Để bước vào nội dung sát hạch này, người dự sát hạch phải vượt qua vòng kiểm tra lý thuyết kiến thức hàng không, sát hạch kỹ năng tay điều khiển/trạm mặt đất (GCS) và vấn đáp tổng hợp.

Trình tự thực hiện sát hạch bay VLOS

Nội dung, hình thức sát hạch bay thực hành cơ bản (bay trong tầm nhìn trực quan-VLOS) theo Quyết định số 2426/QĐ-BQP ngày 13-5-2026, do Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng ký ban hành như sau:

- Hình thức và điều kiện tổ chức sát hạch: Thực hiện bằng phương pháp điều khiển phương tiện bay thực tế trong tầm nhìn trực quan (VLOS). Bài sát hạch áp dụng đối với người dự sát hạch điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25kg đến nhỏ hơn 150kg.

- Trình tự, nội dung bài sát hạch thực hành VLOS đối với từng loại phương tiện bay được thực hiện theo quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quy trình này và quy định của Quân chủng Phòng không-Không quân.

- Trình tự thực hiện sát hạch:

+ Đối với sát hạch viên: Kiểm tra nhận dạng người dự sát hạch; phối hợp với tổ giám sát kiểm tra tình trạng kỹ thuật của phương tiện bay, điều kiện thời tiết và tình trạng kết nối của trạm mặt đất. Phát lệnh sát hạch, theo dõi, giám sát toàn bộ quá trình bay và chấm điểm độc lập (hoặc kết hợp hệ thống đánh giá năng lực bay) đối với các lỗi vi phạm sai lệch quỹ đạo, độ cao theo tiêu chuẩn.

+ Đối với người dự sát hạch: Tiếp nhận phương tiện bay tại vị trí xuất phát. Khi có hiệu lệnh, tiến hành điều khiển phương tiện bay thực hiện đúng trình tự các bài sát hạch quy định tại mục này. Trong suốt quá trình bay, người dự sát hạch phải duy trì trạng thái bay ổn định, không có hành vi nguy hiểm, bảo đảm góc quan sát và độ cao không vượt quá giới hạn an toàn tối đa cho phép, tuân thủ theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quy định tại Thông tư số 39/2025/TT-BQP, cụ thể tại Phụ lục I, Mục 2.6, tiêu chuẩn ISO 5110:2023.

- Quy trình ghi nhận và công nhận kết quả: Để được công nhận đạt yêu cầu, người dự sát hạch phải hoàn thành các bài bay sát hạch trong giới hạn sai số cho phép về quỹ đạo, độ cao và hạ cánh an toàn đúng khu vực chỉ định.

Ngay sau khi kết thúc bài bay, tổ giám sát trực tiếp giám sát việc trích xuất dữ liệu bay (Flight Log) và dữ liệu đo xa (Telemetry) từ phương tiện bay để đối chiếu với kết quả chấm điểm thực tế. Sát hạch viên và người dự sát hạch ký xác nhận vào biên bản sát hạch thực hành bay; tổ giám sát ký xác nhận tính hợp lệ của dữ liệu làm bằng chứng kỹ thuật tổng hợp kết quả.

Tiêu chuẩn sát hạch thực hành đối với phương tiện bay như sau:

Hạng

giấy phép

Nội dung sát hạch thực hành (theo giai đoạn)

Thời gian thực hiện

Điểm tối đa

Điều kiện đạt

 

 

 

Hạng VLOS

Gồm 5 giai đoạn

 

 

 

Theo giới hạn của từng mục cụ thể. Ví dụ: Không rời mắt khỏi phương tiện quá 3 giây.

 

 

 

 

 

100

 

 

- Đạt điểm chuẩn quy định tối thiểu 80% của từng giai đoạn.

- KHÔNG vi phạm bất kỳ lỗi điểm liệt nào trong toàn bộ quá trình thi.

1. Chuẩn bị trước chuyến bay và kiểm tra bãi bay.

2. Quy trình bay và cất/hạ cánh.

3. Bay theo đường bay (VLOS enroute).

4. Thao tác khẩn cấp

5. Bay ban đêm & Quy trình sau chuyến bay.

Ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong vận chuyển mẫu bệnh phẩm, thuốc và vật tư y tế tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Ảnh minh họa:qdnd.vn

Những điểm liệt cần tránh

Bài sát hạch thực hành hạng VLOS nhằm mục tiêu sát hạch kỹ năng điều khiển cơ bản trong tầm nhìn trực quan đối với 4 loại phương tiện bay: Cánh bằng; cất cánh thẳng đứng (dạng trực thăng); đa cánh quạt; khinh khí cầu.

Để đủ điều kiện vượt qua, người dự sát hạch phải đạt tối thiểu 80/100 điểm và không vi phạm bất kỳ lỗi điểm liệt nào. Thí sinh được tối đa 1 (một) lần thực hiện đối với các bài tập thực hành bay theo quỹ đạo (mắc lỗi trừ điểm).

