Không để quyết định đầu tư "thay thế" căn cứ thu hồi đất quốc phòng

Góp ý vào khoản 2 Điều 35 trong mối quan hệ với khoản 6 Điều 82 của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Chính ủy Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội (đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội), ghi nhận mục tiêu tháo gỡ vướng mắc, phát huy nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ băn khoăn trước quy định ngoại lệ: Khi thu hồi đất quốc phòng, an ninh phải có văn bản đồng ý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an, trừ các dự án thuộc thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ.

Thiếu tướng Lưu Nam Tiến phát biểu tại phiên họp tổ, chiều 22-10. Ảnh: TRỌNG HẢI

Theo Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, quy định ngoại lệ này dù hướng tới cải cách thủ tục hành chính nhưng chưa chặt chẽ về căn cứ pháp lý. Phân tích thực tiễn, đại biểu nhấn mạnh việc dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư không đương nhiên đồng nghĩa với việc hoàn thành yêu cầu chấp thuận thu hồi hay chuyển mục đích sử dụng đất quốc phòng.

Thiếu tướng Lưu Nam Tiến nêu ví dụ, một dự án giao thông đã được quyết định chủ trương đầu tư nhưng có đoạn tuyến đi qua thao trường quân sự. Trong quá trình thẩm định, dù Bộ Quốc phòng cơ bản thống nhất hướng tuyến nhưng vẫn cần tiếp tục xác định chính xác diện tích thu hồi, phương án bố trí lại thao trường và bảo đảm an toàn huấn luyện. Nếu chỉ căn cứ vào quyết định chủ trương đầu tư để thu hồi đất khi các nội dung này chưa thống nhất sẽ gây nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội tại tổ 10, chiều 22-10. 

Từ đó, đại biểu đề xuất chỉnh lý khoản 2 Điều 35 theo hướng: Bỏ quy định ngoại lệ, khẳng định việc thu hồi đất quốc phòng, an ninh bắt buộc phải có văn bản đồng ý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an. Trường hợp không thống nhất thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định. Đồng thời, nếu văn bản đồng ý hoặc quyết định của Thủ tướng đã ban hành trong quá trình chấp thuận chủ trương đầu tư và phù hợp với diện tích thu hồi thực tế thì được dùng làm căn cứ thu hồi, tránh phát sinh thủ tục trùng lặp.

Bảo đảm thế trận quốc phòng và dự liệu tình huống khẩn cấp

Cũng liên quan tới nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, đề nghị hoàn thiện các quy định nhằm làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan quản lý đất đai với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong quy hoạch, thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất.

Trung tướng Trần Đức Thuận nhấn mạnh quan điểm: "Tuyệt đối không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà làm ảnh hưởng đến thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân".

Ở một khía cạnh khác liên quan đến cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất tại Điều 33, Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó tư lệnh Bộ tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, đại biểu Quốc hội thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, bày tỏ nhất trí cao với các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh. Dù vậy, để tạo hành lang pháp lý linh hoạt và chủ động, Thiếu tướng Lương Đình Hưng đề xuất bổ sung khoản 11 vào Điều 33, quy định về trường hợp thu hồi đất quốc phòng trong một số tình huống khác do pháp luật quy định.

Thiếu tướng Lương Đình Hưng phát biểu tại phiên họp tổ, chiều 22-10. 

Thiếu tướng Lương Đình Hưng phân tích, bổ sung này nhằm dự liệu, bao quát các tình huống khẩn cấp, cấp bách có thể phát sinh trong tương lai liên quan trực tiếp đến hoạt động của Quân đội trong thực thi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.

Ngoài ra, đối với quy định quản lý đất quốc phòng, an ninh tại Điều 88, đại biểu Lương Đình Hưng đánh giá dự thảo đã kế thừa phù hợp các chính sách của Luật Đất đai năm 2024 về kết hợp đất quốc phòng với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế. Tuy nhiên, nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đại biểu đề xuất bổ sung quy định giao Chính phủ ban hành quy định chi tiết về công tác quản lý đối với loại đất đặc thù này.