Từ lán trại đơn sơ đến trung tâm y học hàng đầu

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ra đời năm 1951 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, với tên gọi ban đầu là Bệnh viện Trung ương Yên Trạch tại xã Yên Trạch, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên (nay là xã Yên Trạch, tỉnh Thái Nguyên). Sau đó, đơn vị lần lượt mang các tên gọi: Phân viện 8 (1951), Quân y viện 108 (1956), Viện Quân y 108 (1960) và sau này là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Những năm đầu thành lập, điều kiện cơ sở vật chất còn vô cùng thiếu thốn. Cán bộ, nhân viên y tế vừa dựng lán trại, vừa đào hầm làm phòng mổ, phòng điều trị và phòng xét nghiệm để kịp thời cứu chữa thương bệnh binh từ các chiến trường chuyển về. Trong hoàn cảnh gian khó ấy, tinh thần sáng tạo của các thầy thuốc quân y vẫn không ngừng được phát huy.

Hướng dẫn sử dụng máy ép phổi tại Phân viện 8 tại Yên Trạch, Thái Nguyên (năm 1951). Ảnh tư liệu

Nhiều kỹ thuật y học tiên tiến thời bấy giờ đã được nghiên cứu, áp dụng như phương pháp đếm hồng cầu bằng dung dịch mar-cano, kỹ thuật X-quang nửa sóng phát hiện mủ màng phổi hay sử dụng kính hiển vi để phát hiện xoắn khuẩn gây bệnh. Không chỉ làm nhiệm vụ điều trị, nhiều đoàn cán bộ, bác sĩ của Viện đã trực tiếp tham gia phục vụ các chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Đông Xuân 1953-1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, tháng 10-1954, cùng đoàn quân chiến thắng tiến về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Viện tiếp quản Bệnh viện Đồn Thủy của Pháp-cơ sở Bệnh viện ngày nay. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Viện Quân y 108 tiếp tục cử nhiều đoàn cán bộ chi viện cho các chiến trường B5, B3, B2 ác liệt. Tại đây, các thầy thuốc quân y vừa chiến đấu với bệnh tật, vừa nghiên cứu phòng chống sốt rét, đặc biệt là sốt rét ác tính, cứu chữa hàng nghìn thương bệnh binh, đồng thời đào tạo nhân lực y tế cho tuyến dưới.

Một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử của Viện là việc cử nhiều chuyên gia giỏi tham gia thành lập Bệnh viện 211 tại chiến trường Tây Nguyên và thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau khi Người qua đời, Viện Quân y 108 tiếp tục được giao nhiệm vụ đặc biệt là tham gia bảo quản, gìn giữ lâu dài thi hài của Bác.

Lớp tập huấn đoản kỳ tại Yên Trạch, Thái Nguyên (năm 1951). Ảnh tư liệu

Sau năm 1975, Viện tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước, Quân đội; đồng thời tích cực hỗ trợ chuyên môn cho các bệnh viện trong nước và quốc tế. Đặc biệt, từ thập niên 1990, với sự phát triển của kỹ thuật vi phẫu, Viện mở rộng hợp tác quốc tế, trong đó có chương trình phẫu thuật nụ cười với các tổ chức y tế Hoa Kỳ. Từ đây, Viện Quân y 108 chính thức mang tên Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, từng bước phát triển theo hướng chính quy, hiện đại, trở thành bệnh viện đa khoa chuyên sâu tuyến cuối của toàn quân.

Từ những lán trại đơn sơ nơi chiến khu đến một bệnh viện hạng đặc biệt quốc gia, trung tâm y học hàng đầu của Việt Nam, mỗi bước đi của Bệnh viện đều gắn liền với sứ mệnh cao cả: Chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân, góp phần xây dựng nền y học nước nhà ngày càng hiện đại, nhân văn và hội nhập quốc tế.

Không ngừng đổi mới, viết tiếp những chiến công mới

Bước vào thời kỳ phát triển mới, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ cả về chuyên môn, quản trị và chất lượng dịch vụ.

Bệnh viện chú trọng xây dựng theo hệ thống quản lý chất lượng hiện đại. Quản trị Bệnh viện theo mô hình “kim tự tháp ngược” lấy người bệnh làm trung tâm. Trong mô hình này, người bệnh ở vị trí cao nhất; đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng - những người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân ở vị trí tiếp theo và ban lãnh đạo ở phía dưới để phục vụ. Giám đốc là người chịu trách nhiệm lớn nhất nhưng lại ở “cấp ưu tiên sau cùng”, luôn phải lắng nghe và đáp ứng yêu cầu chính đáng của người bệnh và cán bộ nhân viên.

Quản lý chuyên môn theo hướng thống nhất và chuyên sâu, từng chuyên ngành. Người đứng đầu chuyên ngành phải chịu trách nhiệm toàn diện với tất cả bệnh lý thuộc lĩnh vực mình phụ trách. Quản lý phải dựa trên dữ liệu, không chỉ dựa trên cảm tính.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương dự Lễ khánh thành Viện Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương và tặng hoa chúc mừng Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhân kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (năm 2025).

