*Đình chỉ công tác đối với Chủ tịch, phó chủ tịch UBND phường và các cán bộ quản lý xây dựng phường Trúc Bạch, quận Ba Đình

Những ngôi nhà xây trái phép, không phép, sai phép từ lâu đã xuất hiện và tồn tại như một điều hiển nhiên. Việc xử lý của chính quyền chưa đủ mạnh để răn đe. Để đến bây giờ, những công trình đồ sộ hàng chục tầng tại Hà Nội cũng được xây không phép. Dư luận cảm nhận được quyết tâm lớn của thành phố trong xử lý sai phạm của các công trình trên. Nhưng vì chúng đều rất đồ sộ nên việc xử lý không hề đơn giản. Ngày 2-2, nhóm phóng viên báo Quân đội nhân dân đã đến các địa bàn có các công trình như vậy...

Những toà nhà chờ “cắt ngọn”

Trong giấy phép xây dựng toà nhà số 2 ngõ 31 Nguyễn Chí Thanh chỉ được xây 5 tầng và một tum. Nhưng theo quan sát của chúng tôi chiều qua (2-2), công trình này được người ta “đắp” thêm 4 tầng nữa, thành 9 tầng tất cả. Có lẽ chủ của nó chưa muốn dừng lại ở 9 tầng, bởi những cọc sắt cao đã được dựng lên để làm cột trụ cho những tầng tiếp theo. Rất may, những cọc sắt này đã bị lực lượng chức năng cắt bỏ. Công trường đóng cửa, im ắng. Chúng tôi đề nghị được vào trong để thăm quan nhưng bảo vệ ở đây từ chối.

 Tiếp chúng tôi, ông Nguyễn Mai Bảo, Phó Chủ tịch UBND phường Ngọc Khánh, cho biết thực hiện chỉ đạo của thành phố, ngày 1-2, lực lượng phường, quận đến toà nhà số 2 ngõ 31 Nguyễn Chí Thanh để cưỡng chế những tầng xây dựng sai phép. Biết vậy, chủ đầu tư đã chủ động xin tự dỡ bỏ, chịu mọi chi phí nhưng nhờ hỗ trợ thêm lực lượng. Trong ngày 1-2, lực lượng chức năng đã cắt được 160 cây sắt f 24 trên nóc tầng 9, tháo dỡ 14 cửa nhôm kính của các tầng xây sai phạm. Sáng 2-2, khi lực lượng cưỡng chế quay trở lại tiếp tục công việc thì công trường “cửa đóng then cài”. Bảo vệ cho biết, chủ đầu tư vì bị “sốc” nặng nên phải đi cấp cứu ở bệnh viện, việc tháo dỡ xin được tạm hoãn. Chủ đầu tư đã vay ngân hàng tiền tỷ để xây toà nhà. Nay ngân hàng đang “hỏi thăm”.

“Trước tình hình này, chúng tôi đành phải tạm ngừng tháo dỡ công trình, báo cáo lên cấp trên, đồng thời cử công an đến tìm hiểu thực hư tình hình, nếu phát hiện điều gian dối sẽ xử lý nghiêm khắc.” Ông Bảo cho biết. Hướng giải quyết trong thời gian tới của phường, quận vẫn kiên quyết dỡ bỏ công trình để đưa về đúng quy định trong giấy phép đã cấp.

Theo quan sát của phóng viên, toà nhà cao tầng trên nằm giữa khu dân cư đông đúc, nhà cửa san sát nên việc "cắt gọt" 4 tầng xây sai phép là không đơn giản, nếu không cẩn thận sẽ gây nguy hiểm cho người dân xung quanh. Do vậy, theo ông Bảo, công việc này đòi hỏi sự tham gia của các công ty phá dỡ chuyên nghiệp, trong khi bây giờ lại đang là thời điểm giáp Tết nên rất khó thuê được những công ty này.

