Kiên quyết đòi quyền lợi chính đáng cho người dân

Ngoài việc đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải, Công ty Vedan phải bồi thường thiệt hại cho người dân vì hành vi gây ô nhiễm của mình. Ảnh: TTXVN

Trong buổi họp diễn ra sáng qua (28-7) giữa lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN và MT) cùng một số địa phương, bộ, ngành liên quan, những người có trách nhiệm đều lên tiếng ủng người nông dân đòi quyền lợi chính đáng tại tòa án, khi thời hiệu khởi kiện Vedan gần hết hiệu lực. 

Thương lượng không đi đến kết quả

Tháng 9-2008, việc phát hiện ra Công ty Vedan xả thải gây ô nhiễm sông Thị Vải đã khiến dư luận bất bình. Vụ việc kéo dài dai dẳng cho đến hôm nay, sau gần 2 năm, hậu quả môi trường mà người nông dân 3 địa phương (Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh) vẫn chưa thể được giải quyết thỏa đáng. Sau nhiều lần thương lượng để đưa ra mức bồi thường hợp lý, phía Công ty Vedan nhiều lần cố tình trì hoãn, mặc cả với người dân.   

Báo cáo của Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, việc điều tra, khảo sát, xác định phạm vi, mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng đến môi trường do hành vi xả thải của Công ty Vedan đã được Viện Môi trường và Tài nguyên (MT và TN) thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cùng với một số cơ quan khác tiến hành, sau đó đã tổ chức họp để thống nhất kết quả với các địa phương và Công ty Vedan. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, đánh giá và các ý kiến thống nhất, các địa phương đã có văn bản đưa ra mức bồi thường. Theo đó, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã có công văn yêu cầu Công ty Vedan bồi thường thiệt hại cho 1.255 hộ dân của tỉnh với số tiền là hơn 53 tỷ đồng. Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu bồi thường cho 839 hộ dân của huyện Cần Giờ với số tiền là hơn 45 tỷ đồng. Còn tỉnh Đồng Nai, địa phương chịu thiệt hai nặng nề nhất yêu cầu bồi thường cho 4.770 hộ dân ở 4 xã của 2 huyện Long Thành và Nhơn Trạch số tiền là hơn 119 tỷ đồng.

Theo lãnh đạo Tổng cục Môi trường và đại diện các địa phương, con số yêu cầu bồi thường đưa ra đã được khảo sát kỹ lưỡng trên cơ sở tính toán khoa học cũng như hợp tình, hợp lý cho cả phía Vedan và người nông dân bị ảnh hưởng. Mặc dù vậy, Công ty Vedan tỏ thái độ không thiện chí, cố tình trì hoãn, kéo dài vụ việc, viện nhiều lý do không chính đáng.

Ông Trần Văn Cường, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết: “Ban đầu Vedan ước tính thiệt hại của nông dân trong tỉnh là 31 tỷ đồng, nhưng sau đó trong cuộc họp với địa phương lại chỉ chấp nhận bồi thường 2,4 tỷ đồng. Cuối cùng Vedan đưa ra con số bồi thường là 10 tỷ đồng vì xét đến tình nghĩa với địa phương. Tỉnh đã có văn bản không chấp nhận mức bồi thường này”. Còn theo ông Nguyễn Văn Phước, Phó giám đốc Sở TN và MT Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Vedan dây dưa, kéo dài, lấy lý do không đồng ý với cách xác định vùng, mật độ thiệt hại, ảnh hưởng về nuôi trồng thủy sản do Viện MT và TN đưa ra. Phía Vedan cố tình chối bỏ trách nhiệm, cho rằng sông Thị Vải do nhiều công ty gây ô nhiễm chứ không phải mình họ. Thực tế, sau khi Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu Công ty Vedan bồi thường hơn 45 tỷ đồng, ban đầu Vedan chỉ chấp nhận 7 tỷ đồng, sau đó "mặc cả" tăng lên 12 tỷ đồng và mới nhất là 16 tỷ đồng. Con số này không thể thỏa đáng so với thiệt hại của người nông dân. Đối với tỉnh Đồng Nai, Công ty Vedan cũng dùng cách tương tự, chỉ chấp nhận bồi thường 7 tỷ đồng, tăng lên 15 tỷ đồng và đến nay là 30 tỷ đồng.

