Miễn dịch trị liệu và y học hạt nhân đang tạo bước ngoặt trong điều trị ung thư

Kỹ thuật hiện đại giúp chẩn đoán chính xác, điều trị trúng đích

PV: Xin Viện trưởng cho biết hội nghị lần này đã cập nhật những tiến bộ nổi bật nào trong lĩnh vực ung thư và y học hạt nhân?

PGS, TS Phạm Cẩm Phương: Hội nghị năm nay có ý nghĩa rất đặc biệt khi quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu đến từ nhiều quốc gia. Trong suốt chương trình, các chuyên gia đã chia sẻ nhiều bài giảng chuyên sâu, cập nhật những thành tựu mới nhất trong 3 lĩnh vực trọng tâm gồm: Miễn dịch trị liệu ung thư, y học hạt nhân và xạ trị.

Đặc biệt, lĩnh vực y học hạt nhân được dành nhiều thời lượng trao đổi chuyên sâu. Ví dụ như các chuyên gia từ Pháp sẽ giới thiệu nhiều tiến bộ trong ứng dụng y học hạt nhân không chỉ đối với ung thư mà còn trong tim mạch và nhiều bệnh lý khác. Đối với chuyên ngành ung thư, những cập nhật không chỉ tập trung vào các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại mà còn nhấn mạnh những tiến bộ trong điều trị, đặc biệt là liệu pháp miễn dịch - một trong những hướng điều trị đang tạo ra nhiều thay đổi tích cực trong thực hành lâm sàng.

PGS, TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và Ung bướu Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai.

“Thiết kế” riêng phác đồ điều trị cho từng người bệnh

PV: Điều trị ung thư cá thể hóa hiện nay có vai trò như thế nào và được áp dụng cho những nhóm bệnh nhân nào, thưa Viện trưởng?

PGS, TS Phạm Cẩm Phương: Trước đây, điều trị ung thư chủ yếu dựa trên 3 phương pháp kinh điển là phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Những năm gần đây, điều trị đích và đặc biệt là miễn dịch trị liệu đã được ứng dụng rộng rãi, tạo ra bước chuyển lớn trong điều trị ung thư. Hiện nay, với mỗi người bệnh, việc lựa chọn phương pháp điều trị không còn dựa đơn thuần vào vị trí khối u mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại mô bệnh học, giai đoạn bệnh, tình trạng đột biến gene, thể trạng người bệnh cũng như mức độ bộc lộ các dấu ấn sinh học trên tế bào ung thư và tế bào miễn dịch. Nhờ đó, các bác sĩ có thể xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, lựa chọn đúng phương pháp điều trị đích hoặc miễn dịch phù hợp với từng bệnh nhân, giúp nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời giảm tối đa tác dụng phụ và biến chứng.

PV: Những phương pháp điều trị mới này đã làm thay đổi bức tranh điều trị ung thư tại Việt Nam như thế nào?

PGS, TS Phạm Cẩm Phương: Điều trị cá thể hóa bằng thuốc nhắm trúng đích và miễn dịch trị liệu trước đây chủ yếu được áp dụng cho bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn. Tuy nhiên, hiện nay nhiều nghiên cứu đã mở rộng chỉ định sang cả các trường hợp ung thư giai đoạn sớm. Điều này giúp kéo dài thời gian sống thêm không bệnh, thời gian sống thêm không tiến triển bệnh cũng như thời gian sống toàn bộ của người bệnh, đồng thời hạn chế đáng kể các tác dụng không mong muốn.

Đặc biệt, ở những bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn, các phương pháp điều trị tiên tiến đã tạo nên sự thay đổi rất lớn. Trước đây, tiên lượng sống của nhiều bệnh nhân chỉ tính bằng tháng, nhưng hiện nay chúng tôi đã ghi nhận nhiều trường hợp sống thêm 8 năm, 10 năm dù được chẩn đoán ở giai đoạn muộn. Có thể nói, các tiến bộ trong điều trị đã góp phần thay đổi đáng kể hiệu quả điều trị ung thư tại Việt Nam, mang lại nhiều hy vọng hơn cho người bệnh.

PGS, TS Phạm Cẩm Phương khám bệnh cho bệnh nhân ung thư.

PV: Các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại như PET/CT đã thay đổi cách tiếp cận điều trị ung thư như thế nào, thưa Viện trưởng?

PGS, TS Phạm Cẩm Phương: Những tiến bộ trong y học hạt nhân, đặc biệt là PET/CT, giúp đánh giá chính xác giai đoạn bệnh, từ đó hỗ trợ hội chẩn đa chuyên khoa để lựa chọn phương án điều trị tối ưu. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật đơn thuần, phẫu thuật kết hợp hóa trị hoặc xạ trị, hoặc áp dụng các phương pháp điều trị toàn thân như hóa trị, điều trị đích, miễn dịch trị liệu hay điều trị nội tiết nhằm xây dựng phác đồ đa mô thức phù hợp. Không chỉ dừng lại ở chẩn đoán, y học hạt nhân còn được ứng dụng trong mô phỏng và lập kế hoạch xạ trị, giúp xác định chính xác vùng tổn thương, bảo đảm tia xạ tập trung tối đa vào khối u, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến các mô lành.

Một bước tiến rất quan trọng hiện nay là mô hình Theranostics: Kết hợp giữa chẩn đoán và điều trị. Với cùng một dược chất phóng xạ, bác sĩ vừa có thể ghi hình để đánh giá mức độ bệnh, vừa sử dụng chính bức xạ phát ra để tiêu diệt tế bào ung thư. Hiện phương pháp này đã được ứng dụng hiệu quả trong điều trị ung thư tuyến giáp, ung thư tuyến tiền liệt và các khối u thần kinh nội tiết. Chúng tôi kỳ vọng những kỹ thuật tiên tiến này sẽ được triển khai rộng rãi hơn tại Việt Nam để người bệnh không phải ra nước ngoài điều trị.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Viện trưởng.