QĐND - Ngày 14-10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) phải dùng đến hình thức biểu quyết để thống nhất quan điểm về vị trí của Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) trong hoạt động tố tụng hành chính, do còn nhiều ý kiến khác biệt với những lập luận rất kiên trì.

Báo cáo tổng hợp ý kiến các vị đại biểu Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội, các cơ quan hữu quan về dự án Luật Tố tụng hành chính (sửa đổi) do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội thực hiện cho thấy, các đại biểu Quốc hội có 3 loại ý kiến khác nhau về vấn đề này. Loại ý kiến thứ nhất cho rằng, VKSND là cơ quan thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp nên là cơ quan tiến hành tố tụng hành chính. Loại ý kiến thứ hai cho rằng, trong tố tụng hành chính, VKSND chỉ thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp nên là cơ quan kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính. Loại ý kiến thứ ba cho rằng, trong tố tụng hành chính, VKSND thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn kiểm sát hoạt động tư pháp, không trực tiếp tiến hành các hoạt động tố tụng nên là cơ quan tham gia tố tụng.

3 luồng quan điểm nêu trên cũng là 3 luồng quan điểm của các ủy viên UBTVQH khi cho ý kiến về việc giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Tố tụng hành chính (sửa đổi).

Được mời đến phát biểu tại phiên họp, Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Hòa Bình đề nghị giữ nguyên vị trí, vai trò của VKSND theo quy định hiện hành. Theo đó, VKSND là cơ quan tiến hành tố tụng hành chính. Viện trưởng Nguyễn Hòa Bình giải thích, kết quả tổng kết hoạt động thực tiễn cho thấy, việc tham gia của VKSND đều làm cho chất lượng phiên tòa tốt hơn. Theo cách phân loại truyền thống cũng chỉ có 2 loại là chủ thể tiến hành tố tụng và chủ thể tham gia tố tụng, chưa có chủ thể là cơ quan kiểm sát. Việc đưa ra “khái niệm” mới là cơ quan kiểm sát cũng không ảnh hưởng đến nội dung hoạt động của VKSND. Nếu việc đổi mới không mang lại cái mới, cái cũ không có gì vướng thì không cần thiết phải đổi mới.

Ủng hộ quan điểm này, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, cả Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013 đều quy định, VKSND là cơ quan công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Kiểm sát hoạt động tư pháp thì phải kiểm sát cả nội dung, cả hình thức. Ở cả lĩnh vực dân sự và hành chính, VKSND đều có quyền kháng nghị. VKSND cũng được giao thẩm quyền yêu cầu xử lý người vi phạm pháp luật trong quá trình tiến hành tố tụng. Do vậy, VKSND phải là cơ quan tiến hành tố tụng. Hơn nữa, nếu chưa thống nhất được ý kiến hoặc chưa chín muồi thì chưa nên sửa đổi, bổ sung quy định của pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng đề nghị kế thừa quy định hiện hành về vị trí, vai trò của VKSND trong tố tụng hành chính.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Văn Hiện kiên trì thể hiện quan điểm, theo Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức VKSND năm 2014, VKSND không được khởi tố vụ án dân sự, hành chính nên chỉ là cơ quan kiểm sát hoạt động tư pháp trong lĩnh vực dân sự, hành chính.

Thể hiện quan điểm dung hòa hơn, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Phan Trung Lý đề nghị, không phân loại cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng. Tố tụng là cả quá trình, mỗi cơ quan chỉ chủ trì một giai đoạn trong tố tụng, không có cơ quan nào tiến hành toàn bộ quá trình tố tụng. Cho rằng, việc quy định hay không quy định cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng trong luật “thì cũng không ảnh hưởng gì”, Chủ nhiệm Phan Trung Lý đề nghị không đưa nội dung này vào luật để tạo sự đồng thuận cao hơn, “lại tốt hơn cho việc hội nhập quốc tế”.

Trước những ý kiến có phần trái chiều, Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn đề nghị, để kết thúc việc tranh cãi diễn ra trong nhiều lần họp này, UBTVQH nên biểu quyết và thống nhất theo đa số.

Theo ý kiến của Phó chủ tịch Huỳnh Ngọc Sơn, Phó chủ tịch Uông Chu Lưu đề nghị UBTVQH biểu quyết về việc VKSND có là cơ quan tiến hành tố tụng hay không. Kết quả, đa số ủy viên UBTVQH có mặt ủng hộ quan điểm này, 1 ủy viên không đồng ý và 1 ủy viên có ý kiến khác. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất cao hơn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đề nghị xin thêm ý kiến của các ủy viên UBTVQH vắng mặt.

Cùng ngày, UBTVQH cho ý kiến về Báo cáo Giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Báo cáo Giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Tạm giữ, tạm giam; Báo cáo Giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Ngày 15-10, UBTVQH tiếp tục làm việc.

CHIẾN THẮNG