Lỗi điểm liệt là các yêu cầu bắt buộc mà nếu vi phạm, người dự sát hạch  sẽ bị đình chỉ thi ngay lập tức. Các hạng mục còn lại, nếu vi phạm sẽ bị trừ điểm. Các lỗi điểm liệt cụ thể như sau:

STT

Nội dung kiểm tra

Yêu cầu đạt

Điểm tối đa

Ghi chú (điểm liệt)

Giai đoạn 1

Chuẩn bị trước chuyến bay và kiểm tra bãi bay (Đánh giá sự tuân thủ pháp luật, hiểu biết môi trường bay và thiết lập an toàn)

16

 

1.1

Giấy tờ, hồ sơ & yêu cầu tính phù hợp

- Kiểm tra giấy phép, hồ sơ thiết bị.

- Trình bày được tính phù hợp của phương tiện với bài bay sát hạch.

 

2

ĐIỂM LIỆT: Không biết cách kiểm tra hồ sơ pháp lý phương tiện phù hợp.

1.2

Thông tin thời tiết & không phận, khu vực bay

- Đánh giá đúng sức gió, tầm nhìn hiện tại.

- Xác định đúng ranh giới an toàn, không vi phạm vùng hạn chế/cấm bay

 

4

ĐIỂM LIỆT: Quyết định cất cánh khi thời tiết thực tế vượt giới hạn an toàn của nhà sản xuất.

1.3

Tính năng, giới hạn & phân tích nhiệm vụ

- Nắm rõ giới hạn (pin, tầm bay) của loại phương tiện bay đang dùng (Cánh bằng/Trực thăng/Đa rô-to/Khinh khí cầu).

- Mô tả được trình tự nhiệm vụ sát hạch.

 

 

4

ĐIỂM LIỆT: Không nắm vững thông số giới hạn an toàn vật lý của phương tiện mình đang điều khiển. Vượt qua độ cao giới hạn cho phép của bài thi.

1.4

Lập kế hoạch bay & phương án khẩn cấp

- Lập và nạp đường bay cơ bản. Thiết lập hàng rào địa lý (Geo-fencing).

- Cài đặt mức độ cao an toàn cho tính năng tự động quay về (RTH/Failsafe).

 

4

ĐIỂM LIỆT: Cài đặt độ cao tự động quay về (RTH) thấp hơn chướng ngại vật cao nhất trong khu vực sát hạch.

1.5

Kiểm tra bãi bay và liên lạc

- Xác định đúng phạm vi đường hạ cánh/thu hồi an toàn ngược hướng gió.

- Thiết lập thông tin liên lạc vô tuyến và bố trí khu vực phóng/thu hồi hợp lý.

 

2

Lỗi trừ điểm: Xác định phạm vi đường hạ cánh/thu hồi, liên lạc và khu vực phóng không phù hợp.

Giai đoạn 2

Quy trình bay và cất/hạ cánh (Đánh giá các kỹ năng thao tác vật lý cơ bản. Được phép dùng chế độ bay GPS)

28

 

 

 

 

 

2.1

 

 

 

 

Kiểm tra tàu bay, trạm mặt đất và khởi động

- Thực hiện thao tác kiểm tra trước chuyến bay cho một trong 4 loại:

+ Cánh bằng: Cánh tà, cơ cấu lái, servo, ống pitot, nhiên liệu.

+ Trực thăng: Cánh quạt chính/đuôi, cơ cấu đĩa nghiêng, nhiên liệu.

+ Đa cánh quạt: Ngàm bắt cánh quạt, cánh tay đòn, motor, khóa pin.

+ Khinh khí cầu: Vỏ bao khí, van xả, đầu đốt, dây neo.

- Khởi động hệ thống điều khiển và động cơ an toàn.

 

 

 

 

6

 

 

 

Lỗi trừ điểm: Bỏ sót bước kiểm tra ngoại quan hoặc lúng túng khi thao tác kết nối với trạm mặt đất.

 

 

2.2

 

 

Cất cánh, phóng và leo cao

- Cánh bằng: Phóng tay/chạy đà góc nghiêng chuẩn.

- Trực thăng/đa rô-to: Vọt khỏi hiệu ứng mặt đất, thăng bằng.

- Khinh khí cầu: Nhả neo, kiểm soát sức nâng nhịp nhàng.

 

 

6

 

Lỗi trừ điểm: Chao lắc nhẹ khi rời mặt đất hoặc leo cao chưa mượt mà.

 

 

2.3

 

 

Tiếp cận và hạ cánh/thu hồi

- Cánh bằng: Lướt êm vào khu vực đường băng/lưới thu hồi.

- Trực thăng/đa rô-to: Hạ thẳng đứng vào đúng tâm bãi đáp.

- Khinh khí cầu: Xả khí/thu neo, tiếp đất êm ái.

 

 

8

 

Lỗi trừ điểm: Hạ cánh hơi nảy bouncing) hoặc lệch nhẹ khỏi tâm bãi.

 

2.4

 

Bay vòng khi không phù hợp hạ cánh (Go-around)

- Tình huống: Giám khảo giả định có người hoặc vật cản xâm nhập bãi đáp khi phương tiện đang hạ độ cao.