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xác định nền tảng khoa học công nghệ vững chắc là yếu tố quyết định để phát triển Bệnh viện trở thành trung tâm y học hàng đầu, có năng lực nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến. Bệnh viện sẵn sàng đầu tư, chấp nhận rủi ro cho những nghiên cứu cơ bản, tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng... Hằng năm, Bệnh viện sẽ trích 1% doanh thu (khoảng 60 tỷ đồng) đầu tư cho nghiên cứu theo cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Bệnh viện cũng tiếp tục đầu tư, bổ sung đồng bộ các trang thiết bị y tế thế hệ mới còn thiếu, tăng cường hợp tác với các đơn vị nghiên cứu hàng đầu thế giới, mời các giáo sư quốc tế làm giảng viên thỉnh giảng... từng bước tiến tới chuẩn học thuật toàn cầu. Nhờ đó, nhiều lĩnh vực chuyên môn đã vươn lên ngang tầm khu vực và giữ vị trí hàng đầu trong cả nước, tiêu biểu như gây mê hồi sức, can thiệp tim mạch, vi phẫu thuật, chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật cột sống, y học hạt nhân, điều trị đột quỵ và ung thư gan mật.

 Nhiều lĩnh vực chuyên môn của Bệnh viện vươn lên ngang tầm khu vực.

Đặc biệt, lĩnh vực ghép tạng đã đạt nhiều thành tựu nổi bật. Nhiều ca ghép phổi, gan, thận, giác mạc, tủy và tế bào gốc đã được thực hiện thành công và dần trở thành kỹ thuật thường quy. Ngày 26-2-2018, Bệnh viện thực hiện thành công ca ghép phổi từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam-một dấu mốc quan trọng của nền y học nước nhà. Đến tháng 1-2020, Bệnh viện tiếp tục ghi dấu ấn khi thực hiện thành công ca ghép chi thể đầu tiên tại Đông Nam Á, đồng thời là ca ghép chi thể từ người cho sống đầu tiên trên thế giới. Một trong những kỹ thuật mới gần đây được triển khai thành công phải kể đến kỹ thuật phẫu thuật cấy ghép thiết bị hỗ trợ thất trái của chuyên ngành phẫu thuật tim mạch.

Với những đóng góp to lớn trong suốt chặng đường phát triển, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã vinh dự được Đảng, Nhà nước và Quân đội trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, cùng nhiều danh hiệu cao quý khác, trong đó có 3 lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Anh hùng Lao động.

Hướng tới một bệnh viện hạnh phúc và hàn lâm

Trong giai đoạn phát triển mới, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xác định triết lý phát triển với hệ giá trị cốt lõi: “Hạnh phúc-Hàn lâm-Tâm-Trí-Tín”.

“Hạnh phúc” là mục tiêu nhân văn của mọi hoạt động y tế, nơi người bệnh được chăm sóc bằng cả năng lực chuyên môn và sự thấu cảm chân thành. Hạnh phúc cũng là niềm vui của mỗi cán bộ y tế khi mang lại sự sống, sức khỏe và hy vọng cho người bệnh.

“Hàn lâm” thể hiện khát vọng xây dựng một trung tâm y học học thuật hàng đầu. Với Viện Nghiên cứu khoa học y dược lâm sàng 108, Bệnh viện là một trong số ít đơn vị trong hệ thống y tế Việt Nam có chức năng đào tạo nghiên cứu sinh, góp phần đào tạo nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao cho ngành y.

“Tâm - Trí - Tín” là ba trụ cột bền vững của nghề y. “Tâm” là gốc rễ đạo đức của người thầy thuốc và luôn đặt lợi ích của người bệnh lên trên hết. “Trí” là nền tảng tri thức và sự sáng tạo không ngừng để chinh phục những đỉnh cao y học mới. “Tín” là sự cam kết về chất lượng điều trị và uy tín nghề nghiệp, thước đo cao nhất của niềm tin mà xã hội dành cho Bệnh viện. Khi những giá trị ấy hội tụ, một môi trường y tế nhân văn, trí tuệ và đáng tin cậy sẽ được hình thành, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

 Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 được đầu tư hiện đại.

Với chủ trương phát triển kỹ thuật mới, kỹ thuật cao, ngay cả các kỹ thuật đòi hỏi chi phí lớn, Bệnh viện sẽ tạo mọi điều kiện, hỗ trợ tối đa các chi phí để đội ngũ y bác sĩ, thầy thuốc chuyên tâm nghiên cứu, phát triển chuyên ngành, không còn những băn khoăn lo lắng về tính khả thi do thiếu tài chính. Bệnh viện sẽ tiếp tục chủ động xây dựng và triển khai các đề án, dự án phát triển vượt bậc để tạo ra những kỹ thuật tiềm lực, cứu sống nhiều người bệnh. Tất cả các bệnh nhân đầu tiên được áp dụng triển khai kỹ thuật mới tại Việt Nam khi chưa có sự hỗ trợ từ bảo hiểm y tế, Bệnh viện sẽ xây dựng dự án để đảm bảo, đầu tư kinh phí.

Trong chiến lược phát triển dài hạn, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 hướng tới trở thành trung tâm y tế hàng đầu của Việt Nam vào năm 2035, có tầm ảnh hưởng trong khu vực và quốc tế. Bệnh viện đang từng bước xây dựng mô hình bệnh viện thông minh, phát triển mạnh hợp tác quốc tế, ứng dụng các kỹ thuật y học tiên tiến và cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao, để người bệnh trong nước không phải ra nước ngoài điều trị, đồng thời thu hút người nước ngoài và kiều bào về Việt Nam khám chữa bệnh.

75 năm xây dựng và trưởng thành, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đang đứng trước thời cơ lớn với những điều kiện thuận lợi để phát triển vượt bậc. Đây là thời điểm để mỗi cán bộ, nhân viên cùng nhau nỗ lực hết mình, đoàn kết, sáng tạo, phát huy trí tuệ, tận dụng cơ hội vàng để đưa Bệnh viện vươn lên tầm cao mới, viết nên những trang sử mới, xứng đáng là niềm tự hào của y học Việt Nam.