Nổi bật trong tư duy chỉ đạo của Đại hội XIV của Đảng là phương châm: Đóng góp nguồn lực phải có sự tham gia của Nhà nước, của doanh nghiệp và của nhân dân. Đây không chỉ là cách tiếp cận về tài chính - kinh tế, mà còn là quan điểm chính trị - xã hội sâu sắc, thể hiện rõ bản chất “lấy dân làm gốc”, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cho sự nghiệp phát triển đất nước.

 Quang cảnh phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng (ngày 23-1-2026). Ảnh: TTXVN

Ý nghĩa phương châm “ba có” trong huy động nguồn lực phát triển

 Trong điều kiện nguồn lực nhà nước có hạn, nhu cầu đầu tư cho phát triển ngày càng lớn, phương châm “ba có” phản ánh tư duy đổi mới, thực tiễn và bền vững của Đảng. Phát triển không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, cũng không thể khoán trắng cho thị trường hay trông chờ hoàn toàn vào sự tự nguyện của người dân. Chỉ khi Nhà nước - doanh nghiệp - nhân dân cùng tham gia, cùng chia sẻ trách nhiệm và cùng hưởng lợi, nguồn lực phát triển mới được khơi thông mạnh mẽ và sử dụng hiệu quả.

Phương châm này khắc phục hai khuynh hướng cực đoan: Một là, tư duy bao cấp, Nhà nước “ôm đồm” mọi việc. Hai là, tư duy thị trường thuần túy, coi nhẹ vai trò điều tiết, định hướng và bảo đảm công bằng xã hội. “Ba có” chính là sự kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, động lực của doanh nghiệp và sức mạnh nền tảng của nhân dân.

Trong phương châm “ba có”, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kiến tạo và dẫn dắt. Đóng góp của Nhà nước không chỉ thể hiện ở nguồn lực tài chính từ ngân sách, mà quan trọng hơn là ở thể chế, chính sách, quy hoạch, đầu tư công và năng lực điều hành phát triển.

Nhà nước có trách nhiệm đầu tư vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, có tính nền tảng và lan tỏa như: Kết cấu hạ tầng chiến lược, giáo dục - đào tạo, y tế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, an sinh xã hội. Đây là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân khó hoặc không thể đầu tư hiệu quả nếu thiếu sự dẫn dắt của Nhà nước.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, công bằng; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính; phòng, chống tham nhũng, lãng phí; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý và sử dụng nguồn lực công. Khi Nhà nước làm tốt vai trò kiến tạo và “vốn mồi”, sẽ kích hoạt, thu hút và dẫn dắt các nguồn lực xã hội khác cùng tham gia phát triển.

Doanh nghiệp là động lực quan trọng trong huy động và tạo lập nguồn lực. Doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất, việc làm và nguồn thu cho nền kinh tế. Quán triệt phương châm “ba có” đòi hỏi phải khẳng định rõ doanh nghiệp là động lực quan trọng của phát triển, là chủ thể trung tâm trong huy động, sử dụng và lan tỏa nguồn lực xã hội.

Đóng góp của doanh nghiệp không chỉ là vốn đầu tư, thuế và việc làm, mà còn là đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, doanh nghiệp càng giữ vai trò then chốt trong việc mở rộng không gian phát triển, tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Để doanh nghiệp thực sự phát huy vai trò này, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền tự do kinh doanh hợp pháp; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và lợi ích của người lao động.

Nhân dân là nền tảng và là chủ thể của mọi nguồn lực phát triển. Trong phương châm “ba có”, nhân dân vừa là chủ thể đóng góp, vừa là đối tượng thụ hưởng thành quả phát triển. Đóng góp của nhân dân không chỉ thể hiện ở nguồn lực vật chất, mà quan trọng hơn là ở trí tuệ, sức lao động, tinh thần sáng tạo, sự đồng thuận và niềm tin xã hội.

Thực tiễn cho thấy, nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội chỉ thành công khi có sự tham gia thực chất, tự giác và đồng lòng của người dân. Nhân dân sẵn sàng đóng góp công sức, tiền của khi họ được biết, được bàn, được giám sát và được hưởng lợi công bằng từ các dự án, chính sách phát triển.

Quán triệt phương châm “có sự đóng góp của nhân dân” đòi hỏi phải phát huy dân chủ, minh bạch hóa thông tin, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân; lấy sự hài lòng và niềm tin của nhân dân làm thước đo hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực. Khi nhân dân tin, dân hiểu, dân ủng hộ, thì nguồn lực xã hội sẽ được khơi dậy mạnh mẽ và bền vững.

Sự gắn kết giữa ba chủ thể là điều kiện quyết định hiệu quả huy động nguồn lực

 Điểm cốt lõi của phương châm “ba có” không nằm ở sự cộng gộp cơ học các nguồn lực, mà ở sự phối hợp hài hòa, phân công hợp lý và chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân. Mỗi chủ thể có vai trò, vị trí và lợi thế riêng, nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là phát triển đất nước vì hạnh phúc của nhân dân.

Nhà nước kiến tạo và bảo đảm công bằng; doanh nghiệp đầu tư, sản xuất và đổi mới; nhân dân tham gia, giám sát và thụ hưởng. Sự gắn kết này tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp sử dụng hiệu quả từng đồng vốn, từng nguồn lực, hạn chế thất thoát, lãng phí và xung đột lợi ích. Ngược lại, nếu thiếu một trong ba chủ thể, hoặc phối hợp không đồng bộ, sẽ dẫn đến mất cân đối, kém hiệu quả, thậm chí gây bức xúc xã hội và làm suy giảm niềm tin.

Phương châm chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về “ba có” trong đóng góp nguồn lực là sự kết tinh sâu sắc giữa tư duy đổi mới, thực tiễn phát triển và bản chất nhân văn, nhân đạo của đường lối cách mạng Việt Nam. Quán triệt và triển khai hiệu quả phương châm này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp và sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân. Khi mỗi chủ thể đều ý thức rõ vai trò, trách nhiệm và lợi ích của mình, nguồn lực phát triển sẽ được khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả hơn, tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững và hạnh phúc trong giai đoạn mới.