Cách đây 61 năm, ngày 22-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 70 thành lập Ủy ban Trung ương hộ đê ở Bắc Bộ. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để công tác phòng, chống lụt bão được triển khai một cách có hệ thống, quy mô từ Trung ương tới địa phương. Ngày 22-5 hằng năm, đã được lấy làm ngày truyền thống phòng, chống thiên tai của Việt Nam…

“Bài học bão, lũ”: Ôn cố, tri tân!

Thiên tai không chỉ có bão, lũ mà gồm cả lụt lội, hạn hán, lũ quét, sạt lở, cháy rừng, dông tố, lốc xoáy, hỏa hoạn, động đất, sóng thần, sét đánh, dịch hại, sâu bệnh… Tuy nhiên, nhắc đến thiên tai chúng ta nghĩ ngay đến bão, lũ, vì nó thường gây ra những thiệt hại lớn về tính mạng và tài sản của nhân dân.

Qua thống kê, chỉ trong vài thập niên gần đây, đã xảy ra rất nhiều các trận lũ lớn. Tại miền Bắc, nhiều người còn nhớ trận lũ lịch sử năm 1971, mực nước lũ đã vượt quá khả năng chịu đựng của đê, làm vỡ 3 quãng lớn, ngập lụt trên một diện tích rộng hơn 200.000ha. Đó cũng là năm Chính phủ quyết định phân lũ tại một số địa phương để “cứu” Hà Nội. Ở miền Trung, năm 1999 trận lũ kinh hoàng xảy ra ở hầu hết các sông từ Quảng Trị đến Bình Định, làm thiệt hại nhiều người và tài sản của nhân dân. Còn ở đồng bằng sông Cửu Long, trận lũ lịch sử năm 2000 đã làm ngập hàng chục vạn héc-ta lúa và hoa màu, thiệt hại rất lớn đến sản xuất và đời sống của người dân trong vùng.

Lũ lụt đã vậy, sức tàn phá của những cơn bão còn khủng khiếp hơn nhiều. Theo thống kê, trong 53 năm qua (từ năm 1954 đến năm 2006), trong số hơn 800 cơn bão hoạt động ở biển Đông (trong đó 50% xuất phát từ tây Thái Bình Dương), có khoảng hơn 260 cơn bão và áp thấp nhiệt đới đổ bộ hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến thời tiết nước ta (trung bình mỗi năm có khoảng 5 cơn). Trong 10 năm trở lại đây, Việt Nam đã hứng chịu nhiều cơn bão lớn. Điển hình như cơn bão Linda vào Cà Mau năm 1997, làm gần 3.000 người chết và mất tích, hàng vạn ngôi nhà bị phá hủy, thiệt hại hàng trăm nghìn tỉ đồng. Đây được coi là một thảm họa lớn nhất về người do bão gây ra trong thế kỷ 20.

Cơn bão số 6 (năm 2006) làm khu đập Đá (thuộc phường Phú Hội, thành phố Huế) chìm trong biển nước. (Ảnh: Quang Thái)

Năm 2006 vừa qua cũng là một năm “điển hình” về thảm họa do bão gây ra. Trong tổng số 13 cơn bão đi vào biển Đông, có ba cơn bão lớn là bão số 1 (còn gọi là bão Chan Chu), bão số 6 (bão Xangseng) và bão số 9 (bão Durian), sức gió mạnh trên cấp 13, hướng di chuyển phức tạp, thời gian đổ bộ vào đất liền lâu. Vì vậy, đã gây ra hậu quả cực kỳ nghiêm trọng. Chỉ riêng cơn bão số 9 đã quét một đường thảm khốc dọc từ tỉnh Quảng Ngãi tới Cà Mau, làm nhiều người bị chết và mất tích, thiệt hại lớn về kinh tế.

Nhắc lại “chuyện cũ” để thấy rằng, công tác phòng, chống lũ, bão luôn là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, cấp thiết đối với một quốc gia nằm bên bờ Thái Bình Dương như Việt Nam.

Mùa bão, lũ năm nay có gì mới?

Theo các nhà nghiên cứu, nước ta nằm ở gần 1 trong 5 “ổ bão” lớn nhất của thế giới, đồng thời cũng nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, nơi có diễn biến thời tiết, thủy văn rất đa dạng và phức tạp. Mùa bão ở Việt Nam thường trùng với mùa mưa, cộng với đặc điểm địa hình dài, hẹp, núi cao, sườn dốc, do đó khi bão xuất hiện thường là hiểm họa khôn lường đối với nhân dân.

