QĐND - Còn 15 ngày nữa, Thông tư liên tịch số 121 của Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là Thông tư hướng dẫn chế độ hỗ trợ đối với người sau cai nghiện ma túy tại nơi cư trú và chế độ đóng góp, hỗ trợ đối với người sau cai nghiện ma túy tại Trung tâm quản lý sau cai nghiện. Chúng tôi đã tìm gặp cơ quan chức năng, tìm hiểu để thông tin với bạn đọc những nội dung chính của chính sách hỗ trợ dạy nghề và tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy.

“Hướng thiện” lâu bền

Trao đổi với chúng tôi, bà Đỗ Thị Ninh Xuân, Phó cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho biết:

- Theo thống kê, khoảng 70% người nghiện ma túy trước đó không có việc làm. Tỷ lệ người tái nghiện còn cao, mà nguyên nhân chủ yếu là do sau cai nghiện ma túy, hầu hết trong số họ chưa có việc làm ổn định. Vì vậy, để giúp người cai nghiện ma túy nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng và không tái nghiện, cách tốt nhất vẫn là tạo cho họ việc làm và có thu nhập ổn định. Trước đó, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) đã có Thông tư số 21, ban hành Quy chế quản lý, tư vấn, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy tại Trung tâm Quản lý sau cai nghiện (gọi tắt là Trung tâm) và Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội. Theo đó, cơ hội học nghề của người sau cai nghiện có hướng mở hơn: được tham gia lựa chọn học nghề ở các cơ sở dạy nghề liên kết. Trung tâm có trách nhiệm tổ chức đưa, đón người sau cai nghiện đến cơ sở dạy nghề và trở lại Trung tâm khi kết thúc buổi học nghề. Còn tại Thông tư liên tịch số 121 của Bộ Tài chính và Bộ LĐTB&XH, mức kinh phí hỗ trợ người sau cai nghiện cũng tăng so với trước.

Người sau cai nghiện ma túy làm việc tại cụm công nghiệp Nhị Xuân - Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: CTV.

Theo hướng dẫn của Thông tư 121, đối tượng áp dụng là người đã hoàn thành thời gian cai nghiện ma túy tại Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú, hoặc tại Trung tâm quản lý sau cai nghiện. Theo đó, người sau cai nghiện ma túy áp dụng biện pháp quản lý tại nơi cư trú, chế độ hỗ trợ là được tư vấn miễn phí về tâm lý, xã hội liên quan đến vấn đề phòng, chống ma túy, tái hòa nhập cộng đồng. Bên cạnh đó, người sau cai nghiện ma túy nếu có nhu cầu học nghề sẽ được Chủ tịch UBND cấp xã xem xét hỗ trợ một lần kinh phí học nghề với mức 1 triệu đồng/người/khóa học nghề. Thông tư cũng nêu rõ, đối tượng áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại Trung tâm lần đầu, nếu chưa qua đào tạo nghề, có nhu cầu học nghề được hỗ trợ kinh phí học nghề là 1 triệu đồng/người; không hỗ trợ tiền học nghề cho những đối tượng áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại Trung tâm từ lần thứ 2 trở đi.

Người sau cai nghiện ma túy được Trung tâm giới thiệu việc làm tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí. Ngoài ra, Nhà nước hỗ trợ tìm việc làm với mức 1 triệu đồng/người đối với người sau cai nghiện ma túy áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú và người sau cai nghiện ma túy sau khi chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại Trung tâm trở về địa phương đã có nhiều tiến bộ, cam kết không tái phạm, chưa có việc làm; bản thân, gia đình thuộc diện hộ nghèo, gia đình chính sách theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. 

Người nghiện ma túy không phải là tội phạm

Bà Đỗ Thị Ninh Xuân còn cho biết thêm, kể từ ngày Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật Hình sự được công bố, người nghiện ma túy không bị xử lý về hình sự. Điều này thể hiện tính nhân đạo của pháp luật nước ta với người nghiện ma túy.

Xét ở mức độ nhất định, người nghiện ma túy nếu có sự quan tâm, giúp đỡ, hỗ trợ thì họ cũng có thể chấm dứt tình trạng bị nghiện, trở lại như những người bình thường. Bởi vậy, nên nhìn nhận họ là một bệnh nhân, cần được cai nghiện, chữa trị, chăm sóc hơn là trừng trị,  song  không có nghĩa là “thả cửa” cho người nghiện ma túy tiếp tục sử dụng chất ma túy hay tái nghiện, mà trái lại, Luật Sửa đổi một số điều của Luật Phòng, chống ma túy quy định rõ trách nhiệm phòng, chống ma túy của cá nhân, gia đình, cơ quan, đặc biệt là trách nhiệm cụ thể của UBND từng cấp, nhất là cấp xã - nơi trực tiếp thực hiện  công tác phòng, chống ma túy và quản lý, giáo dục các đối tượng sau cai nghiện.

Xuất phát từ những quan điểm trên, việc triển khai chính sách hỗ trợ học nghề và tạo việc làm không chỉ nhằm giúp người sau cai nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng, mà còn định hướng, tạo cách nhìn mới của cộng đồng với người nghiện ma túy. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, bà Đỗ Thị Ninh Xuân cho biết:

- Bên cạnh việc phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng các mô hình dạy nghề, tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma túy, chúng tôi còn kết hợp tuyên truyền trong nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc sẻ chia, cùng chung tay giúp người nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, để thay đổi nhận thức của một bộ phận người kỳ thị, xa lánh với người nghiện ma túy cũng như người sau cai nghiện, không phải là chuyện dễ dàng và cũng không chỉ một sớm một chiều. Ở đây, chúng tôi muốn nhấn mạnh đến vai trò của cấp ủy, chính quyền các địa phương trong việc tổ chức vận động, tuyên truyền. Cần phải có một kế hoạch cụ thể, lâu dài và kiên trì thực hiện.

Cũng theo bà Xuân, một trong những khó khăn khi thực hiện Thông tư này, đó là việc hiện nay một số địa phương chưa có Trung tâm quản lý sau cai nghiện ma túy hoặc khu vực riêng dành cho người sau cai nghiện. Điều đó gây khó khăn trong việc nắm bắt tình hình và quản lý, giúp đỡ các đối tượng này. Bởi vậy, để Thông tư thực sự đi vào đời sống, đạt được hiệu quả thiết thực, ngoài việc kiện toàn khu vực dành riêng cho người sau cai nghiện ma túy, các địa phương cần lập sổ theo dõi, đánh giá quá trình sau cai nghiện, phân công tổ chức, cá nhân giúp đỡ, hướng dẫn người sau cai nghiện cách ly với môi trường ma túy, chống tái nghiện. Bên cạnh đó, tổ chức các đội hoạt động xã hội tình nguyện, huy động cộng đồng dân cư tham gia quản lý, giúp đỡ, động viên, khuyến khích người sau cai nghiện tham gia các hoạt động xã hội. Hằng tháng, tổ chức họp kiểm điểm, nhận xét quá trình phấn đấu, rèn luyện của người sau cai nghiện để điều chỉnh kế hoạch quản lý, giúp đỡ hợp lý, kịp thời.

Hồng Thạnh – Phú Sơn