Phát biểu khai mạc diễn đàn, đồng chí Nguyễn Đức Thành, Phó tổng biên tập Thường trực Báo Lao Động, cho biết, mỗi thiết bị công nghệ là một câu chuyện về tài nguyên, môi trường và trách nhiệm của con người.

Đồng chí Nguyễn Đức Thành, Phó tổng biên tập Thường trực Báo Lao Động phát biểu khai mạc diễn đàn. 

Theo đồng chí Nguyễn Đức Thành, công nghệ đang thay đổi rất nhanh giúp nâng cao năng suất, hiệu quả. Nhưng phía sau tốc độ phát triển ấy là một câu hỏi chúng ta không thể né tránh: Khi những thiết bị điện tử hết vòng đời, chúng sẽ đi đâu? Ai sẽ chịu trách nhiệm với những gì còn lại sau mỗi vòng đời công nghệ?

Theo thông tin từ Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 100.000 tấn rác thải điện tử mỗi năm. Đây là một thách thức ngày càng rõ trong quá trình chuyển đổi số. Vì vậy, chuyển đổi số không thể chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của môi trường, của sức khỏe và của người lao động.

Người lao động là những người trực tiếp sử dụng công nghệ trong nhà máy, doanh nghiệp; trực tiếp vận hành những dây chuyền sản xuất hiện đại. Đồng thời, họ cũng là những người có thể nhìn thấy rõ nhất ở đâu còn lãng phí nguyên liệu, khâu nào có thể giảm chất thải, thiết bị nào có thể sửa chữa, tái sử dụng thay vì loại bỏ.

Đông đảo công nhân, người lao động tham dự diễn đàn. 

“Nếu nói đến chuyển đổi xanh mà không nói đến người lao động, chúng ta đang thiếu một mắt xích quan trọng. Nếu nói đến chuyển đổi số mà không tính đến môi trường, chúng ta mới chỉ đi được một nửa chặng đường. Đó chính là lý do Báo Lao Động lựa chọn chủ đề “Xanh hóa chuyển đổi số - Số hóa chuyển đổi xanh: Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép” cho diễn đàn năm nay”, đồng chí Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh.

Trước đó, tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm 2024, một con số được đưa ra rất đáng suy nghĩ: Mỗi ngày cả nước phát sinh khoảng 67.110 tấn chất thải rắn sinh hoạt, trong đó khoảng 65% được chôn lấp trực tiếp. Những con số ấy cho thấy, nếu chỉ coi chất thải là thứ phải bỏ đi, chi phí kinh tế và môi trường sẽ ngày càng lớn. Ngược lại, nếu phân loại tốt hơn, thu hồi, tái sử dụng và tái chế tốt hơn, chất thải có thể trở thành nguồn tài nguyên, tạo ra giá trị mới và góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn.

Quang cảnh Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2026. 

Đồng chí Nguyễn Đức Thành khẳng định: “Một sáng kiến giúp giảm nguyên liệu tiêu hao. Một giải pháp giúp tiết kiệm năng lượng. Một cách làm giúp phân loại chất thải ngay tại nguồn. Những việc tưởng nhỏ, nếu được khuyến khích và nhân rộng, có thể tạo ra thay đổi rất lớn… Chuyển đổi xanh phải đi cùng đào tạo kỹ năng mới. Công nghệ mới phải đi cùng điều kiện làm việc an toàn hơn. Doanh nghiệp xanh hơn phải đồng nghĩa với việc làm tốt hơn cho người lao động”.

Tham luận tại diễn đàn, đồng chí Hồ Kiên Trung, Phó cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, chất thải điện tử vừa chứa các thành phần nguy hại, vừa có nhiều kim loại và vật liệu có giá trị như: Đồng, nhôm, vàng và các linh kiện có khả năng thu hồi. Tuy nhiên, mạng lưới thu gom chính thức hiện chưa thực sự đồng bộ, thuận tiện. Theo đồng chí Hồ Kiên Trung, chất thải điện tử có thể chứa chì, thủy ngân, cadimi, các hợp chất brom chống cháy… Nếu không được thu gom, lưu giữ, tháo dỡ và xử lý đúng quy trình, các chất này có thể phát tán vào không khí, đất và nước.

Đồng chí Hồ Kiên Trung, Phó cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham luận tại diễn đàn.

Bàn về định hướng và giải pháp quản lý chất thải điện tử, Phó cục trưởng Cục Môi trường đưa ra một số giải pháp như: Tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý toàn bộ vòng đời chất thải điện tử. Triển khai hệ thống thu gom, tái chế chính thức, hiện đại, an toàn. Đồng thời bảo đảm an toàn môi trường, sức khỏe và quyền lợi của người lao động.

Đối với lao động tại các cơ sở thu gom, tái chế phi chính thức, cần có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi việc làm, từng bước tham gia vào hệ thống thu gom, tái chế chính thức. Đặc biệt, người lao động cần nâng cao kỹ năng số, kỹ năng xanh, thực hành tiết kiệm tài nguyên, phân loại chất thải và đề xuất sáng kiến cải tiến sản xuất.

PGS, TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường tham luận tại diễn đàn.

Diễn đàn có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động nhằm cùng nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vấn đề rác thải điện tử; đồng thời trao đổi, đề xuất giải pháp, các sáng kiến hỗ trợ công tác thu gom, phân loại, tái sử dụng và tái chế chất thải hiệu quả, an toàn.

Bà Nguyễn Thị Thủy Linh, đại diện Tổ chức Môi trường Tagom trình bày tham luận.

Diễn đàn cũng là tiếng nói đồng hành cùng người lao động trong cuộc chuyển đổi kép, khẳng định vai trò của người lao động không chỉ là người sử dụng công nghệ mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ môi trường, thúc đẩy sản xuất xanh và phát triển bền vững.

Thông qua việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động, diễn đàn hướng tới thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý chất thải, nâng cao trách nhiệm thu hồi, tái chế rác thải điện tử, đồng thời trang bị kỹ năng để người lao động thích ứng và chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh.