Thực ra, không phải đợi đến lúc đó những người làm du lịch mới hô quyết tâm đồng sức, đồng lòng. Một năm khó khăn nhất mà ngành du lịch Việt Nam trải qua, toàn ngành đã “đóng bè vượt bão”, đúng như lời của Phó thủ tướng Vũ Đức Đam: “Nếu kết nối, phối hợp tốt, chúng ta có thể làm được những việc tưởng chừng không làm được và nhiều nước tưởng rằng rất khó, mà thời gian phòng, chống dịch bệnh Covid-19 vừa qua là một ví dụ”.

Nếu không có đại dịch Covid-19, 2020 có lẽ sẽ là một năm ghi dấu những ngoạn mục của ngành du lịch Việt Nam. Những năm trước đó đã tạo cho du lịch bước chạy đà đầy tự hào: Giai đoạn 2015-2019, khách quốc tế đến Việt Nam tăng 2,3 lần, từ 7,9 triệu lên 18 triệu với tốc độ 22,7%/năm; khách nội địa tăng từ 57 triệu lượt lên 85 triệu lượt với tốc độ 10,5%/năm; tổng thu từ du lịch tăng từ 355.000 tỷ đồng lên 755.000 tỷ đồng, tăng bình quân 20,7%/năm. Năm 2019, ngành du lịch đóng góp hơn 9,2% vào GDP cả nước. Nhiều người đã dùng đến cụm từ “tăng trưởng thần kỳ” để diễn tả ý nghĩa những con số đáng ghi nhận này. Du lịch tăng trưởng đã tác động đến nhiều ngành, lĩnh vực và đời sống xã hội, tạo ra nhiều việc làm, nâng cao thu nhập, an sinh xã hội cho người dân.

leftcenterrightdel
Du khách Việt trải nghiệm thu hoạch nông sản tại vườn rau hữu cơ của khách sạn Tui Blue Nam Hội An (Quảng Nam).

Không tin tưởng sao được khi từng mắt xích trong cả chuỗi du lịch đầy phức tạp đều rõ ràng có những bước tiến lớn và vững chắc. Xúc tiến, quảng bá, thủ tục xuất nhập cảnh, hàng không, giao thông, cơ sở hạ tầng, sản phẩm, nhân lực du lịch, môi trường văn hóa xã hội, thái độ của người dân... rõ ràng đều tiến triển trông thấy. Việt Nam liên tục giành nhiều giải thưởng danh giá quốc tế ngay cả khi đang chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Đáng chú ý và dễ nhìn thấy nhất có lẽ là sự tăng trưởng mạnh mẽ năng lực của ngành du lịch, xét về yếu tố hạ tầng và sản phẩm, khi hàng loạt doanh nghiệp, tập đoàn lớn tham gia đầu tư vào du lịch. Từ các khách sạn, khu vui chơi, dịch vụ du lịch lớn, Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện những tổ hợp, khu phức hợp về du lịch có quy mô, đẳng cấp quốc tế.

Năm 2020, lượng khách quốc tế đến Việt Nam giảm khoảng 80% so với năm 2019, khách trong nước cũng giảm tới 50%, dù ngành du lịch đã nỗ lực thực hiện nhiều chương trình kích cầu lớn. 95% số doanh nghiệp lữ hành quốc tế buộc phải ngừng hoạt động, nhiều khách sạn đóng cửa, công suất sử dụng phòng của nhiều cơ sở lưu trú ở các thành phố lớn, khu du lịch chỉ đạt từ 10 đến 15%... Chưa bao giờ những người làm du lịch lại phải đối phó cùng lúc với nhiều nỗi lo đến vậy. Họ vừa phải giải quyết mối lo tồn tại trong hiện tại, giải bài toán tìm sản phẩm, lượng khách, vốn... để thích ứng với tình hình mới. Họ cũng vẫn phải lo cho tương lai khi nhân lực lành nghề sẽ suy giảm cùng với suy giảm chung của ngành, vốn đầu tư chưa thu hồi được, cơ sở hạ tầng xuống cấp với thời gian...

Thế nhưng hết đợt dịch này đến đợt dịch khác, tưởng chừng ngành du lịch đã chịu khoanh tay đứng nhìn, người ta lại thấy những nỗ lực vượt qua chính mình của những người làm du lịch. Chương trình kích cầu du lịch nội địa và người Việt Nam đi du lịch Việt Nam đã giúp du lịch trong nước tìm thấy những mặt sáng mới, như sản phẩm, dịch vụ mới, chuyển đổi số, những liên kết và kết nối mới... chứ không chỉ là những "góc tối" của thất thu và vắng khách. Nhiều địa phương liên tục có những đổi mới để thích ứng. Các chương trình kích cầu du lịch đều mang “hơi thở” mới nhờ sự nhìn nhận về việc tăng giá trị sản phẩm dịch vụ. Quảng Ninh, Đà Nẵng, Quảng Nam, Kiên Giang, TP Hồ Chí Minh... đã tung ra sản phẩm mới, đẳng cấp... Các địa phương cũng có sự liên kết chặt chẽ hơn bao giờ hết trong một hình thế vừa cạnh tranh, vừa tương trợ nhau.

Trong bối cảnh mới đó, ngành du lịch đã nhìn thấy rõ hơn yêu cầu của phát triển an toàn, bền vững để thích ứng, phục hồi và phát triển. Trong đó, đáng chú ý nhất chính là bảo đảm chất lượng dịch vụ ở tất cả các phân khúc. Thực tế cho thấy, những cơ sở kinh doanh lớn, cao cấp rất chú ý đến chất lượng nhưng ở phân khúc thấp hơn lại không được nâng lên, thậm chí có ý kiến nhận định là đi xuống. Định hướng lại nguồn khách cả trong nước và quốc tế cũng là dịp để chúng ta tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng. Việt Nam xác định, thời gian tới còn phụ thuộc phần lớn nguồn thu vào khách du lịch nội địa. Vì vậy, tập trung nâng cao chất lượng và quan tâm hơn tới nhu cầu của du khách Việt rõ ràng là yêu cầu bắt buộc để tồn tại.

Ngoài ra, phát triển du lịch trước hết phải bảo đảm an toàn. Bài học trong phòng, chống dịch đã chứng tỏ xu hướng an toàn đang là yêu cầu tối quan trọng để thực hiện “mục tiêu kép” của Chính phủ, phát triển du lịch. Trước đó, chính yếu tố an toàn cũng là lợi thế đáng nói của du lịch Việt Nam để thu hút du khách nước ngoài bên cạnh vẻ đẹp văn hóa, truyền thống, thiên nhiên và con người. An toàn trong du lịch giờ đây cần được hiểu rộng và đa chiều hơn, gồm cả đi du lịch an toàn, an toàn cho điểm đến, mỗi chuyến đi, trở về nhà an toàn và cả vấn đề an toàn tài chính...

Có thể thấy, năm 2020 đã tạo ra những định hình mới đối với ngành du lịch. Tìm ra điểm mạnh, khắc phục điểm yếu chính là những cơ sở giúp ngành du lịch hoàn thành cơ bản các mục tiêu đặt ra trong cả nhiệm kỳ 5 năm vừa qua. Khó khăn vẫn còn, thậm chí còn nhiều hơn nữa, nên chỉ có quyết tâm và ý chí vươn lên, thay đổi cùng sự liên kết chặt chẽ mới giúp ngành “công nghiệp không khói” nước nhà tiếp tục phát triển trong thời gian tới. 

Bài và ảnh: LAN DỊU