Dự báo về mùa bão, lũ năm 2007, ông Nguyễn Minh Tăng, giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng - Thủy văn Trung ương cho biết: Năm nay diễn biến của thời tiết sẽ khác những năm trước. Do sự tác động của hiện tượng La Ni-na, mùa mưa bão sẽ bắt đầu muộn hơn so với những năm trước (chủ yếu tập trung vào giữa và cuối mùa). Qua tham khảo các cơ quan dự báo khí tượng - thủy văn lớn trên thế giới, năm 2007 sẽ có khoảng 9 đến 10 cơn bão xuất hiện trên biển Đông, trong đó dự kiến sẽ có khoảng 6 cơn bão lớn ảnh hưởng trực tiếp tới lãnh thổ nước ta. Năm nay cũng sẽ có nhiều đợt mưa lớn phía thượng nguồn. Do đó, về cơ bản, lũ triền sông trên cả nước sẽ cao hơn năm ngoái, người dân các địa phương cần hết sức đề phòng những trận lũ lớn. Cụ thể, khu vực sông Hồng lũ sẽ xấp xỉ mức báo động 3; Các sông ở phía bắc Trung bộ, lũ sẽ trên, dưới mức báo động 3; Vùng đồng bằng sông Cửu Long, lũ sẽ trên mức báo động 3 (dự kiến khu vực này đỉnh lũ sẽ xuất hiện vào cuối tháng 9 đầu tháng 10). Với những thông tin trên, các cấp, các ngành, địa phương cần chủ động triển khai ngay các biện pháp phòng, chống lũ bão, lụt lội. Đặc biệt, cần có sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất giữa Ban chỉ đạo phòng, chống lụt bão Trung ương, Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm Cứu nạn và Trung tâm Dự báo Khí tượng - Thủy văn Trung ương.

160 tỉ đồng đã được đầu tư cho công tác tu bổ đê điều

Trao đổi với phóng viên báo Quân đội nhân dân, đồng chí Nguyễn Thế Lương, Trưởng phòng phòng, chống lụt bão, thuộc Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống lụt bão (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết: Để giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra trong mùa mưa bão năm nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 08/CT-TTg về tăng cường công tác phòng, chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn năm 2007. Theo đó, Nhà nước sẽ chi 160 tỉ đồng để đầu tư cho công tác tu bổ đê điều thường xuyên, với mục tiêu là bảo đảm an toàn cho hệ thống đê điều từ cấp 3 trở lên.

Đến giữa tháng 4 năm 2007, phần lớn các tỉnh, thành phố từ Hà Tĩnh trở ra đã triển khai công tác đắp đê với khối lượng là 260.016 mét khối đất đào, 47.998 mét khối đá làm kè. Các địa phương cũng đã gia cố, cải tạo hàng nghìn mét mặt đê và đường hành lang, tổng khối lượng thực hiện là 9.126 mét khối gạch, đá; hơn 3.000 mét khối bê tông. Các tỉnh, thành phố đã kiện toàn ban chỉ huy phòng, chống lụt bão, tổ chức trực ban, nắm bắt tình hình để kịp thời đối phó khi cơn bão đầu mùa xuất hiện. Rút kinh nghiệm từ “cơn bão quét” số 9 năm ngoái, các tỉnh thuộc Nam Bộ đã tích cực triển khai công tác kênh mương, tôn tạo nền vượt lũ, gia cố nhà cửa, xây dựng bờ bao, cụm tuyến chống lũ, bão. Trong những năm tới, Nhà nước sẽ đầu tư, nâng cấp từng bước các tuyến đê biển, đủ khả năng chống chọi được với bão cấp 10, một số đoạn sẽ được xây dựng để chống bão ở mức cao hơn.

Một mùa mưa bão mới lại đến, những hiểm họa khôn lường của thiên tai luôn rập rình. Việt Nam, đất nước bên bờ sóng, không thể “né bão” mà phải chấp nhận sống chung với bão. Vì vậy, nâng cao khả năng phòng, chống, đề ra các phương án hữu hiệu để hạn chế thấp nhất thiệt hại, là trách nhiệm của các cấp, các ngành, địa phương và toàn xã hội.

LÊ THIẾT HÙNG