Đã hơn 2 tháng trôi qua từ khi thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ cấm hút thuốc lá nơi công cộng có hiệu lực nhưng xem ra tình hình không mấy chuyển biến. Vẫn có thể bắt gặp ở khắp mọi nơi, từ nhà ga, bến xe, bệnh viện, quán bia… những người hút thuốc lá. Thực tế là chưa có một biểu mẫu xử phạt hành vi này, những lực lượng có thể được giao quyền xử phạt như thanh tra chuyên ngành y tế, lực lượng quá mỏng không thể đảm trách được. Trong khi đó lực lượng có thể quán xuyến công việc xử phạt hành vi hút thuốc lá tại nơi bị cấm là bảo vệ của cơ quan tại địa điểm đó thì không được giao quyền xử phạt, chỉ có thể nhắc nhở. Quyết định cũng chưa có quy định rõ ràng về việc xử phạt như thế nào, biên lai thu phạt ra sao, nộp tiền phạt tại đâu?

Hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ. Ảnh: Internet

Hiện tượng trên là do văn bản quy phạm pháp luật chưa đồng bộ, việc thi hành quyết định chưa đủ nghiêm, hoặc người dân chưa thực sự có ý thức chấp hành quy định này. Mới đây, Trươ`ng Đa?i ho?c Y tê´ công cô?ng phối hợp với Văn phòng Chương trình Phòng, chống tác hại thuốc lá (VINACOSH), Tổ chức Vì Trẻ em không thuốc lá (TFK) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tô? chư´c hô?i tha?o “Giới thiệu kết quả nghiên cứu tổng quan về Thuế thuốc lá tại Việt Nam". Đánh thuế cao với thuốc lá được xem là một giải pháp hữu hiệu giảm hút thuốc lá hiện nay. Tiến sĩ Jean-Marc Olivé, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, theo báo cáo nghiên cứu mới về kinh tế thuốc lá tại Việt Nam cho thấy , việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt hằng năm thêm 20% sẽ giúp tăng thêm khoảng 2.000 tỉ đồng trong doanh thu thuế mỗi năm và quan trọng là giúp ngăn chặn khoảng 100.000 ca tử vong sớm do thuốc lá trong vòng 40 năm tới. Hoặc nếu áp dụng mức thuế 1.750 đồng cho một bao thuốc lá 20 điếu, sau đó điều chỉnh tăng theo lạm phát hằng năm thì sẽ tăng giá bán thuốc lá trung bình khoảng 30%. Qua đó tăng thêm khoảng 4.300 tỉ đồng doanh thu thuế mỗi năm, đồng thời giúp ngăn chặn hơn 339.000 ca tử vong sớm do thuốc lá trong vòng 40 năm tới.

Hiện mức thuế thuốc lá tại Việt Nam chiếm chưa tới 45% giá bán lẻ, thấp hơn nhiều so với mức khuyến cáo của thế giới là 65% đến 80%, hiện đang được áp dụng tại nhiều nước được coi là có chính sách kiểm soát thuốc lá hiệu quả. Ngoài ra thuốc lào cũng là nguyên nhân gây nhiều căn bệnh nhưng cũng chưa hề bị đánh thuế. Theo WHO, giá các sản phẩm thuốc lá càng cao sẽ tăng khả năng ngăn cản đối với những người bắt đầu hút, giúp họ tránh bị nghiện và có thể thuyết phục những người hút thuốc hiện tại bỏ thuốc hoặc giảm lượng tiêu thụ. Nghiên cứu cụ thể chỉ ra rằng khi tăng giá thuốc lá thêm 10% có thể dẫn đến giảm lượng tiêu thụ thuốc lá ít nhất là 5%.

Tiến sĩ Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, tình trạng quá tải hơn 200% tại Bệnh viện K (Hà Nội), Viện tim Quốc gia có thủ phạm là thuốc lá. Hút thuốc lá là nguyên nhân của 90% ca ung thư phổi, 75% ca khí phế thũng và 25% ca bệnh tim thiếu máu cục bộ. Nó cũng là nguyên nhân gây nên 25 bệnh trong cơ thể người hút thuốc lá như loét dạ dày, vảy nến, biến dạng tinh trùng, ung thư tử cung, sảy thai, viêm tắc mạch máu chi, loãng xương, điếc, đục nhân mắt, tim mạch, ung thư phổi, ung thư da… Bộ Y tế ước tính năm 2008 có khoảng 40.000 ca tử vong xuất phát từ nguyên nhân hút thuốc lá và tới năm 2030 con số này sẽ là 50.000 ca mỗi năm… Đã đến lúc cần một chế tài đủ mạnh, một chương trình truyền thông hiệu quả và cơ chế áp thuế đủ để ngăn cản và giảm số người hút thuốc lá để bảo đảm sức khỏe cho giống nòi.

Trường Giang