Thực trạng đáng lo ngại

* Sức khỏe của người tiêu dùng phải được đặt lên hàng đầu

Vừa qua, thanh tra Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã kiểm tra, lấy mẫu để xét nghiệm sản phẩm nước tương của một số cơ sở sản xuất trên địa bàn. Qua đó, đã phát hiện 10 cơ sở sản xuất nước tương có chứa hàm lượng chất 3-MCPD cao (chất có nguy cơ gây ung thư). Ngành đã thông báo tên cụ thể các cơ sở sản xuất vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tuy nhiên, dư luận cho rằng cơ quan chức năng đã “ém” thông tin, gây ảnh hưởng đến lợi ích và sức khỏe của người tiêu dùng.

Trước tình hình này, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã tổ chức một cuộc trao đổi vào chiều 26-5, để thông tin cho các cơ quan báo chí những vấn đề mà dư luận quan tâm.

Tại cuộc trao đổi, ông Nguyễn Thế Dũng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh khẳng định: “Ngành Y tế dứt khoát không bao che cho các cơ sở sản xuất nước tương có sai phạm”.

Nam Dương là một trong các cơ sở sản xuất nước tương được phát hiện có hàm lượng 3-MCPD cao quá mức cho phép. (Ảnh: Tuổi trẻ Online)

Vừa qua, theo thông tin từ Viện Vệ sinh y tế công cộng TP Hồ Chí Minh, từ tháng 1-2006 đến hết tháng 4-2007, có 213 mẫu nước tương được xét nghiệm, thì có tới 69 mẫu chứa hàm lượng 3-MCPD vượt quá qui định cho phép là 1mg/kg. Trong 10 mẫu của 10 cơ sở vi phạm vừa được kiểm tra, mẫu có hàm lượng 3-MCPD vượt nhỏ nhất là 1,4 mg/kg, còn cao nhất lên hơn 4.000 mg/kg.

Theo ông Nguyễn Thanh An, Chánh Thanh tra Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, hiện tượng nước tương có chứa chất 3-MCPD đã được phát hiện từ năm 2001, nhưng chưa xử lý được do lúc đó chưa có tiêu chuẩn về chất 3-MCPD trong thực phẩm. Năm 2005, ngành chức năng đã tiến hành khảo sát 41 cơ sở sản xuất, thì phát hiện 34 cơ sở sản xuất nước tương có hàm lượng 3-MCPD quá qui định. Gần đây, cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính và buộc 10 cơ sở, trong đó 5 cơ sở sản xuất là: Nam Dương, NOSAAFOOD, Đông Phương, Trường Thành, Tứ Hữu làm bản cam kết thu hồi và tiêu hủy số nước tương có chứa hàm lượng 3-MCPD quá qui định. 5 cơ sở còn lại vẫn chưa có văn bản chính thức trả lời Sở về việc xử lý. Cũng theo ông Thanh An, hiện nay, ngành Y tế TP Hồ Chí Minh chưa thể nắm hết được số lượng các cơ sở sản xuất nước tương ở địa phương, do đến thời điểm cuối tháng 5-2007, mới chỉ có 11/24 quận, huyện báo cáo về Sở bản thống kê danh sách các cơ sở sản xuất nước tương trên địa bàn.

Đứng trước tình trạng nhiều loại nước tương không bảo đảm chất lượng vệ sinh-an toàn thực phẩm, người dân cả nước nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng hết sức lo ngại. Đặc biệt là ở các ngôi chùa, những người theo đạo phật phải thường xuyên ăn chay, mà một trong những loại thức ăn chính là nước tương thì càng lo ngại hơn. Theo các chuyên gia y tế, chất 3-MCPD là một dạng ô nhiễm của a-xít thủy phân Protein thực vật có vị mặn, được sinh ra trong quá trình thủy phân các Protein thực vật như đậu nành bằng HCl. Nếu ăn phải chất 3-MCPD với hàm lượng lớn, thì nguy cơ biến đổi gen khá cao, sinh ra các bệnh ung thư cho con người.

