Hẳn nhiều người chưa thể quên đợt dịch sởi kinh hoàng năm 2014 đã cướp đi sinh mạng của hơn 140 trẻ em. Trước thời điểm đó, các thông tin về tai biến do tiêm vắc-xin đã gây hoang mang trong các bậc phụ huynh, khiến họ không cho con em mình tiêm vắc-xin. Là một huyện miền núi vùng sâu vùng xa, nơi chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, vậy mà huyện A Lưới, thuộc tỉnh Thừa Thiên-Huế lại làm rất tốt công tác tiêm chủng mở rộng (TCMR), xứng đáng để nhiều địa phương khác học tập...

Thành tích cao nhất trong cả nước về tiêm chủng

Theo TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), sởi hiện vẫn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây dịch và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Hiện tượng mù lòa, tiêu chảy cấp, viêm phổi, viêm não... là các biến chứng nguy hiểm sau mắc sởi, có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong. Đầu năm 2014, dịch sởi đã khiến gần 40.000 trường hợp sốt phát ban nghi sởi, trong đó gần 6.000 trường hợp xác định sởi, hơn 140 trẻ tử vong. Còn rubella là bệnh lây truyền và có các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai. Đợt 1 của “Chiến dịch tiêm vắc-xin sởi-rubella trong tiêm chủng mở rộng” đã thu được kết quả đáng ghi nhận, dù trong quá trình triển khai vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Chẳng hạn như việc tuyên truyền để người dân hiểu và đưa con đi tiêm tại các thôn, buôn ở vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa thực sự hiệu quả; dịch vụ TCMR chưa tiếp cận được nhóm các bà mẹ đi làm nương xa; các bậc cha mẹ còn băn khoăn, lo lắng về việc xảy ra phản ứng sau tiêm chủng đối với con em... Thế nhưng, điều bất ngờ là tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế, kết quả lại rất khả quan, huyện đã đạt được thành tích cao nhất cả nước trong chiến dịch tiêm chủng năm 2015 với 98% số trẻ trên địa bàn được tiêm sởi-rubella.

Cán bộ Bộ Y tế kiểm tra hộp thuốc chống sốc tại Trạm Y tế xã Đông Sơn. 

Theo chân đoàn công tác của Bộ Y tế dịp cuối năm 2015 đến những xã xa nhất của huyện A Lưới, chúng tôi mới thấy được những khó khăn, vất vả mà các y sĩ, bác sĩ nơi đây đang vượt qua. Trên đường vào huyện, ông Nguyễn Công Sinh, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính (Bộ Y tế) sôi nổi kể cho chúng tôi nghe những kết quả mà các trạm xá đã đạt được, đặc biệt là công tác TCMR, phòng, chống dịch bệnh và bảo đảm sức khỏe cho nhân dân nơi đây. Huyện A Lưới có 12 xã biên giới, đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn, trình độ đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế còn hạn chế, các trang thiết bị chuyên dùng thiếu thốn... đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Mặc dù vậy, các trạm xá và trạm "quân dân y kết hợp" đã chủ động khắc phục khó khăn, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trên địa bàn, tích cực phòng, chống, ngăn chặn các dịch bệnh, chăm sóc tốt cho sức khỏe của nhân dân. 

Vẫn phải do ý thức của người dân

Bác sĩ Hồ Thị Thanh Hoa, Trưởng trạm Y tế xã A Đớt, huyện A Lưới, cho chúng tôi hay, trước mỗi đợt TCMR định kỳ hằng tháng, các y sĩ, bác sĩ của trạm lại đến từng gia đình vận động, phân tích cho bà con hiểu. Nếu gia đình nào đến lịch hẹn mà không đưa con em đến tiêm, các cán bộ, nhân viên y tế lại đến tìm hiểu lý do và giải thích cho người dân biết những lợi ích và tác hại của việc không đi tiêm phòng. Đề cập với chúng tôi vấn đề vận động người dân ở đây đưa con đi tiêm chủng, bác sĩ Hoa cười vui vẻ: Chuyện đó lại không khó. A Đớt có 4 dân tộc chính là Tà Ôi, Vân Kiều, Cơ Tu, Hoa... Người dân nơi đây sống hết sức thân thiện và tự giác, vì thế việc vận động bà con cho con em đi tiêm chủng đúng lịch phải nói là “nhàn”. Nhưng để có được cái sự “nhàn” đó là cả nỗ lực phấn đấu của cán bộ, y sĩ, bác sĩ nơi đây. Phải vận động làm sao để người dân hiểu lợi ích của việc tiêm chủng đối với cuộc sống của họ…

Ở Trạm Y tế xã A Đớt, chúng tôi gặp chị Căn Am, dân tộc Cơ Tu, đến khám bệnh cho con trai. Chị Căn Am có 3 con, cháu lớn hiện đã 16 tuổi, cháu bé đang học lớp 4, đều được tiêm chủng đầy đủ. Chị Căn Am tâm sự: “Bác sĩ Hoa và mọi người ở đây tốt lắm. Ngay từ lúc tôi có bầu đến khi sinh, các bác sĩ chăm sóc và tư vấn rất nhiệt tình, tận tâm. Gần đến ngày tiêm chủng cho các bé là các bác sĩ lại đến từng nhà phát phiếu, dặn dò chu đáo để gia đình biết đưa cháu đi tiêm. Nhờ có tiêm chủng mà con em chúng tôi ít khi bị ốm và mắc bệnh truyền nhiễm”.

Thăm Trạm Y tế xã Đông Sơn, bác sĩ đa khoa Hồ Văn Tưn-Trạm trưởng trạm y tế chia sẻ: “Mặc dù ở vùng sâu vùng xa, nhưng khi nhận vắc-xin về chúng tôi bảo quản theo đúng quy trình và có các thiết bị đo đạc đạt tiêu chuẩn. Đặc biệt, vấn đề thực hành tiêm chủng là quan trọng nhất, chúng tôi thực hiện khám sàng lọc và theo dõi sau tiêm rất cẩn trọng. Chính vì làm tốt những khâu đó nên trong nhiều năm qua, địa phương chưa có trường hợp nào tai biến nặng xảy ra”.

Từ thực tế trên cho thấy, hiệu quả của chương trình TCMR muốn đạt kết quả tốt nhất phải xuất phát từ ý thức của người dân. Nhưng bên cạnh đó, các y sĩ, bác sĩ cũng phải nâng cao trình độ chuyên môn, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao nhận thức về vai trò tiêm chủng đối với an toàn sức khỏe của trẻ, từ đó người dân sẽ nhận thức đúng đắn và tự giác hơn trong việc chủ động đưa con đến các cơ sở y tế để tiêm phòng định kỳ. Theo ông Nguyễn Công Sinh: Năm 2016, ngành y tế sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả công tác tiêm chủng tại các địa phương trên cả nước nhằm giảm đến mức thấp nhất các bệnh truyền nhiễm có thể phòng, chống bằng vắc-xin ở trẻ em. Tuy nhiên, để công tác tiêm phòng vắc-xin cho trẻ đạt hiệu quả cao nhất, bên cạnh sự vào cuộc của các ngành chức năng, rất cần sự hợp tác của chính cha mẹ trẻ.

Bài và ảnh: THU HƯƠNG

Bài 3: Sẽ duy trì mức độ tiêm chủng cao