Thông điệp Việt Nam
Giữa tháng 9, New York trở thành nơi hội tụ của các nguyên thủ, nhà lãnh đạo và đại diện các quốc gia tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng LHQ. Những đoàn xe nối dài hướng về trụ sở LHQ bên dòng sông Đông. Phía ngoài khu vực hội nghị là các lớp kiểm soát an ninh nghiêm ngặt. Bên trong đại sảnh luôn đông kín đại biểu, nhiều cuộc gặp và trao đổi được thực hiện ngay trước giờ thảo luận.
Đại hội đồng LHQ năm nay mang chủ đề gợi nhiều suy ngẫm: “Khôi phục lòng tin, kiến tạo chuyển đổi: Một LHQ hành động vì tất cả mọi người". Điều ấy đã phản ánh khá rõ tâm trạng của thế giới hiện nay. Nhiều cuộc xung đột chưa tìm được giải pháp. Biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh tiếp tục tác động trực tiếp đến đời sống và sinh kế của người dân. Khi công nghệ vượt quá tốc độ của luật lệ và sự kiểm soát của con người, ổn định chiến lược trở nên mong manh hơn.
Trước thềm phiên thảo luận cấp cao, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng phái đoàn Thường trực Việt Nam tại LHQ chia sẻ với báo chí, chỉ riêng năm 2025, viện trợ phát triển chính thức trên toàn cầu giảm hơn 23%, trong khi chi tiêu quân sự tăng lên mức kỷ lục gần 2,9 nghìn tỷ USD. Hai con số đặt cạnh nhau cho thấy một nghịch lý, thế giới cần thêm nguồn lực để giải quyết đói nghèo, bất bình đẳng và biến đổi khí hậu, nhưng những khoản chi cho cạnh tranh, xung đột và đối đầu lại không ngừng gia tăng.
Khác biệt về lợi ích, xu hướng hành động đơn phương và những biểu hiện làm xói mòn luật pháp quốc tế tiếp tục khoét sâu nghi kỵ. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh đó, vai trò của LHQ càng trở nên cần thiết. Không một quốc gia nào, dù lớn hay nhỏ, có thể tự mình giải quyết những thách thức vượt qua biên giới. LHQ vẫn là nơi các nước duy trì đối thoại, tìm kiếm điểm tương đồng và xây dựng những khuôn khổ hợp tác. Bởi vậy, giữa tháng 9, lãnh đạo và đại diện cấp cao các nước hội tụ tại New York, cùng bàn cách đổi mới tổ chức để hành động hiệu quả hơn.
Trụ sở LHQ bên dòng sông Đông gây ấn tượng bởi hai mặt dốc lõm và mái vòm đón ánh sáng tự nhiên. Giữa hội trường, bục phát biểu bằng đá cẩm thạch xanh nằm dưới biểu tượng địa cầu được nâng đỡ bởi hai nhành ô liu. Từ diễn đàn Đại hội đồng LHQ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi đi thông điệp xuyên suốt của Việt Nam về hòa bình, hợp tác và phát triển.
Trước những chuyển dịch sâu sắc của thế giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất 4 hướng hành động: Khôi phục lòng tin trên cơ sở Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế; thúc đẩy phát triển công bằng, nhân văn và bao trùm; quản trị công nghệ để tiến bộ phục vụ con người; củng cố chủ nghĩa đa phương và vai trò trung tâm của LHQ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định với quốc tế: “Khôi phục lòng tin không đòi hỏi các quốc gia xóa bỏ khác biệt mà cùng nhau quản trị khác biệt một cách có trách nhiệm”. Khủng hoảng phải được ngăn ngừa. Cạnh tranh phải được kiểm soát. Đối thoại phải được duy trì. Cam kết phải được tôn trọng và thực hiện đầy đủ.
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã kể “câu chuyện Việt Nam” vượt khó, hàn gắn vết thương chiến tranh, chuyển mình và vươn lên mạnh mẽ, hội nhập quốc tế sâu rộng, nỗ lực biến niềm tin thành hành động. Đó cũng là cách Việt Nam tham gia các công việc chung của LHQ trong những năm gần đây, minh chứng như: Đăng cai Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng; tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền. Năm 2026, Việt Nam lần đầu đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân...
Truyền thông thế giới đánh giá rất cao thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhận thấy một Việt Nam chủ động hơn trong đề xuất giải pháp cho những vấn đề chung của thế giới. Hãng Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ phân tích 4 ưu tiên then chốt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất, nhấn mạnh lời kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và quản trị công nghệ theo hướng bao trùm.
Điều đó cho thấy sự hiện diện và những đóng góp của Việt Nam dưới "mái nhà chung" LHQ đã trở thành điểm nhấn quan trọng; đó là một bước chuyển trong đối ngoại đa phương Việt Nam, từ tham gia sang đóng góp, từ thực hiện các khuôn khổ có sẵn sàng đề xuất sáng kiến và tham gia xây dựng chuẩn mực chung của thế giới.
Lòng tin kiến tạo động lực tăng trưởng mới
Trong chuỗi lịch trình các sự kiện dày đặc có cả những cuộc trao đổi ngắn diễn ra trong bữa ăn sáng, bên lề hội nghị, song, điều dễ nhận thấy là sự xuất hiện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam ở bất cứ sự kiện nào cũng được chào đón nồng nhiệt. Qua các cuộc trò chuyện, hình ảnh về một đất nước Việt Nam tươi đẹp, thân thiện, gần gũi và năng động hiện lên đầy đủ hơn trong ánh mắt, suy nghĩ của bạn bè quốc tế.
