Bảo đảm an toàn cho trẻ em trên xe ô tô

VÂN HÀ

Hệ thống an toàn trên ô tô được thiết kế chủ yếu dựa trên đặc điểm cơ thể của người trưởng thành, trong khi trẻ em có nhiều khác biệt về thể chất, tiềm ẩn nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm. Vì vậy, thiết bị an toàn dành cho trẻ em giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ trẻ khi tham gia giao thông. Hiện nay, việc lựa chọn sản phẩm phù hợp, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như lộ trình thực hiện các quy định của pháp luật là vấn đề được nhiều người dân quan tâm.

Thiết bị an toàn phù hợp giúp giảm thiểu nguy cơ chấn thương

Ông Nguyễn Vũ Giang Nam, kỹ sư kiểm thử hệ thống hỗ trợ lái xe VinFast Hải Phòng cho biết: "Hệ thống an toàn nguyên bản trên ô tô đều được thiết kế, tối ưu hóa và thử nghiệm va chạm dựa trên dữ liệu nhân trắc học của người trưởng thành. Trong khi đó, trẻ em dưới 1,35m có sự khác biệt lớn về tỷ lệ cơ thể, đặc biệt là vùng đầu, cổ, xương chậu và hệ cơ xương chưa phát triển hoàn thiện. Đối với người trưởng thành, dây đai an toàn được thiết kế đi qua các vị trí chịu lực tốt như xương đòn và xương chậu. Tuy nhiên, khi sử dụng trực tiếp cho trẻ nhỏ, dây đai có thể bị lệch vị trí, vắt qua vùng cổ hoặc phần bụng mềm. Khi xảy ra va chạm, lực tác động lớn có thể truyền trực tiếp vào các cơ quan nội tạng hoặc động mạch cảnh, gây tổn thương nghiêm trọng".

Theo ông Nguyễn Vũ Giang Nam, quy định trẻ em không ngồi cùng hàng ghế với người lái cũng xuất phát từ yêu cầu bảo đảm an toàn. Túi khí phía trước được thiết kế để bảo vệ người trưởng thành trong các tình huống va chạm mạnh, nhưng với trẻ nhỏ, lực bung lớn cùng khoảng cách tiếp xúc gần có thể gây tổn thương nghiêm trọng ở vùng đầu, mặt và ngực. "Thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ô tô đóng vai trò như một giải pháp trung gian, giúp điều chỉnh sự khác biệt giữa hình thể của trẻ và hệ thống an toàn cơ khí của phương tiện. Thiết bị không chỉ giữ trẻ ở vị trí ổn định mà còn giúp phân tán lực tác động, hạn chế chuyển động nguy hiểm của cơ thể khi xảy ra tai nạn", ông Nguyễn Vũ Giang Nam cho biết thêm.

Phụ huynh điều chỉnh dây đai trên thiết bị an toàn dành cho trẻ em trước khi di chuyển bằng ô tô. Ảnh: KHÁNH HÀ

Để thiết bị phát huy hiệu quả cao nhất, yếu tố quan trọng là lựa chọn sản phẩm phù hợp với chiều cao, cân nặng thực tế của trẻ tại thời điểm sử dụng, thay vì chỉ căn cứ vào độ tuổi. Bên cạnh đó, người dân nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ thông số kỹ thuật và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn được công nhận. Theo quy định, thiết bị an toàn cho trẻ em phải đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô (QCVN 123:2024/BGTVT), có hiệu lực từ ngày 1-1-2026.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện để người dân thích ứng

Trên thực tế, đến nay, Việt Nam vẫn chưa có tổ chức đủ điều kiện thực hiện hoạt động chứng nhận sản phẩm theo quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT. Đánh giá về vấn đề trên, luật sư Dương Quang Dũng, Công ty Luật hợp danh The Light cho biết: "Dưới góc độ chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Việt Nam hiện chưa có các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau đối với kết quả thử nghiệm thiết bị an toàn dành cho trẻ em của các tổ chức, cá nhân nước ngoài. Vì vậy, về mặt thủ tục hành chính, các chứng nhận khắt khe như ECE R44/04 (châu Âu) hay FMVSS 213 (Hoa Kỳ) không đương nhiên thay thế cho công bố hợp quy trong nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh quy chuẩn trong nước chưa được áp dụng trên thực tế, các tài liệu kỹ thuật và chứng nhận quốc tế đối với thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ô tô vẫn là căn cứ tham khảo quan trọng. Đây là cơ sở để người dân nhận biết, lựa chọn những sản phẩm đã được kiểm định, bảo đảm các yêu cầu về an toàn".

Luật sư Dương Quang Dũng cũng cho biết, pháp luật hiện hành không quy định việc hồi tố đối với các thiết bị an toàn dành cho trẻ em đã được mua và sử dụng trước thời điểm quy định bắt buộc có hiệu lực. Do đó, sẽ không có căn cứ pháp lý để xử lý vi phạm đối với những trường hợp này.

Ngày 26-6-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, có hiệu lực từ ngày 15-8-2026. Theo nghị định mới, hành vi không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em trên xe ô tô được chuyển từ hình thức phạt tiền sang phạt cảnh cáo.

Như vậy, từ ngày 1-7 đến ngày 14-8-2026, việc xử phạt đối với hành vi không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em trên xe ô tô vẫn được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP. "Việc áp dụng hình thức phạt cảnh cáo trong giai đoạn đầu thể hiện sự linh hoạt của Nhà nước, tạo điều kiện để người dân chủ động tìm hiểu, lựa chọn và trang bị các thiết bị phù hợp, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đây cũng là bước chuyển cần thiết nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần bảo đảm an toàn tốt nhất cho trẻ em khi tham gia giao thông", luật sư Dương Quang Dũng nhận định.

Từ ngày 15-8, chở trẻ em không có thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt

Theo Nghị định số 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, từ ngày 15-8, chở trẻ em không có thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt.

Nâng cao hiệu quả chấp hành pháp luật, kỷ luật và bảo đảm an toàn

Ngày 29-6, Trung đoàn 141 (Sư đoàn 312, Quân đoàn 12) phối hợp với cấp ủy, chính quyền xã Sóc Sơn (TP Hà Nội) tổ chức tọa đàm với chủ đề “Phối hợp nâng cao chất lượng, hiệu quả chấp hành pháp luật, kỷ luật và bảo đảm an toàn”.