Kế hoạch cho thấy, việc xử lý vi phạm của công trình trên sẽ được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 bắt đầu từ ngày 1-2 và kéo dài trong khoảng một tuần, lực lượng chức năng của quận và phường, với sự hỗ trợ của chủ toà nhà, tiến hành cắt bỏ toàn bộ cọc sắt trên tầng thượng toà nhà và tháo dỡ khung cửa tại các tầng vi phạm. Giai đoạn 2 sẽ bắt đầu sau Tết Nguyên đán và kéo dài trong khoảng một tháng. Trong giai đoạn này, chủ toà nhà đã cam kết sẽ tự thuê công ty phá dỡ để "cắt gọt" số tầng vi phạm, để kết cấu toà nhà trở về theo đúng với kết cấu đã được duyệt. Ông Bảo đưa cho chúng tôi xem hợp đồng mà chủ đầu tư ký với một công ty chuyên tháo dỡ, trong đó có ghi, chi phí tháo dỡ công trình trên là 183 triệu đồng.

Lỗ hổng trong quản lý

Chủ đầu tư của công trình trên là Công ty cổ phần thương mại- du lịch Thành Lợi do ông Nguyễn Văn Hiếu là giám đốc. Ông Bảo cho biết, ban đầu chủ đầu tư chỉ định xây nhà với mục đích để ở, nhưng sau đó lại đắp thêm tầng để biến thành khách sạn. Khi phát hiện sai phạm, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2006, phường Ngọc Khánh đã 3 lần lập biên bản, ra thông báo đình chỉ, buộc tự tháo dỡ và cuối cùng là thông báo cưỡng chế, nhưng toà nhà vẫn hiên ngang vươn cao. “Trong quyền hạn của mình, phường chỉ có thể phạt cảnh cáo với mức phí là 200.000đồng, thu giữ các loại phương tiện có trị giá dưới 500.000đồng. Như thế không đủ để răn đe”, ông Bảo cho biết.

Theo ông Bảo có một thực tế ngược đời là cán bộ phường, quận, quản lý rất chặt việc xây dựng những toà nhà diện tích nhỏ, cao 2-3 tầng của người dân. Còn đối với toà cao ốc 15-20 tầng, vì nghĩ là “công trình lớn chắc không dám làm bừa, các giấy phép chắc phải đầy đủ nên việc quản lý trở nên lỏng lẻo hơn.” Hơn nữa, phường Ngọc Khánh chỉ có 1 cán bộ quản lý xây dựng, mà trên địa bàn phường mỗi năm có tới 70 công trình được xây mới, trong đó có nhiều công trình lớn. Vì thế, việc quản lý chỉ như “cưỡi ngựa xem hoa”. Xưa nay, những công trình xây trái phép, không phép được “ưu tiên” xử lý. Còn nhà xây sai phép xuất hiện nhan nhản, xử lý không xuể.

Có nên phạt nặng nhưng cho tồn tại?

Công trình nhà số 2 ngõ 31 Nguyễn Chí Thanh chỉ là một trong hàng ngàn công trình xây dựng trái phép, không phép, sai phép tại Hà Nội. Hiện dư luận đã phát hiện và rất bức xúc với các trường hợp như: nhà 21 tầng ở số 4 Đặng Dung xây vượt quá 8 tầng so với giấy phép, thậm chí toà nhà cao 17 tầng ở số 9 Đào Duy Anh hoàn toàn chưa được cấp phép xây dựng. Với những công trình lớn lại sai phạm như vậy, nên xử trí thế nào?