- Xử lý: Thí sinh lập tức đẩy ga hủy hạ cánh, kéo phương tiện vọt lên cao và bay lượn vòng an toàn để chờ.

 

8

ĐIỂM LIỆT: Phản xạ chậm hoặc cố ép thiết bị hạ cánh gây uy hiếp an toàn cho người dưới mặt đất.

Giai đoạn 3

Bay theo đường bay (VLOS enroute) (Đánh giá khả năng làm chủ không gian, tốc độ và nhận thức tình huống)

24

 

 

 

3.1

 

 

Thu thập dữ liệu và thay đổi tốc độ

- Đọc to dung lượng pin, độ cao trên màn hình đang thu thập mà không rời mắt khỏi phương tiện thực tế quá 3 giây.

- Tăng/giảm tốc độ bay êm ái theo lệnh giám khảo, duy trì đúng hướng mũi máy bay vuốt theo đường bay.

 

 

8

ĐIỂM LIỆT: Mất nhận thức tình huống (hết pin không biết) hoặc tăng tốc mất kiểm soát bay ra khỏi giới hạn tầm nhìn.

 

3.2

 

Chuyển đường bay, độ cao và chế độ điều khiển

- Thay đổi độ cao và thực hiện chuyển đường bay theo quỹ đạo cơ bản (Vuông, tròn, số 8, zikzắc).

- Thao tác chuyển đổi thử các chế độ điều khiển bay (Ví dụ: từ GPS sang ATTI/Loiter) để kiểm tra tay lái.

 

16

Lỗi trừ điểm: Quỹ đạo bay bị méo lệch nhiều hoặc chao lắc khi thực hiện đổi chế độ điều khiển.

Giai đoạn 4

Thao tác khẩn cấp (Đánh giá phản ứng cứu hộ thiết bị. Thực hiện bằng vấn đáp kết hợp giả lập sự cố trên phần mềm/Trạm mặt đất)

24

 

 

4.1

 

Sát hạch hoặc vấn đáp: Lỗi đường truyền, trạm mặt đất, hệ thống điều khiển.

Trình bày hoặc mô phỏng phản ứng:

- Mất sóng RC/Telemetry, lỗi GCS: Giám sát tính năng tự động RTH.

- Lỗi la bàn, nhiễu GPS: Chuyển ngay sang điều khiển tư thế (ATTI) để bù gió, đưa phương tiện về bằng mắt.

 

 

8

ĐIỂM LIỆT: Không hiểu nguyên lý Failsafe hoặc kéo sai cần điều khiển làm phương tiện bay trôi dạt bay mất (Fly-away) khi nhiễu GPS.

 

 

4.2

 

 

Sát hạch hoặc vấn đáp: Lỗi động lực, tải trọng, thiết bị hạ cánh, nguồn điện

Trình bày hoặc mô phỏng cách xử lý khi sụt pin hoặc hỏng motor:

- Cánh bằng: Đặt góc lướt (Glide).

- Trực thăng: Tự quay (Autorotation).

- Đa rô-to: Hạ thấp độ cao khẩn trương ngay lập tức.

- Khinh khí cầu: Mở van xả tĩnh.

- Xử lý khi kẹt tải trọng/lỗi cơ cấu bánh đáp.

 

 

12

 

 

ĐIỂM LIỆT: Cố tình bay tiếp khi pin báo lỗi tới hạn (Critical) hoặc thực hiện sai phương án hạ cánh bằng bụng khi kẹt cơ cấu hạ cánh.

4.3

Thực hiện hạ cánh hoặc thu hồi khẩn cấp

- Thao tác hủy lệnh bay hiện tại, điều khiển thủ công đáp xuống một bãi dự phòng an toàn gần nhất do giám khảo chỉ định.

 

4

Lỗi trừ điểm: Thao tác hạ cánh dự phòng thiếu dứt khoát.

Giai đoạn 5

Ban bay đêm và quy trình sau chuyến bay (Đánh giá thói quen bảo dưỡng, hậu kiểm)

8

 

5.1

Vấn đáp: Thao tác đặc biệt ban đêm

- Trả lời đúng các quy tắc nhận diện đèn định vị, đèn chống va chạm và các rủi ro ảo giác không gian vào ban đêm.

 

4

Lỗi trừ điểm: Thiếu kiến thức cơ bản về đèn tín hiệu hàng không.

 

5.2

 

Kiểm tra tàu bay sau hạ cánh/thu hồi

- Tắt nguồn chuẩn quy tắc an toàn (Tàu bay tắt trước, GCS tắt sau).

- Kiểm tra hao mòn ngoại quan (Nhiệt độ motor, cánh quạt, vỏ khí).

 

4

Lỗi trừ điểm: Tắt nguồn sai quy trình gây nguy cơ chập cháy.

 

TỔNG ĐIỂM

(Sát hạch viên ghi điểm vào biên bản tổng hợp)

100

 

Báo Quân đội nhân dân sẽ tiếp tục thông tin về nội dung này.