Phóng viên (PV): Cục trưởng có thể cho biết tình hình dịch HIV/AIDS tại Việt Nam?
PGS, TS Nguyễn Hoàng Long: Trong 10 tháng đầu năm, cả nước phát hiện mới 8.059 người nhiễm HIV, chuyển sang giai đoạn AIDS 5.266 người, số người nhiễm HIV tử vong 1.592 người. Tính đến nay, số liệu người nhiễm HIV báo cáo còn sống trên toàn quốc là 215.621 trường hợp, số người ở giai đoạn AIDS là 88.868 trường hợp và số người nhiễm HIV đã tử vong là 89.412 trường hợp kể từ đầu vụ dịch. Số người xét nghiệm HIV phát hiện mới tiếp tục giảm, tuy nhiên mức độ giảm không đáng kể so với cùng kỳ 2015, số tử vong ở mức 2.000 trường hợp mỗi năm và sẽ tăng lên ở các tỉnh có dịch đã lâu năm, hơn nữa mức độ bao phủ về điều trị ở Việt Nam vẫn còn hạn chế, nên tác động làm tăng nguy cơ tử vong.
PGS, TS Nguyễn Hoàng Long.
PV: Cục trưởng có thể điểm qua một số thành tựu chủ yếu trong công tác phòng, chống HIV/AIDS năm 2016?
PGS, TS Nguyễn Hoàng Long: Trong suốt thời gian gần 3 thập kỷ đương đầu với HIV/AIDS, chúng ta đã triển khai một cách đồng bộ công tác dự phòng, can thiệp giảm tác hại, chăm sóc, điều trị và đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, được bạn bè quốc tế đánh giá là điểm sáng trong khu vực về công tác phòng, chống HIV/AIDS. Chương trình chăm sóc, hỗ trợ và điều trị người nhiễm HIV đã tập trung triển khai tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh, tuyến huyện, với nhiều cơ sở cấp phát thuốc ARV ở tuyến xã, với các gói dịch vụ chăm sóc kết hợp giữa cơ sở y tế với dịch vụ chăm sóc dựa vào gia đình và cộng đồng. Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cũng đã được thúc đẩy mạnh trong nhiều năm trở lại đây, với các hoạt động từ truyền thông nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, đến cung cấp các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con... Trong 8 năm trở lại đây, chúng ta đã đạt được "3 giảm": Giảm số nhiễm HIV; giảm số chuyển sang AIDS; giảm số chết vì AIDS, tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư.
PV: Cục trưởng có thể cho biết những khó khăn, thách thức trong công tác phòng, chống HIV/AIDS trong thời gian tới?
PGS, TS Nguyễn Hoàng Long: Mặc dù dịch HIV/AIDS ở Việt Nam tiếp tục có xu hướng giảm, tuy nhiên vẫn chưa bảo đảm tính bền vững và vẫn tiềm ẩn những nguy cơ bùng phát nếu chúng ta không tiếp tục có những biện pháp can thiệp mạnh mẽ và hiệu quả. Đáng chú ý là có sự đan xen giữa các hành vi của nhóm người nghiện chích ma túy và nhóm phụ nữ bán dâm, nhóm nam có quan hệ tình dục với nam... trong khi mức độ bao phủ của các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS còn rất hạn chế. Bơm kim tiêm, bao cao su mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu và nay tiếp tục giảm do nguồn viện trợ quốc tế cắt giảm. Điều trị Methadone mới chỉ đạt được 57% chỉ tiêu Chính phủ giao. Điều trị ARV mới đáp ứng được 49% số người nhiễm HIV được phát hiện. Dịch vụ dự phòng và chăm sóc HIV/AIDS ở miền núi, vùng sâu, vùng xa còn khó tiếp cận.
Dự kiến trong thời gian từ năm 2017, các tổ chức quốc tế đa phương và song phương sẽ giảm nhanh việc tài trợ cho phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam và nếu còn chủ yếu hỗ trợ chúng ta về kỹ thuật, do vậy, các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, đặc biệt việc bảo đảm điều trị cho bệnh nhân AIDS sẽ bị ảnh hưởng rất lớn.
Tư vấn điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS.
PV: Thưa cục trưởng, nếu nguồn tài trợ bị cắt giảm mạnh thì những nguy cơ gì có thể xảy ra khi chúng ta không đầu tư thỏa đáng cho công tác phòng, chống HIV/AIDS?
PGS, TS Nguyễn Hoàng Long: Nếu chúng ta không huy động đủ kinh phí, công tác phòng, chống HIV/AIDS sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, có nguy cơ dịch HIV/AIDS sẽ bùng phát trở lại. Kịch bản xấu nhất là nguồn kinh phí đầu tư cho phòng, chống HIV/AIDS bị thiếu hụt trầm trọng thì các hoạt động can thiệp dự phòng không được triển khai cũng như hoạt động xét nghiệm để phát hiện người nhiễm HIV, hàng trăm nghìn người nhiễm HIV sẽ không được điều trị... Như vậy, số người nhiễm HIV mới trong cộng đồng sẽ tăng nhanh, số bệnh nhân AIDS tử vong tăng nhanh, kháng thuốc ARV sẽ xảy ra. Dịch HIV/AIDS không chỉ tập trung vào một số nhóm nguy cơ cao như hiện nay, mà sẽ lan nhanh ra cộng đồng. Đại dịch HIV/AIDS sẽ bùng phát trở lại, gây tác động lớn đến sức khỏe, giống nòi, an ninh, trật tự và phát triển kinh tế-xã hội.
PV: Xin cảm ơn đồng chí.
THU HƯƠNG (thực hiện)