Công ty Vedan đề nghị mức bồi thường thấp hơn nhiều so với người dân yêu cầu, là do họ chỉ căn

cứ vào số liệu tính toán của riêng mình, chênh nhiều lần so với con số Viện MT và TN đưa ra. Trong khi đó, theo ông Nguyễn Văn Phước, Viện trưởng Viện MT và TN, việc lựa chọn Viện là đơn vị đánh giá phía Vedan đã đồng ý, trong quá trình thực hiện, Vedan cử chuyên gia của họ sang cùng với Viện và đã thống nhất với nhau về mô hình, phương pháp tính toán. Ông Nguyễn Văn Phước khẳng định: “Chúng tôi đựa trên số liệu quan trắc, đo đạc, cũng như kiểm nghiệm thực tế để chứng minh Công ty Vedan chiếm 89% lượng xả thải gây ô nhiễm ở những vùng đặc biệt nghiêm trọng, trong khi phía Vedan chỉ chấp nhận con số 77%. Ngoài ra diện tích mà Vedan đưa ra thấp hơn hàng chục lần so với con số tính toán, bên cạnh đó, đơn giá mà họ lấy làm cơ sở là của năm 2008, trong khi thực tế phải sử dụng đơn giá của thời điểm hiện tại”.

Người dân sẽ đứng đơn khởi kiện 

Có thể thấy, để vụ việc này kéo dài trong gần 2 năm qua do xuất phát từ quan điểm của người dân và các ban, ngành liên quan là muốn thương lượng, đưa ra mức bồi thường trên cơ sở các bên cùng có thể chấp nhận được. Nhưng khi thương lượng lâm vào bế tắc thì việc khởi kiện ra tòa án dân sự là biện pháp đã được tính đến và đang được thực hiện. Bà Rịa-Vũng Tàu là địa phương đầu tiên mà các hộ dân bị thiệt hại đã đứng đơn khởi kiện Công ty Vedan ra Tòa án nhân dân (TAND) huyện Tân Thành, cùng với sự hỗ trợ về hoàn thiện thủ tục pháp lý từ phía Sở Tư pháp. Theo ông Nguyễn Văn Hiến, Giám đốc Sở Tư pháp Bà Rịa-Vũng Tàu, đoàn luật sư của tỉnh gồm 48 thành viên đã thống nhất trình tự, thủ tục với người dân, và hôm qua đã tiến hành nộp hồ sơ tại TAND huyện Tân Thành, dự kiến trong 1 tuần sẽ gửi hết hơn 1.200 hồ sơ cho tòa án. “Tất cả các trình tự thủ tục chúng tôi đã tính toán chặt chẽ và được tòa chấp nhận. Sau khi bàn giao xong hồ sơ tòa án sẽ ra thông báo án phí và chính thức thụ lý”, ông Nguyễn Văn Hiến cho biết.

Để bảo đảm cho việc khởi kiện mang lại kết quả, đại điện Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, ông Phương Hữu Oanh cho rằng, cần chuẩn bị chu đáo tài liệu liên quan, đặc biệt là làm rõ phạm vi ô nhiễm, bao nhiêu người dân bị thiệt hại, diện tích thiệt hại mỗi người dân là bao nhiêu, kéo dài trong bao nhiêu năm, phải chuyển hóa chứng cứ khoa học thành chứng cứ pháp lý, trong đó chú ý các biên bản vi phạm, cần thiết có thể trưng cầu giám định.

Mạnh Hưng