Làm rõ bản sắc văn hóa và bắt buộc ứng dụng BIM

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm tới vấn đề bản sắc văn hóa trong kiến trúc. Giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định, dự thảo đã phản ánh đầy đủ các yếu tố về không gian, kỹ thuật, tri thức và văn hóa đặc trưng của các vùng miền, bao gồm cả vùng biển. Tại khoản 2 Điều 15, các yếu tố đặc trưng liên quan đến từng địa bàn được làm sâu sắc hơn trong quy chế quản lý kiến trúc, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để giữ gìn hồn cốt văn hóa địa phương.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình trước Quốc hội, chiều 10-8. Ảnh: TRỌNG HẢI 

Điểm nhấn cụ thể là quy định bắt buộc ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM). Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, đây là yêu cầu tất yếu để nâng cao trình độ, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hiện nay, ngành Xây dựng đã ứng dụng từ BIM 3 (thiết kế) đến BIM 7 (vận hành). “Việc ứng dụng BIM sẽ giúp quản lý đồng bộ từ thiết kế, thi công đến quản lý chi phí và vận hành công trình”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định.

Về vấn đề chứng chỉ hành nghề, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo đã cắt giảm mạnh các thủ tục, trong đó bãi bỏ thủ tục cấp lại, gia hạn chứng chỉ hành nghề. Việc đơn giản hóa tối đa thủ tục, bỏ thi sát hạch không chỉ giảm chi phí, thời gian, mà còn tôn trọng giá trị chất xám của đội ngũ kiến trúc sư.

Liên quan đến việc kê khai dữ liệu trên hệ thống, Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định đây là bước đi thực chất trong chuyển đổi số nhằm thay đổi phương thức quản lý, giảm sự can thiệp hành chính. Việc đăng tải thông tin văn bằng, kinh nghiệm là để cơ quan nhà nước hậu kiểm, quản lý khi có dấu hiệu vi phạm, chứ không phải một "thủ tục xin phép".

Quang cảnh phiên họp Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Ảnh: TRỌNG HẢI

Phân định rõ ranh giới giữa Quy hoạch - Kiến trúc - Xây dựng

Giải đáp lo ngại về sự chồng chéo pháp luật, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đã phân định rõ phạm vi của 3 lĩnh vực: 

Quy hoạch: Xác định khung không gian, sử dụng đất và hạ tầng. Kiến trúc: Triển khai dựa trên quy hoạch, tập trung vào hình thái không gian, mặt đứng, vật liệu và màu sắc (Kiến trúc không được “chèn lấn” các chỉ tiêu đã quy định trong quy hoạch). Xây dựng: Thực hiện toàn bộ quy trình từ khảo sát, thiết kế đến thi công, cấp phép.

Bộ trưởng cũng làm rõ về giá trị thiết kế kiến trúc. Hiện, phí thiết kế tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 1-3% dự toán, thấp hơn nhiều so với mức 5-10% của quốc tế. Đây là vấn đề cần nhìn nhận đúng về giá trị lao động của kiến trúc sư.

Cuối cùng, đối với các công trình vừa có giá trị kiến trúc, vừa là di sản, Bộ trưởng khẳng định nguyên tắc không để một công trình phải chịu hai cơ chế quản lý trùng lặp. Các công trình di tích sẽ quản lý theo Luật Di sản văn hóa. Kiến trúc chỉ đóng vai trò kiểm soát hình thái không gian, cảnh quan xung quanh (vùng đệm), góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc vùng miền mà không can thiệp vào nội dung tu bổ, phục hồi di tích.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật để trình Quốc hội thông qua, bảo đảm tính khả thi và đáp ứng kỳ vọng của cử tri, đại biểu Quốc hội.