Theo một điều tra của Tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á (SEAMEO) thì nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong công việc hằng ngày ở các công ty Việt Nam, các tổ chức hành chính sự nghiệp khá cao, từ trung bình tới nhiều, chiếm 69%. Thế nhưng hiện nay trình độ ngoại ngữ của người lao động Việt Nam còn rất kém, việc đào tạo ngoại ngữ còn chưa được coi trọng.

Một lớp đào tạo ngoại ngữ cho người lao động của Trường đào tạo nghề Châu Hưng - (Ảnh internet)

Theo Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề Dương Đức Lân thì bất lợi cũng như hạn chế của lao động Việt Nam là đi thi tay nghề quốc tế luôn đạt kết quả cao, nhưng trình độ ngoại ngữ so với các nước trong khu vực lại rất thấp. Hiện nay có hai vấn đề thách thức đối với lao động Việt Nam là kỹ năng và trình độ ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh. Tiếng Anh, ngoại ngữ đang được sử dụng chính, còn được xem là cơ sở để xét đề bạt hay tăng lương. Chứng chỉ bằng A, B, C vẫn chiếm 65% yêu cầu, bằng đại học chuyên ngữ là 26%, chứng chỉ khác như Toefl hay IELTS là 9%.Tuy là một trong 6 môn học bắt buộc trong trường nghề, nhưng thời lượng môn tiếng Anh rất ít (hệ trung cấp 60 tiết, hệ cao đẳng 120 tiết), chương trình chưa thống nhất và việc giảng dạy chưa chú trọng đến kỹ năng giao tiếp. Điều này khiến cho kỹ năng của người lao động kém đi. Vừa qua, Tổng cục Dạy nghề đã khảo sát chương trình tiếng Anh tại 37 trường nghề. Kết quả cho thấy, trình độ ngoại ngữ của người học rất thấp, chỉ đạt mức sơ đẳng. Với thời lượng 60 tiết, trình độ TOEIC của học sinh trung cấp chỉ đạt hơn 200 điểm, còn sinh viên cao đẳng học 120 tiết cũng chỉ đạt 300 điểm. Trong khi phải đạt 300-350 điểm TOEIC mới có thể bảo đảm cơ hội tìm việc.

Với mục đích tăng cường khả năng tiếng Anh cho người lao động trong thời kỳ hội nhập, sắp tới, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội sẽ tăng thời lượng dạy môn tiếng Anh ở hệ trung cấp lên 120 tiết, hệ cao đẳng lên 180 tiết. Đồng thời, đưa TOEIC thành chuẩn quốc gia đầu tiên đối với lao động nghề. Các trường nghề dựa vào đó đặt ra chuẩn TOEIC riêng của mình. Tuy nhiên, đây không phải là chuẩn tiếng Anh bắt buộc duy nhất.

Ngoài ra các cơ sở đào tạo của doanh nghiệp xuất khẩu lao động hiện nay chủ yếu mới đào tạo ngoại ngữ và giáo dục định hướng. Các doanh nghiệp có cơ sở dạy nghề thì đào tạo nghề ngắn hạn là chính. Một số ít doanh nghiệp có trường dạy nghề nhưng cũng không thể đào tạo được nhiều nghề để đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường. Mặt khác, tuyệt đại bộ phận người lao động khi có nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài đều muốn đi bằng con đường nhanh nhất.Người lao động không đủ kiên trì và kinh phí để theo học một khóa chính quy 12 - 24 tháng trong điều kiện phải tự túc. Muốn có một nguồn lao động có kỹ năng nghề cao, phong phú và đa dạng để có thể tuyển chọn đưa đi làm việc ở nước ngoài, doanh nghiệp xuất khẩu không thể một mình làm nổi. Mặc dù các cơ sở dạy nghề (không thuộc doanh nghiệp xuất khẩu lao động) trong những năm gần đây đã có bước phát triển mạnh mẽ về quy mô và tiến bộ bước đầu về chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, ngoài một số trường và trung tâm mạnh, phần đông chưa nắm bắt được nhu cầu thị trường kể cả về nghề, cấp độ và công nghệ cần đào tạo, nên sản phẩm đầu ra chưa đáp ứng yêu cầu thị trường ngoài nước. Việc đào tạo ngoại ngữ trong trường dạy nghề cũng chưa đáp ứng yêu cầu cho học sinh ra trường có đủ trình độ đi làm việc ở nước ngoài theo nghề được đào tạo. Cho nên việc đào tạo ngoại ngữ chắc chắn cho người lao động là rất cần thiết để người lao động Việt Nam không chỉ khẳng định tay nghề với thị trường lao động thế giới mà còn có thể hòa nhập với bạn bè thế giới.

THU HƯƠNG