nhưng ông vẫn đảm nhiệm huấn luyện nhiều khoa mục quân sự. Sau đó, ông nhận chỉ thị cùng với đồng chí Võ Nguyên Giáp mở đường Nam tiến từ Cao Bằng xuống Bắc Kạn, Thái Nguyên, Lạng Sơn.

Sau ngày Nhật đảo chính Pháp, Lê Thiết Hùng chỉ huy một đội vũ trang giành chính quyền ở Thất Khê, Đồng Đăng, Na Sầm thuộc tỉnh Lạng Sơn. Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, Bác Hồ giao nhiệm vụ cho ông làm Chỉ huy trưởng Chiến khu 4 (Quân khu 4). Khi Hiệp định Sơ bộ ngày 6-3-1946 được ký kết với quân Pháp, đồng chí Lê Thiết Hùng làm Tổng chỉ huy tiếp phòng quân để quan hệ với quân Pháp, kiểm soát việc thi hành hiệp định. Do tính chất nhiệm vụ, Nhà nước ta quyết định phong hàm thiếu tướng cho Lê Thiết Hùng. Như vậy, ông là cấp tướng đầu tiên của quân đội nước Việt Nam độc lập.

Sau đó, ngày 26-11-1946, đồng chí Võ Nguyên Giáp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia và dân quân Việt Nam ra nghị định giao cho đồng chí Lê Thiết Hùng làm Khu trưởng Khu 4 (lần thứ 2). Đầu năm 1948, đồng chí Lê Thiết Hùng được điều về Bộ Quốc phòng phụ trách huấn luyện quân sự, làm Tổng Thanh tra Quân đội, làm Hiệu trưởng Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp điều đồng chí Lê Thiết Hùng về tham gia chiến dịch.

Hòa bình lập lại ở miền Bắc, năm 1956, Binh chủng Pháo binh thành lập, đồng chí Lê Thiết Hùng làm Tư lệnh đầu tiên kiêm Chỉ huy trưởng phòng không và kiêm Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Pháo binh. Năm 1963, Thiếu tướng Lê Thiết Hùng chuyển sang công tác đối ngoại, là Đại sứ nước ta tại Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên; Phó trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng (5-1970), sau đó nghỉ hưu.

Xuân Toàn