Cuộc gặp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước với những người bạn Hoa Kỳ chiều 21-9 mang một chủ đề đáng suy ngẫm: “Vun đắp tình bạn-Kiến tạo tương lai”. Điều đọng lại là những câu chuyện cho thấy tình bạn với Việt Nam đã được thử thách qua chiến tranh, gìn giữ qua nhiều thập kỷ và tiếp nối giữa các thế hệ. Nhà văn, nhà hoạt động hòa bình Frank Joyce là một trong những người như thế. Hơn nửa thế kỷ trước, ông đi đầu trong phong trào phản chiến tại Hoa Kỳ. Năm 1970, khi chiến tranh còn ác liệt, ông cùng một đoàn hoạt động hòa bình đến miền Bắc Việt Nam để kết nối nhân dân hai nước. Frank Joyce chia sẻ rằng, tình đoàn kết với nhân dân Việt Nam đã trở thành một phần trong hành trình đấu tranh vì hòa bình và công bằng mà ông theo đuổi suốt hơn nửa thế kỷ.
Câu chuyện của Bradley Ross Seltzer lại bắt đầu từ phía bên kia của ký ức. Là thế hệ thứ ba trong một gia đình có quân nhân Hoa Kỳ tử trận tại Việt Nam, Bradley lần đầu đến Việt Nam vào tháng 12-2025. Chuyến đi giúp anh chuyển những ký ức buồn của gia đình về chiến tranh thành sự thấu hiểu, cảm phục và mong muốn kết nối thế hệ trẻ hai nước. Trao Huân chương Hữu nghị tặng những người bạn Hoa Kỳ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Nhân dân Việt Nam không quên những người đã đứng bên mình trong những năm tháng khó khăn nhất”.
Hơn 30 năm trước, ít ai hình dung Việt Nam và Hoa Kỳ có thể đi từ chiến tranh, đối đầu đến quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Nhưng hai nước đã làm được. Mỗi bước tiến trong quan hệ lại giúp hai dân tộc hiểu nhau hơn. Dập tắt chiến tranh cho muôn đời để mở nền thái bình muôn thuở-khát vọng được cha ông Việt Nam đúc kết từ lịch sử, hôm nay được tiếp nối bằng tinh thần trách nhiệm với hòa bình và công việc chung của thế giới. Tại Hiệp hội Chính sách đối ngoại (Hoa Kỳ), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Bất kỳ ai, ở địa vị nào, làm công tác gì, gặp hoàn cảnh nào, đều phải có tinh thần trách nhiệm”. Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra 3 vấn đề: Trách nhiệm trước những biến động của thế giới; điều đã đưa Việt Nam và Hoa Kỳ từ quá khứ đến hôm nay; trách nhiệm chung để quan hệ hai nước đi xa hơn. Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận được sự hưởng ứng nhiệt thành, đặc biệt khán phòng vang lên những tràng pháo tay khi chứng kiến đại diện Hiệp hội Chính sách đối ngoại (Hoa Kỳ) trao huy chương của hiệp hội tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tôn vinh tinh thần quốc tế có trách nhiệm, cho những đóng góp vào hòa bình, hợp tác và phát triển.
Từ nền tảng lòng tin, hợp tác hai nước đang hướng tới những giá trị chiến lược hơn. Trong các cuộc tiếp lãnh đạo Warburg Pincus, Boeing, Apple, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn đặt câu chuyện hợp tác ở một tầm cao hơn đó là công nghệ, quản trị hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao. Tinh thần ấy được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh khi tiếp Giáo sư Sarah Anne Soule, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh Stanford, thuộc Đại học Stanford, Hoa Kỳ: Việt Nam không chỉ cần thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là xây dựng năng lực tạo ra, hấp thụ và chuyển hóa tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành năng suất, sức cạnh tranh.
Một điểm nhấn trong chuyến công tác lần này là nỗ lực của hai nước cùng khắc phục hậu quả chiến tranh, đưa quá trình hàn gắn và hòa giải trở thành nền tảng xã hội bền vững cho quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ. Câu chuyện ấy bắt đầu từ những kỷ vật được trao lại ngay tại cuộc gặp những người bạn Hoa Kỳ trong buổi chiều muộn 21-9. Tiến sĩ Steve Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson thuộc Đại học Texas Tech mang đến những kỷ vật được lưu giữ từ thời chiến và trao lại cho Việt Nam. Nổi bật trong số đó là cuốn sổ của một quân nhân Việt Nam, giấy đã ngả màu. Cũng trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã lắng nghe sáng kiến tìm kiếm liệt sĩ Việt Nam trong chiến tranh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ: Việt Nam đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, mong Hoa Kỳ tiếp tục chia sẻ hồ sơ, dữ liệu và kinh nghiệm; đồng thời cam kết phối hợp tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh. Điều ấy có ý nghĩa quan trọng, góp phần hàn gắn quá khứ và bồi đắp lòng tin giữa hai dân tộc.
Chuyến công tác lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thành công rất tốt đẹp, đúng như nhận định của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang: Chuyến công tác cũng là cơ hội để truyền tải thông điệp về một Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tầm nhìn, quyết tâm và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Đây là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, tranh thủ tốt các điều kiện, nguồn lực mở ra không gian, dư địa phát triển cho đất nước.