Nhiều ý kiến khăng khăng đòi dỡ bỏ. Làm được không? Làm được. Nhưng sẽ rất tốn kém và nguy hiểm đến những nhà dân xung quanh. Nhà 21 tầng, 17 tầng, xây không dễ và phá cũng chẳng dễ chút nào. Một ý kiến đặt ra khiến chúng ta cần cùng suy nghĩ: Xây cao ốc đã tốn, phá cũng rất tốn, lại đẩy chủ đầu tư của các công trình đó đến bên miệng vực phá sản. Sự lãng phí, thiệt hại nào suy cho cùng cũng là lãng phí cho xã hội, cũng là nên tránh. Chi bằng cứ phạt thật nặng, mỗi công trình phạt vài tỷ, thậm chí cả chục tỷ, nhưng để nó tiếp tục tồn tại nếu nó không vi phạm quy hoạch, không ảnh hưởng đến mỹ quan và không gây nguy hiểm gì cho những công trình xung quanh. Như vậy vừa đỡ lãng phí mà ngân sách nhà nước lại được hưởng lợi. Sau khi phạt rồi cần kiên quyết xiết chặt quản lý để không có công trình nào vi phạm quy định nữa. Và cần nhất là rồi đây, việc xử lý (kể cả phá dỡ) cần tiến hành sớm, chứ để đến khi đã thành toà nhà lừng lững thì… Bên cạnh đó, những cán bộ có tiêu cực trong việc này cũng cần bị xử lý nghiêm.

Sẽ cương quyết xử lý các sai phạm?

Sáng ngày 2-2, Thanh tra thành phố Hà Nội đã có cuộc họp với UBND quận Ba Đình và Sở Xây dựng để làm rõ trách nhiệm của cán bộ, công chức để xảy ra những vi phạm về trật tự xây dựng trên địa bàn quận. Theo Quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố (do Phó chủ tịch UBND thành phố Đỗ Hoàng Ân ký) sẽ thanh tra toàn bộ công trình nhà số 4 Đặng Dung (thuộc quận phường Trúc Bạch, quận Ba Đình) từ việc cấp phép xây dựng cho tới các hoạt động quản lý trong quá trình xây dựng… Trong thời gian thanh tra, đình chỉ công tác đối với Chủ tịch, phó chủ tịch UBND phụ trách xây dựng phường Trúc Bạch.

Đồng chí Bùi Văn Thông, Phó Chủ tịch UBND quận Ba Đình cho biết, việc phá dỡ 4 tầng vi phạm của toà nhà cao tầng tại số 2 ngõ 31 Nguyễn Chí Thanh dù có nhiều khó khăn, nhưng sẽ phải tiến hành một cách cương quyết, làm tới cùng. Dự kiến, vào khoảng tháng 3 sẽ xong. Việc xử lý vi phạm tại toà nhà số 4 Đặng Dung, quận cũng sẽ kiên quyết làm theo sự chỉ đạo của thành phố.

Trao đổi với phóng viên báo Quân đội nhân dân vào chiều 2-2, đồng chí Đào Trường Sơn, Phó chánh thanh tra quận Đống Đa cho biết: Quan điểm của lãnh đạo quận Đống Đa là kiên quyết xử lý những trường hợp xây dựng trái phép, sai phép, bất kể chủ đầu tư là ai. Sau khi sai phạm tại toà nhà số 9 Đào Duy Anh bị phát hiện, UBND quận Đống Đa đã yêu cầu tất cả các phường trên địa bàn tiến hành thống kê, rà soát lại toàn bộ các công trình đang xây dựng và trong khoảng 10 ngày tới sẽ tiến hành tổng kiểm tra các công trình này theo ý kiến chỉ đạo từ lãnh đạo thành phố.

Chúng tôi được biết Nghị định về quản lý kiến trúc đô thị đang được Bộ Xây dựng soạn thảo và sắp được Chính phủ ban hành sẽ có những quy định chặt chẽ hơn với các công trình trong đô thị ví dụ như quy định về màu sắc, chủ công trình không được tự ý cơi nới trên nóc để sử dụng với mục đích cá nhân, kể cả quảng cáo, lắp ăng ten. Đặc biệt, tất cả đô thị phải có quy chế quản lý kiến trúc đô thị. Các quận, phường cũng phải có quy chế riêng cho các khu vực theo điều kiện kiến trúc, cảnh quan... Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc lập lại trật tự, kỷ cương trong lĩnh vực xây dựng, quản lý đô thị.

Quang Phương và Phú Quý