Trên thực tế, kể từ tháng 4-2005 đến nay, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã có nhiều công văn gửi UBND các quận, huyện, Trung tâm y tế dự phòng, Trung tâm y tế các quận, huyện và các cơ sở sản xuất nước tương, xì dầu, dầu hào trên địa bàn để hướng dẫn công tác quản lý, sản xuất các mặt hàng sạch, nhất là sản phẩm nước tương không vượt quá 1mg/kg chất 3-MCPD. Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng các cơ sở sản xuất xin đăng ký giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm rất ít. Tính đến thời điểm này, TP Hồ Chí Minh chỉ có 2 cơ sở xin đăng ký mà thôi. Sở dĩ từ năm 2001 đến nay, xuất hiện nhiều cơ sở sản xuất nước tương, xì dầu, dầu hào không đủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, là do người sản xuất chạy theo lợi nhuận, mà quên đi việc giữ gìn sức khỏe cho cộng đồng. Hơn thế nữa, rất nhiều người tiêu dùng ít khi mua những loại "nước tương sạch", vì nó không có mùi thơm hấp dẫn.

Trước thực trạng trên, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã đưa ra nhiều biện pháp để xử lý khẩn cấp, ngắn hạn cũng như lâu dài. Đề nghị của Thanh tra Sở thì cho rằng, phải lập tức niêm phong các lô hàng khi phát hiện ra sai phạm, đồng thời mời các cơ sở sản xuất đó lên làm việc và cam kết tiêu hủy, thu hồi có sự chứng kiến của cơ quan chức năng. Thành phố cũng cần phải đầu tư một phòng xét nghiệm đúng tiêu chuẩn, độc lập và bảo đảm độ tin cậy cao để giảm bớt thời gian kết luận vụ việc. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất nước tương cũng cần thay đổi công nghệ sản xuất, để tạo ra những sản phẩm sạch.

Ông Lê Trường Giang, Phó giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh thì cho rằng, vấn để giải quyết trước mắt hiện nay là thông báo cho tất cả các cơ sở sản xuất nước tương (kể cả nơi đã thanh tra và chưa thanh tra) nộp bổ sung kết quả kiểm nghiệm chất 3-MCPD (kết quả kiểm nghiệm trong vòng 6 tháng trở lại đây), nếu chưa có hoặc quá hạn phải kiểm nghiệm chất 3-MCPD trong thời gian nhanh nhất. Ngày 29-5, Sở sẽ làm việc với các cơ sở vi phạm để giải quyết các vấn đề tồn đọng; cơ sở nào đã tiêu hủy và thu hồi rồi, phải có những chứng cứ thuyết phục. Phòng quản lý Vệ sinh an toàn thực phẩm và Trung tâm Y tế dự phòng thành phố sẽ cùng tất cả các cơ sở sản xuất nước tương phải làm đầy đủ các giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn sản xuất thực phẩm sạch mới cho phép hoạt động. Giám đốc Sở Y tế yêu cầu các cơ sở vi phạm chưa báo cáo, nếu vẫn đưa lô hàng vi phạm ra thị trường thì phải xử lý nghiêm và áp dụng mức xử phạt hành chính cao nhất. Bên cạnh đó, các ngành chức năng phải thường xuyên kiểm tra, kịp thời phát hiện các cơ sở sản xuất vi phạm để xử lý kiên quyết. Sắp tới, Sở sẽ cùng Hội nước chấm TP Hồ Chí Minh phối hợp công bố các cơ sở, sản phẩm nước tương đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm để người tiêu dùng lựa chọn.

Dư luận nhân dân cả nước nói chung, TP Hồ Chí Minh nói riêng, rất mong các ngành chức năng và chính quyền các cấp thực hiện các biện pháp phát hiện, công bố nhanh các cơ sở sản xuất-kinh doanh không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm. Sức khỏe của người tiêu dùng phải được đặt lên hàng đầu.

PHI HÙNG – XUÂN CƯỜNG